Polityka i algorytmy dzielą ludzi. Czy Kościół potrafi się temu przeciwstawić?

zdj. ilustracyjne / fot. depositphotos.com

„Nie pozwólcie, by kierowały wami algorytmy i polaryzacja” - apeluje Leon XIV, zwracając uwagę na mechanizmy, które coraz mocniej wpływają na nasze społeczeństwa. Jego słowa są ważnym przypomnieniem również dla polskiego Kościoła, który sam nie pozostaje wolny od logiki podziałów. Czy wspólnota, której zadaniem jest łączenie ludzi, potrafi jeszcze przeciwstawić się politycznym sporom?

Każdy dzień przynosi ze sobą jakieś nowe oblicze polaryzacji. Stała się ona – nie tylko w Polsce – nie tyle zjawiskiem społecznym, ile niemal legitymacją do istnienia. Bez „my” i „oni” wiele formacji politycznych nie potrafiłoby już funkcjonować. Kościół, który powinien być miejscem komunii, coraz częściej bywa w tą grę wciągany. Czasem stawia opór, częściej jednak nie (dość wspomnieć ostatnie zawierzenie klubów pewnej gazety na Jasnej Górze przy udziale prezydenckiego kapelana). W tym kontekście pojawiają się słowa, które papież Leon XIV wypowiedział na pokładzie samolotu wracającego z Limy do Rzymu.

„Uważam, że wszyscy zaczynamy sobie uświadamiać, jak bardzo pozwoliliśmy, by kierowały nami algorytmy i polaryzacja, która nie jest przypadkowa, lecz w wielu sytuacjach została wywołana celowo. Uważam, że wy, dziennikarze, macie niezwykle ważną rolę do odegrania, pomagając wszystkim przezwyciężyć tę polaryzację i zachęcając do refleksji: spójrzmy na to, co wydarzyło się w Argentynie w ostatnich dniach. Jak to możliwe, że ludzie prawicy i lewicy, że wszyscy razem wyszliśmy na ulice, aby świętować i cieszyć się czymś, co jest znacznie ważniejsze niż polityczne dyskusje?” – mówił papież.
Duszpasterski frazes? Raczej diagnoza, która uderza w sedno mechanizmu, jaki od lat niszczy nasze społeczeństwo. Algorytmy mediów społecznościowych i części mediów tradycyjnych nie są neutralne. Żywią się emocją, konfliktem, uproszczeniem. Im ostrzejszy podział, tym większe zaangażowanie, tym większy zasięg, tym większy zysk. Papież mówi wprost: w wielu przypadkach ta polaryzacja nie jest spontanicznym skutkiem różnic, lecz produktem celowym. Ktoś ją projektuje, ktoś na niej zarabia, ktoś dzięki niej utrzymuje władzę lub wpływ.

W Argentynie, kraju rozdartym „griettą” – głębokim, niemal kulturowym podziałem na dwa wrogie plemiona – wydarzyło się coś, co Leon XIV uznał za znak nadziei. Miliony ludzi wyszły na ulice Buenos Aires nie po to, by protestować przeciwko komuś, lecz by świętować. Być razem. Cieszyć się czymś, co okazało się ważniejsze niż polityczne rachunki krzywd. Papież widzi w tym dowód, że w człowieczeństwie istnieją wartości głębsze niż te, które nas dzielą. I że przesłanie Jezusa Chrystusa jest wezwaniem do budowania mostów, a nie okopów.

Dla dziennikarzy, te słowa powinny brzmieć jak wezwanie do rachunku sumienia. Bo zbyt często – świadomie lub nie – stajemy się trybami w maszynie polaryzacji. Wybieramy tematy, które się „klikają”, a nie te, które budują. Upraszczamy, by było wyraziste. Zapominamy, że nasza rola nie polega wyłącznie na opisywaniu konfliktu, lecz także na tworzeniu przestrzeni do refleksji. Leon XIV nie prosi nas o naiwność. Prosi o odpowiedzialność.
W Polsce działa to dokładnie tak samo. I Kościół bywa wciągany w logikę „my–oni” zarówno przez tych, którzy chcą go wykorzystać jako tarczę, jak i przez tych, którzy widzą w nim wroga cywilizacyjnego postępu. Hierarchia przez lata zbyt często pozwalała, by między nią a jedną z formacji politycznych stawiano znak równości. Skutek jest oczywisty: spadające zaufanie, ucieczka młodych, poczucie, że Kościół jest bardziej graczem niż pasterzem.

Papież nie oferuje prostych rozwiązań. Nie mówi „wyjdźcie z polityki”, bo to niemożliwe i nierozsądne. Mówi raczej: nie pozwólcie, by polityka i algorytmy was zdefiniowały. „Możemy zmienić ten chip” – powtarzał. Różnice poglądów pozostaną. Nie muszą jednak oznaczać nienawiści, języka przemocy i niemożności rozmowy nawet w rodzinach.

Kościół w Polsce potrzebuje dziś nie kolejnej strategii medialnej ani nowych sojuszy, lecz zdolności do bycia przestrzenią, w której ludzie o różnych poglądach mogą się spotkać bez konieczności natychmiastowego uznania drugiej strony za wroga. To nie naiwność. To wierność własnej tożsamości. Pytanie, czy my, w Polsce, potrafimy jeszcze zobaczyć coś ważniejszego niż nasze polityczne dyskusje.

DEON.PL POLECA

DEON.PL POLECA

Dziennikarz i publicysta „Rzeczpospolitej” oraz magazynu „Plus Minus”. Prawnik kanonista, absolwent UKSW. Absolwent kursu „Komunikacja instytucjonalna Kościoła: zarządzanie, relacje i strategia cyfrowa” na papieskim Uniwersytecie Santa Croce w Rzymie. W wydawnictwie WAM wydał: "Nie mam nic do stracenia - biografia abp. Józefa Michalika" oraz "Wanda Półtawska - biografia z charakterem"

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Polityka i algorytmy dzielą ludzi. Czy Kościół potrafi się temu przeciwstawić?
Komentarze (0)
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.