Dlaczego w dzieciństwie czas płynął wolniej? Psychologowie znają odpowiedź

Kto z nas nie pamięta wakacyjnych dni, które zdawały się ciągnąć bez końca, długich tygodni oczekiwania na święta i poczucia, że czas po prostu płynął wolniej? W dorosłym życiu często mamy wrażenie, że miesiące zlewają się w ciąg deadline’ów, niekończących się list zadań do wykonania i kolejnych obowiązków. Psychologowie od dawna próbują wyjaśnić, dlaczego dzieci odbierają upływ czasu zupełnie inaczej niż dorośli i co sprawia, że z wiekiem życie wydaje się coraz szybsze.

Dzieci żyją poza zegarkiem

Dzieci nie funkcjonują według kalendarza, harmonogramów i list zadań. Nie odmierzają dnia kolejnymi spotkaniami czy obowiązkami. Ich codzienność opiera się przede wszystkim na emocjach i chwili obecnej. Dorośli natomiast podporządkowują życie zegarkowi, a czas staje się czymś, czego stale brakuje.

Psychologowie od dawna badają, dlaczego dzieci i dorośli tak różnie odczuwają upływ czasu. Prof. Teresa McCormack z Queen’s University Belfast zwraca uwagę, że dzieci początkowo nie postrzegają czasu linearnie. Najpierw uczą się rytmu wydarzeń. Wiedzą na przykład, że po kolacji przychodzi pora snu, a po przebudzeniu trzeba iść do przedszkola. Nie myślą jednak kategoriami dat czy godzin. Ich rzeczywistość organizują emocje i codzienne doświadczenia, a nie kalendarz.

Dlaczego dzieciom czas się dłuży?

Badaczka podkreśla również, że dzieci znacznie mocniej skupiają się na samym oczekiwaniu. A im bardziej koncentrujemy uwagę na upływie czasu, tym wolniej go odczuwamy. Dla dziecka kilka dni przed świętami może wydawać się niemal osobnym etapem życia. Dorosły w tym samym czasie odpowiada na maile, planuje kolejne dni i z reguły nawet nie zauważa upływającego czasu.

Ciekawy eksperyment w tym obszarze przeprowadził także węgierski psycholog prof. Zoltán Nádasdy. Uczestnikom badania pokazano dwa minutowe nagrania: dynamiczny pościg oraz spokojną scenę z ludźmi płynącymi łodzią. Dzieci w wieku 4-5 lat były przekonane, że bardziej intensywny film trwał dłużej. Dorośli oceniali odwrotnie - to spokojne nagranie wydawało im się bardziej rozwleczone.

Zdaniem naukowca dzieci mierzą czas liczbą emocji i bodźców. Im więcej się dzieje, tym bogatsze staje się doświadczenie chwili. Dorośli natomiast opierają swoją percepcję na rutynie, planach i schematach.

Rutyna przyspiesza życie

To właśnie dlatego dzieciństwo często wspominamy jako okres pełen długich, beztroskich chwil. Mózg dziecka stale zapisuje nowe doświadczenia: pierwszy wyjazd bez rodziców, pierwszy dzień szkoły czy pierwsze wakacje nad morzem. Każda nowość zostawia wyraźny ślad w pamięci.

W dorosłości codzienność staje się bardziej przewidywalna, a mózg przestaje rejestrować tyle szczegółów. Kolejne dni zaczynają się do siebie upodabniać, a miesiące zlewają się w jedną całość.

Emocje są naszym wewnętrznym zegarem

Znaczenie mają również emocje. Badania prof. Sylvie Droit-Volet oraz Johna Weardena pokazują, że nasze samopoczucie silnie wpływa na odczuwanie czasu. Stres, samotność czy nuda sprawiają, że czas się dłuży. Z kolei zaangażowanie i radość powodują, że płynie szybciej.

Być może dlatego pojedyncze dni dzieciństwa wydawały się tak długie, a w dorosłości całe miesiące potrafią minąć niemal niezauważenie.

Czy życie naprawdę przyspiesza?

Istnieje też biologiczne wyjaśnienie tego zjawiska. Część naukowców uważa, że dzieci przetwarzają znacznie więcej informacji z otoczenia niż dorośli. Intensywniej odbierają bodźce, szybciej reagują na zmiany i zauważają więcej szczegółów.

Dorosły mózg działa bardziej selektywnie, filtruje i upraszcza rzeczywistość. W efekcie życie może sprawiać wrażenie coraz szybszego.

Być może właśnie dlatego tak bardzo potrzebujemy chwil bez pośpiechu: spaceru bez telefonu, spokojnej podróży pociągiem czy rozmowy prowadzonej bez konkretnego celu. To momenty, które pozwalają odzyskać kontakt z teraźniejszością. Dzieci mają tę umiejętność naturalnie. Dorośli często muszą nauczyć się jej od nowa.

Źródło: bbc.com