Naukowcy odkryli prosty sposób na ochronę przed demencją. Wystarczą dwie zmiany

Styl życia a ryzyko demencji

Otępienie należy obecnie do najpoważniejszych problemów zdrowotnych w społeczeństwach dotkniętych procesem starzenia. Mimo że medycyna nie dysponuje sposobem gwarantującym pełną ochronę przed chorobą Alzheimera i pokrewnymi schorzeniami, eksperci od dawna zwracają uwagę na rolę codziennych wyborów. Coraz częściej podkreślają, że modyfikacja nawyków to jedno z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki.

Kolejnych argumentów dostarcza projekt zrealizowany w państwach Ameryki Łacińskiej. Do udziału zaproszono ponad tysiąc seniorów w wieku od 60 do 77 lat, u których stwierdzono czynniki zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia demencji. Wśród nich znalazły się m.in. nadciśnienie tętnicze, podwyższony poziom cholesterolu oraz nikotynizm w przeszłości.

Dwuletni program dla seniorów

Około połowy uczestników zostało włączonych do dwuletniego programu ukierunkowanego na wsparcie kondycji mózgu. Jak czytamy w Medonecie, interwencja składała się z kilku wzajemnie uzupełniających się elementów, obejmujących sferę żywienia, ruchu oraz kontroli medycznej. Zajęcia były prowadzone systematycznie i dopasowane do indywidualnych możliwości osób biorących udział w projekcie.

Podstawą jadłospisu były produkty uznawane za sprzyjające pracy układu nerwowego. Rekomendowano spożywanie zielonych warzyw liściastych, produktów pełnoziarnistych, ryb, orzechów, roślin strączkowych oraz owoców jagodowych. Menu układano tak, by uwzględniało lokalne uwarunkowania kulturowe i dostępność składników w poszczególnych krajach.

Wyniki testów poznawczych

Po zakończeniu dwuletniej obserwacji okazało się, że osoby biorące udział w programie wypadały w testach poznawczych zauważalnie lepiej niż seniorzy z grupy porównawczej. Postępy dotyczyły zarówno ogólnej sprawności intelektualnej, jak i pamięci epizodycznej, tempa przetwarzania informacji oraz funkcji wykonawczych, które odpowiadają m.in. za planowanie działań i podejmowanie decyzji.

Autorzy projektu zwrócili uwagę, że wielokierunkowe metody niefarmakologiczne mogą dawać wymierne rezultaty niezależnie od kontekstu kulturowego czy społecznego, w jakim funkcjonują uczestnicy.

Ruch i dieta w profilaktyce otępienia

Podobne obserwacje pojawiały się już wcześniej w literaturze naukowej. Głośne badanie FINGER, także opublikowane w "The Lancet", pokazało, że łączenie zbilansowanego odżywiania, ćwiczeń fizycznych, treningów poznawczych oraz monitorowania czynników ryzyka sercowo-naczyniowego pozwala utrzymać lub poprawić sprawność umysłową u seniorów należących do grupy podwyższonego ryzyka.

Specjaliści wyjaśniają, że wysiłek fizyczny usprawnia krążenie krwi w mózgu, sprzyja powstawaniu nowych połączeń między neuronami i ogranicza procesy zapalne. Natomiast dieta obfitująca w warzywa, ryby oraz zdrowe tłuszcze zapewnia komórkom nerwowym składniki potrzebne do prawidłowego funkcjonowania.

Dieta MIND i zasady odżywiania

Osoby zajmujące się profilaktyką otępienia najczęściej odwołują się do reguł zbliżonych do modelu śródziemnomorskiego lub do diety MIND. W codziennym jadłospisie regularnie powinny pojawiać się produkty roślinne, ryby oraz zdrowe tłuszcze wspierające pracę układu nerwowego. Co warto wprowadzić do diety?

• zielone warzywa liściaste,

• inne warzywa,

• owoce jagodowe,

• ryby,

• oliwa z oliwek,

• orzechy,

• pełne ziarna,

• rośliny strączkowe.

Jednocześnie eksperci sugerują, aby ograniczać spożycie żywności wysoko przetworzonej, produktów z dużą zawartością cukru oraz tłuszczów trans, które negatywnie wpływają zarówno na układ krążenia, jak i na kondycję mózgu.

Regularność ważniejsza niż intensywność

Badacze nie wskazują konkretnego rodzaju wysiłku jako najkorzystniejszego. Kluczową rolę odgrywa systematyczność podejmowanych działań. W ramach opisywanego projektu seniorzy trenowali kilka razy w tygodniu, a rodzaj ćwiczeń dostosowywano do ich stanu zdrowia. W grę wchodziły m.in. spacery, treningi aerobowe, taniec czy inne formy umiarkowanej aktywności.

Coraz liczniejsze publikacje naukowe wskazują, że nawet podjęcie regularnego wysiłku w późniejszym okresie życia może korzystnie oddziaływać na pamięć oraz zdolność koncentracji.