Po zamachu w Krakowie zbieram okruchy dobra. Jest ich znacznie więcej, niż myślimy

Po zamachu zbieram okruchy dobra. Bo świat nie przestał być dobry i piękny. Jeszcze we wtorek przywitał mnie mroźnymi dekoracjami na płatkach róż tuż obok przystanku. Sikorki kręcą się i rozmawiają ze sobą po ptasiemu. Szczeniak sąsiadów entuzjastycznie reaguje na perspektywę obgryzienia mojego warkocza. Słońce wschodzi i zachodzi nad złymi i dobrymi. Nawet jeśli w tym tygodniu bardziej skupialiśmy się na tych złych.

Można reagować nienawiścią. Lękiem. Uprzedzeniem. Nie chcę nawet wyobrażać sobie, co musiały czuć osoby znajdujące się w centrum tego strasznego przedstawienia, rozgrywającego się w moim Krakowie. Ale wiem też, że wciąż są pośród nas ludzie, którzy zobaczą w najgorszym momencie odrobinę dobra. Albo więcej niż odrobinę.

Myślę o dobru, które działo się równolegle; jak ciepła fala obmywając lodowaty chłód zbrodni. O naszych policyjnych bohaterach, którzy byli odpowiednimi ludźmi w odpowiednim czasie i miejscu. O dwóch chirurgach, którzy akurat przypadkiem jedli obiad w restauracji tuż obok, choć zazwyczaj tam nie chodzą. mamie-pielęgniarce, która pobiegła opatrywać postrzelonych ludzi zamiast uciekać przed kulami. O krakowskich kupcach, którzy tak bardzo się starali, by znaleźć rodzinę zastrzelonego przyjaciela i zaoferowali się, że go pochowają, jeśli będzie trzeba. O lekarzach, którzy na wieść o zamachu po prostu porzucali to, co robili, i jechali do szpitala pomagać.

O tych wszystkich, którzy pisali i dzwonili do swoich znajomych z Krakowa, upewniając się, że są bezpieczni. I o tych, którzy cierpliwie i z poświęceniem opatrywali psychicznie potrzebujących. O poradniach otwartych na już, choć była niedziela.

Przynajmniej połowa informacji wokół zamachu ujawnia jakieś ciche, zwyczajne dobro, które się wydarzyło, bo konkretny człowiek uznał, że tak trzeba, że to właściwe, że tak właśnie powinno się żyć i działać. Czasem trzeba się wczytać między wiersze, żeby to dostrzec, zdjąć sensacyjną skórkę z tego czy tamtego newsa. I widać. Widać jak na dłoni: świat nie jest zły. Ludzie nie są źli. I choć są na świecie złe miejsca, złe momenty, bardzo złe decyzje i straszne skutki, to nie przesądza o całości.

Moim ulubionym tekstem z ostatnich dni jest krążąca po Facebooku lista. Punkt po punkcie, człowiek po człowieku, nazwisko po nazwisku, ludzie, którzy w kilku sekundach wybrali dobro. Ratowali innych mimo zagrożenia. Myśleli o człowieku obok. Są jak mocna odpowiedź na zło. Tyle dobra i miłości... Tyle dowodów na to, że jesteśmy dobrzy.

Czasem trudno o tym pamiętać, gdy zło - krzykliwe, głośne, siejące panikę, nieufność, nienawiść - chce nam udowodnić, że przejęło rządy. Że dla dobra zostają jakieś nudne skrawki rzeczywistości, że nadchodzi panowanie przemocy, strachu, niepokoju. To nieprawda. Dobro jest jak ocean, na który wypływają łódeczki zła pod jaskrawymi żaglami: może i widać je świetnie, ale są tylko malutkim elementem krajobrazu. Tymczasowym. A ocean jest od zawsze.

Można patrzeć na dobro i zło jak na dwie przeciwstawne siły. Ale ja wolę patrzeć klasycznie: że zło jest brakiem dobra. Tak samo, jak ciemność jest brakiem światła. W sieci pojawiło się już mnóstwo obrazkowych komentarzy, ale najbardziej zatrzymał mnie jeden - nasz bohaterski policjant jest na nim w roli anioła, a zamachowiec - w roli diabła. Dwie wrogie siły, walczące ze sobą. Tak nie jest. Gdybym miała zrobić własny obrazek, wyglądałby tak: półprzejrzyści ludzie, jeden napełniony światłem po czubek głowy. W drugim resztki światła chowają się w okolicach pięt.

Zło to brak; zło to brak. A brak można wypełnić. Każdy. Choć nie każdy zdąży być wypełniony, zanim komuś stanie się krzywda. Ale gdy już się stanie, to jeszcze nie jest koniec; przez mroczną rzeczywistość jak złocisty syrop zaczyna przesączać się dobro. W drobnych gestach. W tym, że ktoś się o kogoś zatroszczy, odezwie, zapyta, pomoże, zauważy, pobędzie, wysłucha, spróbuje zrozumieć, przyjmie. Opatrzy.

My, ludzie, robimy tak dużo dobra; w ostatecznym rozrachunku o wiele więcej niż zła. Wzruszam się, gdy widzę zbiórkę dla męża, który ratował swoją żonę i bardzo ucierpiał: ludzie dorzucają czasem po pięć złotych, gdzieś widzę złotówkę. Po kilku godzinach jest już milion sześćset. Ta złotówka wzrusza mnie najbardziej.

Może po prostu zapomnieliśmy, że nie liczy się tylko to, co mocno widać; że dobro nie musi być zatwierdzone w mediach społecznościowych przez setki lajków, żeby zmieniało świat. Że są rzeczy, które kiedyś intuicyjnie wyczuwaliśmy, a teraz pędzący świat pełen zmian zagłusza tamtą intuicję, która mówiła: każdy najmniejszy akt dobra jest jak efekt motyla; ty się uśmiechniesz do kogoś życzliwie w warzywniaku, odrzucisz swoją złotówkę i nie masz pojęcia, jak ten drobiażdżek się rozmnoży do wieczora w innych ludziach, jak drożdże w cieście, powolutku sobie pączkujące.

Bardzo mnie w tym czasie pełnym niepokoju i różnych lęków pociesza kilka zdań z Ewangelii sprzed kilkunastu dni: o zaczynie, który kobieta wzięła i włożyła w mąkę. O ziarnku gorczycy, które ktoś zasiał w ziemi. Wziąć i włożyć, zasiać - to jest moment, to jest nic wielkiego, to jest tak zwyczajna rzecz, że można jej nie zauważyć, i to jest pierwszy krok do tego, żeby coś wielkiego i dobrego się potężnie rozrosło. Nikt z nas nie musi ratować świata w całości; wystarczy, że uratujemy malutki kawałeczek. Że nasycimy go dobrem, choćby najmniejszym. Że zaczerpniemy choćby pół kubka z wielkiego oceanu i wypełnimy jakiś jeden, mały brak. I od tego świat się zmieni. Choć czasem trudno w to uwierzyć.