Wszystkie kobiety papieża Leona. Włoskie media mówią o „różowej rewolucji”?

Kiedy Watykan ogłaszał nazwisko nowej szefowej Dykasterii ds. Komunikacji, zabrakło informacji, która zwykle pojawia się w takich komunikatach – o wieku nominatki. María Montserrat Alvarado w chwili wyboru miała 39 lat i jest osobą świecką. Włoskie media już wcześniej pisały o „różowiejącym” Watykanie. Po najnowszych nominacjach mówią wprost o „różowej linii” papieża Leona XIV.

Sformułowanie brzmi medialnie i efektownie, ale rzeczywistość jest zdecydowanie mniej sensacyjna. Leon XIV nie prowadzi kampanii wizerunkowej pod hasłem równości płci. Powierza stanowiska osobom, które mają odpowiednie kompetencje – tak się składa, że coraz częściej są to kobiety, i to stosunkowo młode jak na watykańskie standardy. Trend zaczął się jeszcze za pontyfikatu Franciszka, Leon go kontynuuje i, jak pokazują ostatnie tygodnie, nie zamierza zwalniać.

Za młoda na dykasterię?

Dyskrecja wokół wieku Alvarado nie jest przypadkiem. Chodziło o uniknięcie kolejnej fali komentarzy o tym, że papież powierza kluczowe stanowiska osobom „za młodym”. Alvarado przejmie stery watykańskiej komunikacji w listopadzie, będzie miała wówczas 40 lat. To jedno z najważniejszych stanowisk w Kurii Rzymskiej, odpowiedzialne za to, jak Stolica Apostolska przedstawia się światu.

Podobny mechanizm dyskrecji zadziałał przy nominacji do Rady ds. Ekonomicznych, koordynowanej przez kardynała Reinharda Marxa. Trafiły tam dwie kobiety poniżej czterdziestego roku życia – wiek, który w gronie watykańskich decydentów wciąż należy do rzadkości.

Ekonomistka z banku i księżna z Liechtensteinu

Pierwsza z nich to Elena Wettstein Principato, Rzymianka z wieloletnim doświadczeniem w międzynarodowym zarządzaniu majątkiem. Od początku 2025 roku kieruje działem zarządzania sprzedażą na Europę w szwajcarskim banku UBS. Rada, do której trafiła, nadzoruje sprawy finansowe Stolicy Apostolskiej – nie jest to więc stanowisko symboliczne, tylko realny wpływ na to, jak Watykan zarządza pieniędzmi.

Druga nominacja brzmi jak fragment kroniki towarzyskiej, ale ma twarde uzasadnienie zawodowe. Gisela Bergmann, z domu księżniczka von und zu Liechtenstein, ma 36 lat i od 2022 roku stoi na czele liechtensteińskiej firmy powierniczej Industrie und Finanzkontor Etablissement. Wcześniej pracowała w bankowości inwestycyjnej i inżynierii w Londynie, Kanadzie, Singapurze i Szwajcarii. Urodzona w Austrii Bergmann dołączyła do gremium założonego w 2014 roku przez Franciszka.

Po tych dwóch nominacjach finansami Watykanu zajmują się już cztery kobiety. To wciąż mniej niż za Franciszka, który w 2020 roku wprowadził do piętnastoosobowej wówczas rady sześć kobiet – obok ośmiu kardynałów i siedmiu innych mężczyzn świeckich. W gronie tym zasiadają dziś między innymi profesor prawa z Düsseldorfu Charlotte Kreuter-Kirchhof, zastępczyni kardynała Marxa, oraz 71-letnia Leslie Jane Ferrar, była skarbniczka księcia Karola – dziś króla Wielkiej Brytanii.

Zakonnice na kierowniczych stanowiskach

W Watykanie, za czasów papieża Franciszka, coraz poważniejsze obowiązki przejmowały kobiety w habitach, a Leon XIV tę linię kontynuuje. Od 1 września na czele watykańskiej Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka stanie siostra Alessandra Smerilli, zakonnica ze zgromadzenia salezjanek i ekonomistka. Od początku 2025 roku Dykasterią ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego kieruje siostra Simona Brambilla – pierwsza kobieta na tym stanowisku w historii. Funkcję przewodniczącej Gubernatoratu Państwa Watykańskiego pełni z kolei siostra Raffaella Petrini, socjolożka z Zakonu Franciszkanek od Eucharystii.

Wpływ kobiet rośnie też w gremiach doradczych Kurii Rzymskiej. Jeszcze za Franciszka po raz pierwszy powołano kobiety na doradczynie Dykasterii Nauki Wiary. Leon XIV poszedł krok dalej i mianował sześć wysoko postawionych zakonnic doradczyniami Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.

Kobieta, która współtworzyła dokument synodu

Najbardziej rozpoznawalną spośród nich jest siostra Patricia Murray, przez jedenaście lat sekretarz generalna Międzynarodowej Unii Przełożonych Generalnych Zakonów Żeńskich (UISG). Od 2023 roku doradczyni Dykasterii ds. Kultury i Edukacji. Irlandka brała też udział – z prawem głosu – w Synodzie o Synodalności i jako pierwsza kobieta w historii Kościoła współtworzyła dokument końcowy tego gremium. Murray konsekwentnie zabiega o to, by kobiety obejmowały funkcje kierownicze w Kościele nie tylko na eksponowanych stanowiskach w Watykanie, ale i poza nim.

Wśród nowych doradczyń nie brakuje też osób zajmujących się tematami trudnymi. Siostra Maria Nirmalini, pierwsza indyjska zakonnica w roli doradczyni watykańskiej dykasterii, od 2020 roku kieruje zgromadzeniem Karmelitanek Apostolskich. Angażuje się w walkę o większy głos sióstr zakonnych w Kościele i przeciwko nadużyciom wobec nich. Jest przewodniczącą stowarzyszenia indyjskich sióstr zakonnych i wiceprzewodniczącą krajowej konferencji zakonów w Indiach. Podobnie jak s. Murray, brała udział w Synodzie o Synodalności.

Z kolei siostra Mary Makamatine Lembo, Togijka i wikaria generalna sióstr katarzynek, wykłada psychologię na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim, gdzie prowadzi badania nad nadużyciami wobec zakonnic w Afryce. Domaga się lepszych programów formacyjnych i mechanizmów prewencji. Podobną tematyką zajmuje się Meksykanka María Rosaura González Casas z Towarzystwa Świętej Teresy od Jezusa, profesor nadzwyczajna i wicedyrektorka Instytutu Psychologii na Gregorianum.

Listę nowych doradczyń zamykają siostra Maria do Disterro Rocha Santos, stojąca na czele wszystkich zakonników i zakonnic w Brazylii, oraz Włoszka Chiara Lorenzato, przełożona generalna franciszkanek klarysek.

Watykan: to wzbogaci decyzje dykasterii

Międzynarodowa Unia Przełożonych Generalnych, z siedzibą w Rzymie, pochwaliła nominacje sześciu zakonnic. „Obecność tych konsekrowanych kobiet, wywodzących się z różnych kontekstów geograficznych, kulturowych i charyzmatycznych, stanowi ważny wkład w refleksję Kościoła nad życiem konsekrowanym” – czytamy w oświadczeniu organizacji.

Jak dodano, różnorodne doświadczenie doradczyń w zarządzaniu, formacji, teologii, psychologii i towarzyszeniu życiu zakonnemu ma wzbogacić proces decyzyjny watykańskich dykasterii. Sądząc po ostatnich nominacjach, Leon XIV doszedł do podobnego wniosku – bez różowych okularów, za to z konkretnym CV w ręku.