Komisja kościelna rodzi się w bólach. Ale musi dotrzeć do prawdy

Prof. Piotr Franaszek / fot. BP KEP

Powołanie przewodniczącego komisji ds. wyjaśnienia przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich to dopiero początek długiej drogi. Przed komisją stoją nie tylko wyzwania organizacyjne i finansowe, ale przede wszystkim trudne pytania o odpowiedzialność hierarchów za ukrywanie przestępstw. Bez rzetelnego wyjaśnienia przeszłości trudno będzie mówić o prawdziwym rozliczeniu.

Długo zapowiadane przez Konferencję Episkopatu Polski utworzenie komisji ds. wyjaśnienia przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich staje się powoli faktem. Powoli, bo wszyscy, którzy obserwują ten proces widzą, że komisja rodzi się w bólach. Zapowiedź jej powołania pojawiła się bowiem wiosną… 2023 r. Powołano zespół, który miał opracować zasady działania i statut. Niespodziewanie – w połowie 2025 r. – zespół, którym kierował abp Wojciech Polak został rozwiązany, a zadanie przygotowania podstaw funkcjonowania komisji powierzono bp. Sławomirowi Oderowi. Wreszcie w marcu 2026 r. zapadła decyzja o powołaniu komisji, ale przygotowane dokumenty, które miały dać jej osobowość prawną spotkały się z krytyką administracji państwowej. Poprawiono je, wysłano ponownie do zaopiniowania, ale kilka dni temu powołano jednak przewodniczącego – prof. Piotra Franaszka. Ale to nie koniec porodu, bo niby przewodniczący jest, ale statutu wciąż nie ma. Nie ma zatem jak zacząć jakichkolwiek prac. Trudno zatem liczyć na to, że komisja rychło ruszy do roboty. Czekają nas kolejne miesiące długiego oczekiwania. Ale jakiś ruch już widać…

Nie widać za to specjalnego entuzjazmu u obserwatorów. Wybór prof. Franaszka na przewodniczącego komisji spotkał się raczej z głosami sceptycznymi. Krytycy wskazywali na to, że jest historykiem związanym z kojarzonym z prawicą Instytutem Pamięci Narodowej, do tego był radnym PiS, jest benedyktyńskim oblatem, a przede wszystkim nigdy nie zajmował się kwestiami wykorzystywania seksualnego. Wszystko to zadziało się w momencie, gdy profesor nie zdążył wypowiedzieć ani jednego słowa. Oceniono go tylko i wyłącznie na podstawie suchych danych biograficznych, nie wzięto przy tym także pod uwagę tego, że przewodniczący francuskiej komisji – bardzo często w debacie o komisji polskiej wskazywanej jako wzór do naśladowania – Jean-Marc Sauvé, gdy stawał na jej czele też nie miał bladego pojęcia o przestępstwach seksualnych duchownych wobec małoletnich. A jednak komisja wykonała kawał rzetelnej roboty. Wszystko bowiem zależy od ludzi, których powołuje się do składu komisji lub wybiera na konsultantów lub szefów poszczególnych zespołów. Przewodniczący jest ważny, ale jego rola to zaplanowanie prac i powiązanie ze sobą poszczególnych elementów machiny.
A machina ta nie będzie mała. Z wywiadu jakiego prof. Franaszek udzielił KAI wynika, że ma on tego świadomość i jakąś wstępną wizję. Nie odbiega ona specjalnie od myśli, którą na tych łamach wyłożyłem kilka miesięcy temu: prace komisji ogólnopolskiej będą musiały opierać się na pracach komisji, które zostaną powołane w poszczególnych diecezjach, czy zgromadzeniach zakonnych. To ludzie z tych komisji, którzy pewnie w większości pozostaną dla nas anonimowi, wykonają największą, mrówczą pracę. Pracę kosztowną, z czego biskupi chyba nie do końca zdają sobie sprawę.

Temat pieniędzy będzie budził kontrowersje. Zresztą już budzi. Postanowiono bowiem, że prace komisji w większości finansowane będą przez Fundację św. Józefa, którą kilka lat temu powołano w celu pomocy osobom wykorzystanym. Finansowanie prac komisji z jej budżetu będzie oznaczało, że środki na pomoc dla ofiar będą mniejsze. Chyba, że fundacja ograniczy wydatki na projekty edukacyjne, szkoleniowe i w ten sposób uzyska fundusze dla komisji. Temat skomplikowany, którego nie da się pominąć.

Wspomniałem o wywiadzie prof. Franaszka dla KAI. Pada w nim ważne stwierdzenie – nie jedno, ale na jednym na chwilę się zatrzymam. W debacie przed powstaniem komisji akcentowano, że biskupi boją się jej powołania, by przypadkiem nie zaczęła ona badać ich odpowiedzialności za ewentualne zaniedbania. Komisja miała być historyczna i już. Tymczasem przewodniczący komisji jasno i wyraźnie mówi, że chciałby przyjrzeć się odpowiedzialności hierarchów. I bardzo dobrze. Bo jak wyjaśniać to wszystko. Nie ma bowiem wątpliwości, że pedofilię w przeszłości ukrywano. Trzeba jasno wskazać dlaczego i kto był za to odpowiedzialny. Prawda będzie bolesna, ale jak mniemam oczyszczająca.

DEON.PL POLECA

DEON.PL POLECA

Dziennikarz i publicysta „Rzeczpospolitej” oraz magazynu „Plus Minus”. Prawnik kanonista, absolwent UKSW. Absolwent kursu „Komunikacja instytucjonalna Kościoła: zarządzanie, relacje i strategia cyfrowa” na papieskim Uniwersytecie Santa Croce w Rzymie. W wydawnictwie WAM wydał: "Nie mam nic do stracenia - biografia abp. Józefa Michalika" oraz "Wanda Półtawska - biografia z charakterem"

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Komisja kościelna rodzi się w bólach. Ale musi dotrzeć do prawdy
Komentarze (5)
KW
~ka we
31 października 2026, 20:18
zanim komisja powstanie 'dziś' będzie juz zamierzchłą historią...
OH
~od hipotezy Sapira-Whorfa do synTezy Terlikowskiego
31 października 2026, 01:41
zauważcie jak bardzo język kleru pozbawiony jest przymiotników bez których trudno szybko określić i sprawnie wykazać jakie jest to co jest polegając jedynie na sile rzeczowników oni to muszą mieć odgórnie przykazane aby tych przymiotników unikać
RK
~Ryszard Kubiak
30 października 2026, 20:12
Boli mnie, gdy widzę w jakich bólach rodzi się komisja.
KM
~kamień milowy
31 października 2026, 01:08
Relatywizm językowy (poznawczy) np. nazywanie kolorów: Według hipotezy Sapira-Whorfa język, którym się posługujemy, kształtuje to, jak widzimy świat przykładowo plemię Himba z Namibii nie posiada w swoim języku osobnych słów na kolor zielony i niebieski (używają jednego określenia) – w testach psychologicznych ich członkowie mają przez to realny problem z szybkim odróżnieniem niebieskiego kafelka od zielonego, co dla Europejczyka jest natychmiastowe. Podobnie episkopat to takie plemię ograniczone zasobami poznawczymi które utrudniają im natychmiastową identyfikację kamieni urojonych od kamieni prawdziwych.
EE
~epitáphion epikryza nad grobem
28 października 2026, 17:49
twierdzenie że ta komisja nie rodzi się w bólach jest nadużyciem bo ona po pierwsze nie ma formy żyworodnej gdyż ma formę prawną jako osoba prawna nie odczuwa buli ... bp. Tadeusz Zawistowski broniąc Abp P a e t z a przed komisją mówił "nie rzucajmy kamieniami" pozostaje mi ubolewać nad tym relatywizmem i wołać "nie relatywizujmy"