Liczba dzieci w rodzinach zależy od wartości, nie od podziału domowych obowiązków

Fot. Depositphotos.com (6994941)
ifstudies.org / pzk

Popularna teoria noblistki Claudii Goldin, według której za niską dzietność odpowiada nierówny podział prac domowych, nie znajduje potwierdzenia w danych – wynika z międzynarodowego raportu „Baby Nudges” (czynniki zachęcające do posiadania dzieci). Badanie na 10 tys. osób pokazuje, że o liczbie dzieci decydują przede wszystkim wartości prorodzinne i religijność. Sondaże przeprowadzone w kilkunastu krajach pokazują, że obciążenie kobiet pracami domowymi nie obniża ich chęci posiadania dzieci. Kluczem do zrozumienia trendów urodzeń jest system wartości i stosunek do rodziny.

  • Teoria pod lupą: Założenia hipotezy „niekompletnej rewolucji płci” Claudii Goldin.
  • Co mówią dane z raportu „Baby Nudges”: Zaskakujące wyniki ankiety wśród 10 000 respondentów i nietypowy wyjątek dotyczący mężczyzn.
  • Obiektywne miary i porównania międzynarodowe: Dlaczego nawet faktyczny czas poświęcany na prace domowe nie tłumaczy spadku urodzeń.
  • Siła przekonań prorodzinnych: Wpływ postrzegania dzieci jako przyszłości i radości na plany rodzicielskie.
  • Różnice między Zachodem a Azją Wschodnią: Znaczenie religijności i tradycyjnych wartości w kształtowaniu dzietności.

W ostatnich latach powstało wiele teorii próbujących wyjaśnić gwałtowny spadek dzietności na świecie. Niewiele z nich zyskało jednak taki rozgłos jak hipoteza „niekompletnej rewolucji płci”, spopularyzowana przez laureatkę Nagrody Nobla, historyczkę ekonomii Claudię Goldin. Zgodnie z tą koncepcją wahania wskaźników urodzeń w krajach rozwiniętych wynikają przede wszystkim z nierównego podziału obowiązków domowych oraz opieki nad dziećmi między kobietami a mężczyznami.

DEON.PL POLECA

Goldin argumentuje, że szybki wzrost gospodarczy wyprzedził przemiany obyczajowe, stawiając kobiety w niekorzystnej sytuacji: oczekuje się od nich zarówno aktywności zawodowej, jak i wykonywania większości prac domowych. Zdaniem noblistki kobiety po prostu racjonalnie odrzucają ten układ, rezygnując z macierzyństwa. W oparciu o tę diagnozę wielu komentatorów postuluje, by mężczyźni przejęli większą część obowiązków domowych, a rządy zwiększyły świadczenia socjalne oraz dopłaty do opieki nad dziećmi.

Teoria ta budzi jednak poważne zastrzeżenia: opiera się na spekulatywnych przesłankach, wybiórczo dobranych dowodach i nie znajduje potwierdzenia w szeroko zakrojonych danych empirycznych, co pokazują wyniki raportu „Baby Nudges”, opracowanego przez Petera Foreshawa Brookesa wspólnie z Lymanem Stone’em i Jasonem Carrollem.

Gdyby hipoteza „niekompletnej rewolucji płci” była prawdziwa, kobiety bardziej obciążone pracami domowymi powinny deklarować mniejszą chęć posiadania dzieci. Tymczasem ankieta przeprowadzona przez nasz zespół wśród około 10 tysięcy osób w kilkunastu krajach nie wykazała żadnego istotnego negatywnego związku między poczuciem przeciążenia obowiązkami domowymi a wskaźnikami dzietności.

Zależności tej nie odnotowano ani u kobiet, ani u mężczyzn, ani wśród osób bezdzietnych, rodziców, młodych dorosłych poniżej 35. roku życia czy par. Pojawił się jedynie jeden nieoczekiwany wyjątek: mężczyźni pozostający w związkach, którzy uważali, że wykonują w domu więcej zadań, niż powinni, byli o 21,5 procent mniej skłonni planować kolejne dziecko. Dla porównania, wśród kobiet w związkach odczuwających podobne przeciążenie odsetek planujących kolejne dziecko był nieznacznie wyższy (o 1,1 procent, wynik nieistotny statystycznie). Oznacza to, że to raczej mężczyźni mogą być bardziej wrażliwi na poczucie niesprawiedliwości w podziale obowiązków domowych.

DEON.PL POLECA

Aby wykluczyć błąd wynikający z subiektywnej oceny badanych, przeanalizowaliśmy również pytania dotyczące konkretnych, mierzalnych czynności domowych. Również w tym przypadku nie znaleźliśmy żadnego związku z planami prokreacyjnymi. Co więcej, porównania między poszczególnymi państwami wykazały wręcz słabą korelację dodatnią między odsetkiem dorosłych odczuwających nadmiar obowiązków domowych a odsetkiem osób planujących kolejne dziecko. Osoby ceniące życie rodzinne chcą mieć dzieci niezależnie od ilości pracy w domu.

Nasze badania wskazują natomiast na znacznie silniejsze czynniki kształtujące plany rodzicielskie: system wartości i przekonania. Przeświadczenie, że dzieci są przyszłością społeczności oraz stanowią największą radość w życiu, wyraźnie sprzyja zarówno zamiarowi posiadania kolejnego dziecka, jak i wyższej pożądanej liczbie potomstwa. Co istotne, przekonanie, że „dzieci to przyszłość”, wyjaśnia zmienność intencji prokreacyjnych w znacznie większym stopniu niż poczucie przeciążenia obowiązkami domowymi. Podobnie działa przywiązanie do ciągłości rodziny i podtrzymywania nazwiska rodowego.

Różnice te szczególnie wyraźnie widać przy porównaniu krajów Zachodu z państwami Azji Wschodniej. W badanych grupach wschodnioazjatyckich – obejmujących Chiny kontynentalne, Japonię, Koreę Południową oraz chińską diasporę w regionie – odnotowano najniższy poziom postaw prorodzinnych. Jednocześnie region ten charakteryzował się najniższym wskaźnikiem religijności oraz najsłabszym przekonaniem, że należy przyjmować tyle dzieci, ile daje Bóg – a to właśnie te postawy najsilniej korelowały z wyższą pożądaną liczbą dzieci w całym badaniu.

Choć nasze analizy nie rozstrzygają o ścisłych związkach przyczynowo-skutkowych, jednoznacznie pokazują brak zależności między obciążeniem kobiet pracami domowymi a ich skłonnością do macierzyństwa. Zestawienie krajów zachodnich z Azją Wschodnią dowodzi, że za zróżnicowaniem dzietności stoją przede wszystkim różnice kulturowe: respondenci na Zachodzie byli przeciętnie bardziej religijni i częściej podzielali wartości prorodzinne. W debacie o kryzysie demograficznym zbyt pochopnie sprowadzono więc problem wyłącznie do godzenia pracy z obowiązkami domowymi, marginalizując fundamentalną rolę przekonań, religii i systemu wartości.

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Liczba dzieci w rodzinach zależy od wartości, nie od podziału domowych obowiązków
Komentarze (0)
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.