Matka Teresa i fałszywe oskarżenia o gloryfikowanie cierpienia

Czy Matka Teresa świadomie odmawiała chorym leków przeciwbólowych? W rocznicę jej kanonizacji Jim Towey prostuje popularne mity. Tłumaczy sytuację w Kalkucie z lat 80., wskazuje na ówczesny brak dostaw medycznych i wyjaśnia, jak naprawdę wyglądała opieka nad najuboższymi w hospicjum w Kalighat.

• Dekada od kanonizacji „ikony Dobrego Samarytanina”
• Oskarżenia Christophera Hitchensa i zarzuty o brak znieczulenia
• Kulisy opieki w Kalighat: Brak morfiny a sytuacja polityczna Bengalu
• Odkupieńcze cierpienie a stosowanie leków przez samą zakonnicę
• Ewolucja standardów opieki w domach Misjonarek Miłosierdzia

Opieka nad umierającymi w Kalkucie. Prawda o działaniach Matki Teresy
4 września minęło 10 lat od kanonizacji Matki Teresy z Kalkuty – zakonnicy, którą papież Jan Paweł II określił mianem „ikony Dobrego Samarytanina” żyjącej „jako całkowity dar dla ubogich”. Laureatka Nagrody Nobla zasłynęła ze stworzenia globalnej sieci placówek dla najuboższych. Kluczowym punktem tej działalności stał się dom dla umierających w Kalighat w Kalkucie, gdzie siostry do dziś opiekują się osobami pozbawionymi wszelkiego wsparcia.
Mimo powszechnego uznania dla jej poświęcenia, misjonarka bywała obiektem krytyki. Główny zarzut dotyczył rzekomego odmawiania podawania środków przeciwbólowych cierpiącym pacjentom. Oskarżenia te sformułował m.in. brytyjski publicysta i ateista Christopher Hitchens, który po wizycie w Kalighat na początku lat 80. podważył standardy panujące w hospicjum.

Reakcja na zarzuty: brak leków na rynku
Do twierdzeń Hitchensa odniósł się Jim Towey, amerykański prawnik i wieloletni doradca Matki Teresy oraz Zgromadzenia Misjonarek Miłosierdzia. W rozmowie z EWTN News stanowczo zaprzeczył, jakoby zakonnica była obojętna na ludzki ból. Podkreślił, że krytycy nie rozumieli realiów panujących w tamtym okresie na ulicach Kalkuty, gdzie ludzie umierali wprost na chodnikach.
Zwrócił uwagę, że w latach 80. we wschodnich Indiach silne leki przeciwbólowe były niemal niedostępne ze względu na sytuację polityczną i gospodarczą Bengalu Zachodniego: „W Kalkucie nie było dostępnej morfiny, nawet w szpitalach. Nie można było uzyskać znieczulenia. Szlaki zaopatrzenia do i z Bengalu Zachodniego, nawet w XXI wieku, były fatalne. Odrzucali zachodnie inwestycje, a handel nie istniał.”
Z powodu braku stabilnych dostaw medycznych siostry niosły pomoc za pomocą środków, którymi dysponowały. Towey zaznaczył, że jeśli leki były osiągalne, natychmiast z nich korzystano.

Standardy opieki i osobisty stosunek do bólu
W ciągu kolejnych dekad jakość opieki medycznej oraz metody łagodzenia bólu w placówkach zgromadzenia uległy znacznej poprawie. Towey zastrzegł jednak, by nie oceniać domu dla umierających kryteriami współczesnego szpitala, gdyż placówka pełniła funkcję hospicjum.
Wskazał również, że sama Matka Teresa nie unikała środków medycznych przy własnych dolegliwościach:
„To była osoba, której życie było pogrążone w cierpieniu. Ale gdy stało się to straszne, brała leki przeciwbólowe. Rozumiała odkupieńcze cierpienie, ale wiedziała też, że Kościół zachęca ludzi do radzenia sobie z bólem.”
Według jego relacji zakonnica robiła wszystko, co w jej mocy, aby ulżyć podopiecznym. Gdy środki medyczne były niedostępne, starała się dać chorym poczucie godności oraz świadomość, że są kochani do ostatnich chwil życia.