Leon XIV wrócił do swojej drugiej ojczyzny. Zmierzył się z bolesną historią Kościoła

Papież Leon XIV spotkał się w Limie z sześcioma osobami skrzywdzonymi przez przedstawicieli Kościoła. Każdą z nich wysłuchał indywidualnie, podczas rozmowy w cztery oczy. Część poszkodowanych była związana ze skompromitowanym ruchem Sodalitium, rozwiązanym w 2025 roku z powodu skandali związanych z wykorzystywaniem seksualnym i nadużywaniem władzy. Podczas wizyty w Peru papież nie ograniczył się jednak do sprawy nadużyć. Ostro skrytykował także przemoc wobec kobiet, machizm i tyraniczne sprawowanie władzy w Kościele.

Do spotkania doszło 12 listopada w Nuncjaturze Apostolskiej w Limie. Rozmowy rozpoczęły się krótko po godz. 16.30 czasu lokalnego i trwały ponad godzinę. Po wspólnym powitaniu w kaplicy nuncjatury Leon XIV rozmawiał z każdą z sześciu osób osobno. Wysłuchał ich historii, doświadczeń i opowieści o doznanym cierpieniu.

Spotkanie miało charakter prywatny, ale jego przesłanie jest ważne dla całego Kościoła. W rozmowach papież podkreślał konieczność słuchania osób skrzywdzonych, dochodzenia do pełnej prawdy oraz wspierania procesów uzdrawiania psychicznego i duchowego. Zwrócił również uwagę na obowiązek tworzenia bezpiecznych środowisk we wszystkich instytucjach kościelnych. Leon XIV podziękował uczestnikom za ich świadectwo i zapewnił o duchowej bliskości ze wszystkimi osobami skrzywdzonymi, także tymi, z którymi nie udało mu się spotkać. Na zakończenie udzielił im błogosławieństwa.

Organizacja rozwiązana po skandalu nadużyć

Spotkanie w Limie miało szczególny wymiar ze względu na historię części uczestników. Niektóre z sześciu osób były wcześniej związane z Sodalicio de Vida Cristiana. To katolicki ruch założony w Peru, którego działalność zakończyła się poważnym skandalem dotyczącym wykorzystywania seksualnego i nadużywania władzy.

W kwietniu 2025 roku papież Franciszek oficjalnie rozwiązał stowarzyszenie. Decyzja była związana z przestępstwami i nadużyciami, których dopuszczali się założyciel organizacji Fernando Figari oraz inni jej liderzy. Sprawa Sodalicji stała się jednym z najpoważniejszych przykładów kryzysu zaufania do kościelnych struktur w Peru.

Leon XIV odniósł się do problemu wykorzystywania seksualnego również podczas innych wystąpień w czasie wizyty. Nie ukrywał, że sprawa jest dla niego osobistym źródłem bólu. „To temat, który sprawił mi wiele bólu” – powiedział papież, odnosząc się do skandalu wykorzystywania.

Jednocześnie wskazał, jak Kościół powinien reagować na takie przestępstwa. „Musimy zareagować tak, jak zrobiłby to Jezus: z prawdą, sprawiedliwością, przebaczeniem, zadośćuczynieniem i coraz bardziej zdecydowanym zaangażowaniem na rzecz kultury prewencji i ochrony najsłabszych przed tymi przestępstwami” – podkreślił Leon XIV.

„Szanujmy kobiety!”. Papież uderza w machizm

Drugim ważnym tematem była przemoc wobec kobiet. Podczas wystąpienia przed katedrą w Limie Leon XIV otwarcie skrytykował mentalność macho, która wciąż wpływa na relacje rodzinne i społeczne w Peru. Papież wskazał na jej konkretne konsekwencje: nieobecność ojców w życiu rodzinnym, przemoc domową i wykorzystywanie kobiet. Zwrócił uwagę, że problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych przypadków przemocy, ale także sposobu myślenia, który usprawiedliwia nierówność i podporządkowanie kobiet mężczyznom.

„Szanujmy kobiety! Chrońmy i szanujmy dziewczęta!” – apelował Leon XIV. Dodał: „Bardzo mnie boli, że przemoc wobec kobiet – które mogłyby być naszymi babciami, matkami, siostrami czy córkami – jest nadal rzeczywistością raniącą całą ludzkość”.

Za papieskimi słowami stoją niepokojące dane. Według informacji peruwiańskiego urzędu statystycznego ponad połowa kobiet w wieku od 15 do 49 lat doświadczyła w swoim życiu przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony partnera albo męża. Skala problemu pokazuje, że nie chodzi o marginalne zjawisko, lecz o poważny problem społeczny.

Leon XIV zwrócił również uwagę na sytuację kobiet, które doświadczają kilku form wykluczenia jednocześnie. Szczególnie trudne jest położenie kobiet ubogich, rdzennych mieszkańców Peru i kobiet pochodzenia afrykańskiego. Ich sytuacja wynika nie tylko z nierównego traktowania ze względu na płeć, ale także z ubóstwa i marginalizacji społecznej.

Papież przypomniał, że tożsamość płciowa nie może być pretekstem do nierównego podziału obowiązków domowych ani podporządkowania jednego małżonka drugiemu. Podkreślił także, że wkład kobiet w życie społeczeństwa i Kościoła jest „niezbędny”.

Władza w Kościele nie może oznaczać tyranii

Ważne słowa padły również podczas spotkania Leona XIV z peruwiańskimi biskupami. Papież zwrócił uwagę na sposób sprawowania władzy w Kościele i przestrzegł przed traktowaniem jej jako narzędzia dominacji.

Podkreślił, że władza w Kościele nie może być sprawowana w sposób tyraniczny, a posłuszeństwo nie może oznaczać ślepej uległości. To przesłanie nabiera szczególnego znaczenia w kontekście skandali związanych z Sodalicją, gdzie nadużywanie autorytetu i władzy należało do najpoważniejszych problemów organizacji.

Papież zwrócił w ten sposób uwagę na coś więcej niż konieczność reagowania na pojedyncze przestępstwa. Chodzi również o zmianę kultury funkcjonowania instytucji kościelnych. Tam, gdzie autorytet duchowy staje się narzędziem kontroli, a posłuszeństwo wymaga rezygnacji z własnego sumienia, łatwiej o nadużycia.

Leon XIV apelował także o pokonywanie „gór obojętności” i „pustyń indywidualizmu”. Wzywał do przeciwdziałania polaryzacji społeczno-politycznej i leczenia ran, które dzielą peruwiańskie społeczeństwo.

Peru to dla Leona XIV coś więcej niż kolejny przystanek podróży

Wizyta w Peru ma dla obecnego papieża szczególne znaczenie. Leon XIV przez blisko 20 lat pracował w tym kraju jako misjonarz. W latach 2015–2023 kierował diecezją Chiclayo. Ma również peruwiańskie obywatelstwo. Jego przyjazd do Limy miał więc charakter powrotu do miejsca, które dobrze zna i z którym jest związany. Papieża powitały miliony wiernych. Według przekazanych danych na ulicach zgromadziło się około trzech milionów osób.

Peru było trzecim przystankiem 11-dniowej podróży apostolskiej Leona XIV po Ameryce Południowej, po wizytach w Urugwaju i Argentynie. Hasłem przewodnim peruwiańskiej części pielgrzymki były słowa: „Otwórzmy nasze serca!”. Podczas pobytu w kraju papież wracał do tematów, które dotyczą zarówno życia społecznego, jak i funkcjonowania samego Kościoła. Przemoc wobec kobiet, nadużycia seksualne, kryzys autorytetu i niewłaściwe sprawowanie władzy nie są bowiem odrębnymi problemami. Łączy je brak szacunku dla godności drugiego człowieka.

Prywatne spotkanie z sześcioma osobami skrzywdzonymi przez ludzi Kościoła było jednym z najbardziej wymownych punktów tej wizyty. Papież wysłuchał ich indywidualnie, a w publicznych wystąpieniach przypomniał, że Kościół musi nie tylko mówić o ochronie najsłabszych, ale także konsekwentnie ją realizować.