Kanada: eutanazja "tego samego dnia". Raport wywołuje pytania o granice wolności wyboru

W 2023 roku w prowincji Ontario 65 osób zmarło w ramach programu MAiD tego samego dnia, w którym złożyły wniosek o medyczną pomoc w umieraniu. Kolejne 154 osoby zmarły dzień później. Dane te pochodzą z raportu MDRC i stały się jednym z najmocniejszych punktów debaty o granicach dopuszczalności eutanazji w Kanadzie.

Program MAiD, czyli Medical Assistance in Dying, został zalegalizowany w 2016 roku. Początkowo obowiązywał 10-dniowy okres oczekiwania między zatwierdzeniem wniosku a wykonaniem procedury. W 2021 roku parlament zniósł ten wymóg wobec osób, których śmierć uznano za „rozsądnie przewidywalną”. W praktyce oznacza to, że jeśli dwóch niezależnych lekarzy potwierdzi spełnienie kryteriów, procedura może zostać przeprowadzona nawet tego samego dnia.

Decyzja o śmierci a dostęp do opieki

Raport opisuje między innymi przypadek 80-letniej kobiety po poważnej operacji serca. Początkowo wybrała opiekę paliatywną, później rozważała MAiD, następnie wycofała wniosek, powołując się na przekonania religijne, i poprosiła o miejsce w hospicjum. Nie została przyjęta z powodu braku miejsc. Po ponownej ocenie uznano ją za kwalifikującą się do programu, mimo że jeden z lekarzy wyrażał zastrzeżenia co do nagłej zmiany decyzji i możliwej presji sytuacyjnej. Procedurę przeprowadzono tego samego dnia.

Sprawa ta stała się symbolem szerszej dyskusji o tym, czy decyzja o zakończeniu życia zawsze jest w pełni wolnym wyborem, jeśli alternatywą jest niedostępna opieka paliatywna.

Łatwiejszy dostęp do eutanazji niż do hospicjum

Członkowie komisji przygotowującej raport zwrócili uwagę, że w niektórych sytuacjach zorganizowanie procedury MAiD bywa szybsze niż zapewnienie odpowiedniej opieki paliatywnej. W dokumencie zasugerowano, że ograniczona dostępność hospicjów i wsparcia medycznego mogła wpływać na decyzje pacjentów.

To rodzi pytanie o odpowiedzialność państwa. Czy system, który nie gwarantuje wszystkim potrzebującym dostępu do godnej opieki u kresu życia, powinien oferować szybki dostęp do procedury zakończenia życia.

Debata wykraczająca poza Kanadę

Kanadyjskie doświadczenia są uważnie obserwowane w innych krajach, gdzie trwają dyskusje nad legalizacją wspomaganego samobójstwa. Krytycy wskazują, że zniesienie 10-dniowego okresu oczekiwania i możliwość przeprowadzenia procedury w dniu złożenia wniosku pokazują, jak szybko mogą zmieniać się standardy ochronne.