Jaką emeryturę otrzymują księża? Ogromna przepaść między duchownymi

Księża, tak jak pozostali obywatele, mają prawo do świadczeń emerytalnych. W niektórych sytuacjach ich wysokość przewyższa średnie emerytury wypłacane w kraju, jednak znaczna grupa księży otrzymuje bardzo niskie kwoty i na starość jest zdana na pomoc diecezji lub zgromadzenia zakonnego.

Model zabezpieczenia emerytalnego duchowieństwa w Polsce bazuje na dwóch filarach: powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych oraz wsparciu z Funduszu Kościelnego. Zgodnie z projektem ustawy budżetowej na 2026 rok, jego budżet ma przekroczyć 272 mln zł. W określonych przypadkach duchowni w wieku senioralnym mogą korzystać jednocześnie z obu źródeł finansowania.

Ksiądz senior a świadczenia z ZUS i Funduszu Kościelnego

Po ukończeniu 65 lat księża nabywają prawo do emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jej wysokość jest uzależniona od zgromadzonych składek, na takich samych zasadach jak u innych ubezpieczonych. Duchowni, którzy przez całe życie wykonywali jedynie posługę duszpasterską i nie byli zatrudnieni na etacie, zazwyczaj otrzymują świadczenie minimalne, które obecnie wynosi 1878,91 zł brutto.

Inaczej wygląda sytuacja tych księży, którzy równolegle pracowali zawodowo, m.in. jako katecheci, wykładowcy akademiccy lub kapelani w instytucjach publicznych. Jak informowaliśmy rok temu, w ich przypadku przeciętne świadczenie emerytalne mieści się w przedziale 3200–3500 zł.

Drugie źródło dochodu pojawia się po ukończeniu 75 lat. W tym momencie proboszcz lub biskup musi przejść "w stan spoczynku", a Fundusz Kościelny wypłaca emeryturę w wysokości około 2500 zł brutto. Duchowni seniorzy nadal pozostają pod opieką Kościoła – mogą mieszkać w parafii lub w Domu Księży Emerytów. Co istotne, prawo do zakwaterowania i wyżywienia przysługuje im także przed osiągnięciem tego wieku.

Emerytury zakonnic – znacznie trudniejsza sytuacja

Zdecydowanie mniej korzystnie przedstawia się sytuacja wielu zakonnic. W większości przypadków ich dochody po zakończeniu aktywności zawodowej ograniczają się do emerytury minimalnej. Wynika to głównie z braku etatowego zatrudnienia oraz specyfiki odprowadzania składek. Wyższe świadczenia przysługują jedynie nielicznym siostrom, które pracowały m.in. jako nauczycielki, wychowawczynie lub opiekunki w placówkach opiekuńczych.

Wysokie emerytury duchownych pełniących funkcje publiczne

Zdarzają się również przypadki bardzo wysokich świadczeń, które są efektem łączenia posługi kościelnej z pracą w strukturach państwowych. Dotyczy to przede wszystkim hierarchów. Przykładem jest arcybiskup Sławoj Leszek Głódź, który pełnił funkcję biskupa polowego Wojska Polskiego. Według dziennika "Fakt" łączna kwota jego miesięcznych wpływów wynosi 23 tysiące złotych.

Kapelani działają także w takich służbach jak policja, straż pożarna, Straż Graniczna, Służba Więzienna czy Krajowa Administracja Skarbowa. Znane są również wynagrodzenia duszpasterzy zatrudnionych w KAS. Jak mówił w 2024 r. w Sejmie szef KAS Marcin Łoboda, ich pensje – w zależności od zajmowanego stanowiska – mieściły się w przedziale od 5715 do 9120 zł brutto.

- Funkcjonariusze pełniący służbę na stanowiskach służbowych kapelanów wykazują się taką samą dyspozycyjnością jak pozostali funkcjonariusze pełniący służbę w Służbie Celno-Skarbowej. Uposażenie zasadnicze określa się oczywiście w oparciu o ogólne przepisy dotyczące wszystkich funkcjonariuszy. Ze względu na aktualnie zajmowane stanowisko to jest kwota brutto od 5714 do 9120 zł - poinformował wówczas.

Od tego typu wynagrodzeń odprowadzane są składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co bezpośrednio wpływa na wysokość przyszłych emerytur.

Przeciętne emerytury księży – dane z ZUS

Rozpiętość świadczeń bywa bardzo duża, jednak średnia emerytura kapłanów wypłacana przez ZUS nie należy do wysokich. Z danych z 2023 r., do których dotarła Wirtualna Polska, wynika, że około 3 tys. osób otrzymywało świadczenie na poziomie ok. 2122 zł. Łączne wydatki z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na ten cel wyniosły niespełna 77 mln zł.

Widoczny jest jednocześnie wyraźny spadek liczby beneficjentów – w 2015 r. było ich 6,7 tys., czyli niemal dwukrotnie więcej niż obecnie.

Źródło: polsatnews.pl / tk