Dotknięci tajemnicą zła i heroicznym dobrem

Niespełna dwa dni po dramatycznych i tragicznych wydarzeniach na krakowski Rynku i w Ostrowcu Świętokrzyskim wciąż można mieć wrażenie, że zło triumfuje, że zwycięża. Jednak czy zwycięży, zależy od nas.

Wobec tego, co w sobotnie popołudnie, 7 listopada br., zdarzyło się na krakowskim Rynku Głównym, nie sposób przejść obojętnie. Pędzący przez ten znany na całym świecie plac czarny samochód, z którego padały strzały do przypadkowych przechodniów zapewne na długo pozostanie w pamięci wielu ludzi, nie tylko mieszkańców dawnej stolicy Polski. Za sprawą jednego człowieka, siedzącego za kierownicą tego pojazdu i naciskającego spust karabinu, w świat poszła informacja, że nasz kraj nie jest już bezpieczną oazą, gdzie nie zdarzają się brutalne zamachy na Bogu ducha winnych ludzi.

W ciągu kilkudziesięciu sekund przestaliśmy być krajem, w którym po wyjściu na ulicę pewnie i bez ryzyka wraca się do domu. Także u nas w spektakularny sposób pojawiło się zło w postaci, której się nie spodziewaliśmy. Dotychczas informacje o podobnych zdarzeniach docierały do nas z daleka, więc mogliśmy je traktować z dystansem, jako coś, co nas mnie dotyczy. Chociaż budziły niepokój, a nawet lęk, bo przecież żyjemy w świecie częstych podróży i traktowanego jako oczywistość masowego przemieszczania się, to jednak wciąż gdzieś w tyle głowy to podejście, którego echo znaleźć można w słowach Dziennikarza z „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego:

„Niech na całym świecie wojna,
byle polska wieś zaciszna,
byle polska wieś spokojna”.

I nie tylko o gwarantowanym spokoju i bezpieczeństwie na wioskach myśleliśmy z pewną satysfakcją oraz poczuciem wyjątkowości.

Być może dlatego wydarzenia z minionej soboty w bardzo wielu Polakach budzą nie tylko przerażenie, ale powodują również utratę pewności siebie. Poczucie zagrożenia dodatkowo podsyca fakt, że agresorem nie okazał się ktoś z zewnątrz, imigrant, przybysz z innego kraju, któremu łatwo można by przypisać złe intencje i zamiary. Strzelcem okazał się ktoś z nas, kto nie tylko na naszej ziemi się urodził i na niej wzrastał, ale kto myśli i mówi w tym samym języku, co my.

Ktoś, kto jak miliony Polaków, mieszka w bloku, kogo można spotkać na klatce schodowej, na ulicy, w sklepie, w środku komunikacji, nie spodziewając się z jego strony ataku. Ktoś, kogo z założenia obdarzamy zaufaniem, bo przecież bez niego, bez założenia, że napotkanemu człowiekowi można zaufać, oparte jest funkcjonowanie w społeczeństwie. Nie traktujemy z góry każdego napotkanego człowieka jako wroga, który chce nam odebrać życie. Gdybyśmy tak musieli podchodzić do każdego, nie bylibyśmy w stanie funkcjonować. Nie mówiąc już o budowaniu podstawowych więzi i relacji międzyludzkich. Na podejrzliwości i nieufności, na strachu przed każdym napotkanym człowiekiem, nie da się niczego stworzyć.

Przerażenie podsyca fakt, że dosłownie jeden człowiek był w stanie tak bardzo zaingerować w nasz mały, codzienny świat, w którym czuliśmy się u siebie. Dosłownie jeden człowiek wniósł w naszą rzeczywistość tak wielkie zło. Zło, które sprawia, że chociaż będziemy się nadal starali żyć, jak dotychczas, to jednak powrót do stanu sprzed tego sobotniego popołudnia dla wielu okaże się niemożliwy. Nieprawość, agresja, zagrożenie odcisnęły na nas swój ślad. W sposób drastyczny zderzyliśmy się z mysterium iniquitatis, tajemnicą zła. Dotknęła nas wszędzie w granicach naszej Ojczyzny, nie tylko mieszkających w Krakowie i Ostrowcu Świętokrzyskim.

Daje do myślenia fakt, że media i komentatorzy o wiele więcej uwagi i słów poświęcają wydarzeniom na krakowskim Rynku niż poprzedzającej je śmierci rodziców i siostry sprawcy. Jakby zło dokonane w czterech ścianach rodzinnego domu było mnie godne uwagi, niż zło wyeksponowane na centralnym placu znanego na całym świecie miasta. A przecież szukając ewentualnych odpowiedzi na pytanie o motywy, którymi kierował się sprawca, trzeba i jedno i drugie zło traktować tak samo. Jako przejawy tej samej mrocznej tajemnicy. Tajemnicy, która dotyka nie tylko tego młodego człowieka, który zdecydował się zabijać, ale również każdą i każdego z nas. Św. Paweł w Drugim liście do Tesaloniczan napisał, że tajemnica nieprawości, bezbożności, zła, już działa (2 Tes 2, 7).

Niespełna dwa dni po dramatycznych i tragicznych wydarzeniach wciąż można mieć wrażenie, że zło triumfuje, że zwycięża. Św. Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej „Reconciliatio et paenitentia” o pojednaniu i pokucie w dzisiejszym posłannictwie Kościoła napisał, że mysterium iniquitatis jest naturą grzechu, jednak w ekonomii zbawienia „grzech nie jest ani czymś najważniejszym, ani tym mniej czymś, co ma zwyciężyć”. Wyjaśnił, że grzech człowieka „ostatecznie zwyciężyłby i zniszczył wszystko, i zbawczy plan Boży nie zostałby zrealizowany a nawet byłby obrócony w klęskę, gdyby w dynamizm dziejów nie weszło owo mysterium pietatis, by odnieść zwycięstwo nad grzechem”. I doprecyzował, że tą pietas (pobożnością) jest sam Chrystus.

„Ostatnie słowo należy do Boga. Ostatnie słowo należy do życia. Ostatnie słowo należy do miłości. Nie należy do nienawiści, do śmierci ani do dramatów. Ostatnie słowo brzmi: „Na zawsze będziemy z Panem” – powiedział kard. Grzegorz Ryś podczas Mszy św. w intencji zmarłych i poszkodowanych w tragicznych wydarzeniach w Krakowie oraz ich bliskich, odprawionej w niedzielne popołudnie. Przyznał jednak, że w takich momentach nie jest łatwo śpiewać hymn „Chwała na wysokości Bogu”. Dodał jednak, że także w takich sytuacjach „mamy wszelkie prawo i obowiązek pochwalić Pana Boga za wszystkich, którzy swoim dobrem zareagowali, także ograniczyli rozmiary tego dramatu”. Trzeba mieć świadomość, że w zderzeniu ze złem wielu ludzi nie poddaje się mu, lecz zaczynają pomnażać dobro, czasami robiąc to w stopniu heroicznym.

Za kilka dni wydarzenia z krakowskiego Rynku i z Ostrowca Świętokrzyskiego znikną z czołówek mediów. Ich miejsce zajmą być może relacje z pustych politycznych pyskówek. Jednak to, co się zdarzyło w sobotnie popołudnie i wcześniej w rodzinnym mieście sprawcy w nas pozostanie. Ważne, abyśmy nie uwierzyli w zwycięstwo zła nad dobrem, dostosowując swoją codzienność do takiego wniosku. Bo wtedy rzeczywiście przyczynimy się do jego upowszechnienia.