W Pelplinie odkryto dwa nieznane kazania św. Augustyna. ‘Ukrywały się’ w XII-wiecznym rękopisie

Dwa nieznane dotąd kazania św. Augustyna odkryto w XII-wiecznym rękopisie przechowywanym w Bibliotece Diecezjalnej w Pelplinie. Zawiera dwa nieznane wcześniej kazania św. Augustyna, których autentyczność potwierdzili międzynarodowi badacze. Publikacja tekstów planowana jest pod koniec przyszłego roku.

• Nieoczekiwane odkrycie w pelplińskim rękopisie
• Dwa nieznane kazania św. Augustyna
• Biblijna historia wróżki z Endor
• Jak badacze potwierdzili autentyczność tekstów
• Publikacja planowana na 2026 rok

Dwa nieznane dotąd kazania św. Augustyna odnaleziono w XII-wiecznym rękopisie przechowywanym w Bibliotece Diecezjalnej w Pelplinie. Odkrycia dokonali naukowcy z Uniwersytetu w Würzburgu oraz zespołu Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum z Wiednia. Krytyczna edycja tekstów ma zostać opublikowana pod koniec 2026 roku.

Historia odkrycia rozpoczęła się w 2024 roku od telefonu do profesora Christiana Tornaua, latynisty z Uniwersytetu w Würzburgu. Został on poproszony o odczytanie XII-wiecznego rękopisu, który pierwotnie należał do opactwa Bad Doberan, a dziś znajduje się w Pelplinie. Manuskrypt zawiera sześć kazań przypisywanych Augustynowi z Hippony.

Początkowo wydawało się, że będzie to rutynowa analiza filologiczna. W trakcie badań okazało się jednak, że dwa spośród sześciu kazań nie były dotąd znane nauce. Ich opracowaniem zajmują się profesor Christian Tornau, profesor Dorothea Weber oraz doktor Clemens Weidmann.

Nowo odkryte teksty dotyczą starotestamentalnej historii wróżki z Endor opisanej w Pierwszej Księdze Samuela. Król Saul, nie mogąc uzyskać odpowiedzi od Boga przed bitwą z Filistynami, zwraca się do kobiety zajmującej się wywoływaniem duchów. Na jego prośbę pojawia się duch proroka Samuela, który zapowiada Saulowi śmierć.

Kazania podejmują jedno z najtrudniejszych pytań teologicznych: dlaczego Bóg dopuścił takie wydarzenie. Według profesora Tornaua święty Augustyn przedstawia dwie możliwe interpretacje. Pierwsza zakłada, że wróżka oszukała Saula. Druga mówi o dopuście Bożym, dzięki któremu król otrzymał ostrzeżenie przed zbliżającą się śmiercią.

Co ciekawe, oba kazania tworzą spójną całość. Pierwsze kończy się pozostawieniem słuchaczy z nierozwiązanym pytaniem. Dopiero drugie, wygłoszone kilka dni później, przedstawia możliwe odpowiedzi. Zdaniem badaczy taki sposób prowadzenia rozważań jest charakterystyczny dla Augustyna, który zachęcał wiernych do samodzielnego namysłu nad tekstem biblijnym, zamiast podawać jedno ostateczne rozwiązanie.

Naukowcy zachowali ostrożność przy potwierdzaniu autorstwa, ponieważ w przeszłości zdarzały się błędne przypisania tekstów świętemu Augustynowi. Autentyczność kazań analizowano między innymi podczas szkoły letniej w Wiedniu z udziałem około dwudziestu specjalistów od łaciny. Ostatecznie uznano, że teksty rzeczywiście wyszły spod pióra biskupa Hippony.

Badacze przypuszczają, że XII-wieczny rękopis powstał na podstawie starszego wzoru z opactwa Amelungsborn w Dolnej Saksonii. Nie można tego jednak jednoznacznie potwierdzić, ponieważ klasztorna biblioteka spłonęła podczas wojny trzydziestoletniej. Odkrycie z Pelplina nie jest porównywane z największymi znaleziskami dzieł Augustyna, ale stanowi cenne uzupełnienie jego bogatego dorobku i wzbogaca wiedzę o jednym z najważniejszych autorów chrześcijańskiej starożytności.