Klerykalizm wpływa na tworzenie elit zamkniętych, brutalnych. Dla Chrystusa nie ma już wtedy miejsca

Klerykalizm wpływa na tworzenie elit zamkniętych, brutalnych. Dla Chrystusa nie ma już wtedy miejsca
(fot. Michał Lewandowski)
3 miesiące temu
Logo źródła: MANDO Ks. Andrzej Luter

- Moment, w którym ksiądz myśli, że z powodu samych święceń jest kimś lepszym, to początek końca kapłaństwa. Niestety, ten moment jest często niezauważalny; wtedy można stać się odczłowieczonym cyborgiem. (...) Wykoślawiona eklezjologia to dramat, bo pozwala usprawiedliwić zło w imię "dobra Kościoła" - pisze ks. Andrzej Luter.

Winę [za obecny kryzys Kościoła - przyp. red.] ponosi chora eklezjologia, wynikająca z kryzysu wiary, braku wiary w Kościele, z odejścia od Ewangelii. Zwycięża duch korporacyjny, zdogmatyzowanie instytucji, niekiedy zmienianie jej w prywatny folwark. Dla Chrystusa nie ma już wtedy miejsca. Brak duchowości, "struktury bez korzeni, bez pamięci, bez twarzy, bez ciała, w ostatecznym rachunku - bez życia" - tak mówi Franciszek.

Pozostają tylko nic nie znaczące wzniosłe słowa, które nikogo nie obchodzą. Dominuje znany słowotok, podlany fałszywą troską. Skandale zbrodni pedofilii dotyczą co prawda mniejszości kapłanów, to jednak mają charakter plagi, bo zdarzają się w mniejszym czy większym stopniu w każdym kraju. W skutkach są tragiczne, bo każdy przypadek niesie za sobą niewinne ofiary, skrzywdzone na całe życie. To wszystko wymaga czegoś więcej niż tylko oczywistych działań interwencyjnych. Obrona ofiar, zadośćuczynienie za doznane krzywdy oraz ukaranie sprawców wymagają likwidacji kościelnej "struktury zła", czyli odklerykalizowania Kościoła. Co to znaczy "odklerykalizować"? To znaczy odrzucić to, co zbutwiało, zgniło, powrócić do korzeni ewangelicznych. Kapłaństwo jest powołaniem wspaniałym, ale tylko wtedy, gdy służy Bogu, czyli człowiekowi. Wiem, to banalna prawda, ale o banałach najłatwiej się zapomina.

Wypaczona i wykoślawiona eklezjologia to dramat, bo pozwala usprawiedliwić zło w imię "dobra Kościoła". Dobrem Kościoła da się usprawiedliwić wszystko, dla fałszywie pojętego dobra zamiata się zło pod dywan. Dobro Kościoła to wygodny młot na niewygodnych i samodzielnie myślących księży. Pycha to pierwszy grzech główny i najbardziej niebezpieczny, bo zwalnia z moralnej odpowiedzialności za pozostałe grzechy. Takie myślenie panuje w strukturach hierarchicznych, które same siebie "dogmatyzują", a zapominają o korzeniach, o tym, co stało u ich podstaw. Zamiast tego żyją w strukturach o mentalności korporacyjnej. To nie dobro, to zło Kościoła! Nie można nigdy zapominać, że to doktryna ma służyć człowiekowi, a nie człowiek doktrynie.

Kościół jest święty, ale z cyklicznie powracającymi kryzysami, nazywanymi często saecula obscura. Pojawiają się wtedy święci ludzie, którzy rozwalają stare konstrukcje, zesztywniałe wskutek bezruchu i siatek uzależnień. Wystarczy przypomnieć tylko św. Franciszka, tacy ludzie jak on mają moc, żeby uzdrowić Kościół, zmienić to wszystko, co zostało zdegradowane do poziomu kasty - elementu obcego dla chrześcijaństwa. Chyba nadszedł taki czas.

A przecież dobro Kościoła istnieje i jest dość banalne, bo Jezus był "banalny". Dobro Kościoła to dobro człowieka: wykluczonego, przeżywającego trudności, uchodźcy, to dobro "celnika i grzesznika", to otwartość na inność. Dobro Kościoła to przerzucanie mostów do odległych brzegów; dobro Kościoła to wyciąganie ręki do tonących, bez pytania, dlaczego znaleźli się w takim stanie. I to dobro w Kościele się dzieje, naprawdę dzieje się, ale przegrywa z eklezjologią zdogmatyzowanych struktur. Patrzę na to z perspektywy polskiej, no bo jakiej innej? Recepta jest prosta: wiara i Ewangelia. Franciszek daje nadzieję. Ufff, ulżyło mi!

Klerykalizm wpływa na tworzenie elit zamkniętych, brutalnych. Właściwie każdy ksiądz - tak mówi papież - powinien być antyklerykalny. Zawsze miałem taką świadomość. Problem w tym, że antyklerykalizm antyklerykalizmowi nierówny: jest ten ozdrowieńczy, konieczny, pozwala wyzwolić się z zabójczej pychy, poczucia wyższości, jest otworzeniem się na inność; i jest ten jaskiniowy, tramwajowy, przed którym przestrzegał ksiądz profesor Józef Tischner, antyklerykalizm służący jako pejcz do walenia w Kościół i wszystkich księży; w ujęciu tego antyklerykalizmu dobry ksiądz to były ksiądz.

Moment, w którym ksiądz myśli, że z powodu samych święceń jest kimś lepszym, to początek końca kapłaństwa. Niestety, ten moment jest często niezauważalny; wtedy można stać się odczłowieczonym cyborgiem, wypowiadającym puste słowa o wspólnocie, która jest darmowym znakiem uobecniającym i manifestującym rzeczywistość wiary. Ble, ble, ble, zawsze można jeszcze dodać coś o ubogaceniu i ubłogosławieniu.

(…)

Papież Franciszek powtarza, że Kościół nie jest na świecie po to, by potępiać, lecz by pozwolić na "spotkanie z tą przenikającą do trzewi miłością, jaką jest miłosierdzie". Aby mogło to się zdarzyć, trzeba wyjść z kościołów i z parafii, wyjść i pójść szukać ludzi tam, gdzie żyją, gdzie cierpią, gdzie mają nadzieję. Obraz Kościoła jako szpitala polowego. Taki szpital zakładany jest tam, gdzie toczy się walka: "nie ma stałej struktury, nie jest wyposażony we wszystko", jest "przenośny", ma zapewniać pierwszą pomoc.

Kościół wychodzący, Kościół przenośny. Ale żeby wyjść, trzeba szeroko otworzyć wrota Kościoła. Tak więc istnieje tylko Kościół otwarty. To, co nazywamy "zamkniętym", nie ma nic wspólnego z chrześcijaństwem. Franciszek mówi zatem o Kościele otwartym, czyli wychodzącym, "przenośnym", i najbardziej szokujące dla wielu: "który nie ma stałej struktury".

Przenośny, czyli trwający we mnie. Struktury instytucjonalne są ważne, papież ich nie neguje, ale nie będą one miały żadnego znaczenia, jeśli Kościoła Chrystusa nie będzie w nas. Kościół otwarty, wychodzący, tak jakby nie było tych struktur widzialnych, a tylko te przenośne, w nas.

***

Tekst pochodzi z książki "Myśmy się uodpornili. Rozmowy o dojrzałości". Jerzy Stuhr, legenda polskiego kina, oraz ks. Andrzej Luter, przyjaciel artystów i krytyk filmowy, w prywatnej rozmowie odsłaniają przed czytelnikami sposoby na to, jak uodpornić się na świat. Znajdziecie ją w ofercie Wydawnictwa MANDO.

Ks. Andrzej Luter - duszpasterz środowisk artystycznych i publicysta; członek redakcji kwartalnika WIĘŹ i Zespołu Laboratorium WIĘZI, pomysłodawca programu telewizyjnego "Rozmowy na koniec wieku". Publikuje także w "Tygodniku Powszechnym". Mieszka w Warszawie.

* * *

Ruszyła inicjatywa skierowana do osób, które doświadczyły przemocy na tle seksualnym w Kościele. "Kościół to nie tylko księża i biskupi. Jako świeccy również ponosimy za niego odpowiedzialność" - mówią inicjatorzy. Doświadczyłeś przemocy seksualnej? Kliknij w baner:

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Klerykalizm wpływa na tworzenie elit zamkniętych, brutalnych. Dla Chrystusa nie ma już wtedy miejsca
Komentarze (7)
JK
Jacek Kielin
30 maja 2019, 13:06
Łatwiej jest budować Kościół przeciw komuś, broniący naszych interesów, niż Kościół który troszczy się o interesy innych rękami swoich wiernych. 
KN
Krzysiek Niepiekło
29 maja 2019, 23:49
Kościół Apostołów był otwarty i nie był klerykalny. Weszli do niego Żydzi, którzy nie wierzyli ale widzieli swój interes żeby w nim być. Starali się ten kościół tak zmienić, żeby dało się go doić. Zbiórki na "świętych Jerozolimy są tego przykładem. Chcieli wszystkich obrzezywać i zmuszać do przestrzegania prawa mojżeszowego. Apostołowie to zastopowali. Później już nie było komy tego robić. Ujażmili ludzi i ich doili przez dwa tysiąclecia. Wygląda na to, że ich czas się kończy. Król jest nagi. Tyle, że jeszcze tego nie zauważył.
Piotr
Piotr
30 maja 2019, 20:30
Teologicznie początkiem Kościoła było zesłanie Ducha Świętego opisane w Dziejach jednak z politycznego i historycznego punktu widzenia korzeni hierarchicznego rzymskiego katolicyzmu można szukać w ustanowieniu chrześcijaństwa obowiązującą religią Imperium i zakazie wyznawania dawnych wierzeń w IV wieku. Może to dość wymowne... .
JK
Jacek Kielin
29 maja 2019, 22:18
Kiedy w historii Kościół był otwarty? Kiedy nie był klerykalny? Dlaczego wierni w Polsce wolą Kościół klerykalny od otwartego?
Ewa Łupina
29 maja 2019, 17:49
A może już czas, aby kler oddał władzę? Przecież to świeccy są większością w Kościele. Apostołowie byli ludźmi świeckimi, żonatymi. Dlaczego rządzą nami starzy kawalerowie, którzy nie mają pojęcia o życiu? Ich władza się nie sprawdziła. Zawiedli na wszystkich możliwych frontach. Ich powołaniem jest sprawowanie Eucharystii i spowiedź. I niech zarabiają na swe utrzymanie. Inne rzeczy niech oddadzą w ręce odpowiednio przygotowanych świeckich. Także kobiet. Potrzebny jest nowy sobór. I abdykacja kleru.
29 maja 2019, 20:17
Tego, to nawet komentować się nie da. Stek bzdur.
KN
Krzysiek Niepiekło
29 maja 2019, 22:34
Najpierw to trzeba pomyśleć, a dopiero później komentować. A jak się nie da, to się nie komentuje.

Skomentuj artykuł

Klerykalizm wpływa na tworzenie elit zamkniętych, brutalnych. Dla Chrystusa nie ma już wtedy miejsca
Wystąpił problem podczas pobierania komentarzy.
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.