Papież o znaczeniu sakramentu pojednania i o rachunku sumienia odpowiedzialnych za wojny

Papież Leon XIV przyjął na audiencji uczestników XXXVI kursu nt. forum wewnętrznego, organizowanego w dniach 9-13 marca 2026 przez Penitencjarię Apostolską. Papież przypomniał, że kurs ten został zapoczątkowany z woli Jana Pawła II, który „towarzyszył mu z wielką gorliwością duszpasterską”.

Sakrament „niewykorzystany”

Papież w swoim przemówieniu przypomniał, że sakrament pokuty i pojednania pozostaje jednym z najcenniejszych darów, jakie Chrystus powierzył Kościołowi, ale „w historii przeszedł znaczący rozwój, zarówno w rozumieniu teologicznym, jak i w formie celebracji”. Wraz z rozwojem refleksji teologicznej Kościół coraz głębiej odkrywał jego sens i rolę w życiu wiernych. Mimo to w praktyce wielu chrześcijan rzadko korzysta z tego daru. Nierzadko, jak zauważył Leon XIV, „nieskończony skarb miłosierdzia Kościoła pozostaje niejako „niewykorzystany” z powodu powszechnego roztargnienia chrześcijan”. W tym kontekście Papież stwierdził, że należałoby sobie postawić pytanie: „czy ci chrześcijanie, którzy odpowiadają za ciężkie konflikty zbrojne, mają pokorę i odwagę, aby zrobić poważny rachunek sumienia i się wyspowiadać?”.

Kościół od wieków przypomina o obowiązku regularnej spowiedzi. Już Sobór Laterański IV w 1215 roku ustanowił, że każdy wierny powinien przystępować do spowiedzi przynajmniej raz w roku. Normę tę potwierdza także Katechizm Kościoła Katolickiego oraz Kodeks Prawa Kanonicznego: „Każdy wierny, który osiągnął wiek rozeznania, jest zobowiązany przynajmniej raz w roku wiernie wyznać swoje grzechy ciężkie” (KPK 989).

Uznanie własnych grzechów jest drogą do pojednania z Bogiem. Papież, przywołując św. Augustyna, przypomniał, że: „Kto uznaje swoje grzechy i je potępia, zgadza się już z Bogiem. Bóg potępia twoje grzechy; a jeśli i ty je potępiasz, jednoczysz się z Bogiem”. Szczególnie w czasie Wielkiego Postu chrześcijanie są zaproszeni, aby stanąć w prawdzie przed Bogiem i powrócić do Niego.

„Laboratorium jedności”

Leon XIV nazwał sakrament pokuty „laboratorium jedności”, ponieważ przywraca zerwaną przez grzech relację z Bogiem. Przez przebaczenie grzechów i łaskę uświęcającą rodzi się nie tylko pojednanie z Bogiem, ale także jedność wewnętrzna człowieka oraz jedność z Kościołem. W ten sposób sakrament ten staje się także źródłem pokoju w relacjach międzyludzkich i w całej rodzinie ludzkiej. Jedność z Bogiem staje się także fundamentem pokoju między ludźmi. Człowiek pojednany potrafi żyć „rozbrojony i rozbrajający”. W jego życiu spełniają się słowa przypisywane św. Franciszkowi z Asyżu: „Panie, uczyń mnie narzędziem Twojego pokoju”.

Szczególne zadanie w sprawowaniu tego sakramentu mają kapłani. Chrystus powierzył im misję przywracania ludziom jedności z Bogiem. Historia Kościoła pokazuje, że wielu kapłanów osiągnęło świętość właśnie w konfesjonale. „Całe życie kapłana może w pełni się spełnić poprzez gorliwe i wierne sprawowanie tego sakramentu”, powiedział Papież, podając przykłady świętych spowiedników, wśród których wymienił św. Jana Marię Vianneya, św. Leopolda Mandića, św. Ojca Pio oraz bł. Michała Sopoćkę.

Kościół - dom Miłosierdzia

Sakrament pojednania buduje również sam Kościół. Gdy wierni powracają do Boga, wspólnota zostaje odnowiona w świętości. Papież, w nawiązaniu do tegorocznego hasła kursu nt. forum wewnętrznego „Kościół wezwany do bycia domem miłosierdzia”, przypomniał, że Kościół ma przyjmować grzeszników, ponieważ podczas celebracji sakramentu pokuty, kiedy penitenci jednają się z Bogiem, Kościół prawdziwie staje się „domem Miłosierdzia”. W ten sposób, jak podkreśla Papież, w konfesjonale kapłani współpracują przy nieustannym budowaniu Kościoła „jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego”.

Zakończenie kursu

Przypomnijmy, że audiencja z Papieżem była jednym z ostatnich akcentów przeprowadzonego po raz 36. kursu w Penitencjarii Apostolskiej. W programie znalazły się wykłady dotyczące teologicznych podstaw sakramentu pojednania, praktyki duszpasterskiej spowiedzi oraz zagadnień związanych z tajemnicą spowiedzi, cenzurami kanonicznymi czy szczególnymi sytuacjami penitentów. Wśród prelegentów byli m.in. kard. Angelo De Donatis, kard. Mauro Piacenza, bp Krzysztof J. Nykiel oraz wykładowcy papieskich uniwersytetów. Jedno ze spotkań poświęcono także nowym wyzwaniom duszpasterskim, w tym relacji między konfesjonałem a rozwojem sztucznej inteligencji. Oficjalnym zakończeniem kursu będzie popołudniowa celebracja pokutna w bazylice św. Wawrzyńca in Damaso przy Palazzo della Cancelleria.

Vatican News/dm