Oświecenie nie jest wrogiem chrześcijaństwa
Przed traktowaniem Oświecenia jako „wroga chrześcijaństwa” przestrzegł stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy UNESCO, prałat Francesco Follo. W wywiadzie dla agencji Zenit zachęcił też do odkrywania wymogów dialogu Kościoła z niewierzącymi w szkole Benedykta XVI.
Zdaniem włoskiego prałata Oświecenie było zjawiskiem bardzo złożonym. Istniało bowiem Oświecenie antychrześcijańskie i Oświecenie chrześcijańskie. Np. Szwajcaria w XVII-XVIII w. przeżywała „oświeconą ortodoksję chrześcijańską”. Również w Niemczech czy USA Oświecenie nie było skierowane przeciwko chrześcijaństwu. Trzeba więc to zjawisko na nowo odczytać i zinterpretować.
– Arystoteles był autorem, Oświecenie zaś ruchem, każde ich porównanie będzie więc kulawe – wskazał prał. Follo.
Zadaniem do wykonania w tym nowym podejściu do Oświecenia jest rezygnacja z traktowania go jako wroga chrześcijaństwa i przyjęcie tego, co może ono nam dać, przede wszystkim krytycznego spojrzenia na kluczowe pojęcia z tradycją na czele, a także traktowania religii jako „sprawy ludzkiej”. Jednocześnie trzeba patrzeć na Oświecenie w łączności z ruchami antyoświeceniowymi (Hamann, Rosmini, Newman i francuski romantyzm katolicki), które zajmowały się nim przed nami i których propozycje wciąż są warte uwagi.
Obserwator Stolicy Apostolskiej przy UNESCO zaznaczył zarazem, że ktoś, kto próbowałby „schrystianizować” Oświecenie musi mieć świadomość, że ono już się faktycznie skończyło po rewolucji francuskiej. Obecnie za Oświecenie często bierzemy pewną mentalność ludzi, której „chrystianizacja” jest procesem długofalowym. Tylko w tym sensie Oświecenie należy nie do przeszłości, lecz do teraźniejszości.
Chrześcijanin nie może jednak po prostu przyjąć dziedzictwa Oświecenia. Kościół uważa bowiem, iż ma do powiedzenia coś prawdziwego nt. Boga, człowieka i rzeczywistości. Jednak przekazywanie tego w formie monologu jest „niemożliwe lub trochę patologiczne”. Sama Biblia jest „wielkim dialogiem”, zaś historia chrześcijaństwa uczy, że wierzący w Chrystusa zawsze mówili do niechrześcijan, ale także rozmawiali z nimi.
– Mówić, słuchając, ale także chcąc być słuchanym, to podstawowa sytuacja chrześcijanina – zaznaczył prał. Follo, tłumacząc, że ludzie wierzący inaczej lub ateiści również mają coś prawdziwego do powiedzenia. Dlatego „odmowa dialogu może być moralną winą”.
Włoski duchowny przyznał zarazem, że żyjemy obecnie w czasach, jak się wyraził, „technonihilizmu” – technokratycznej dominacji w świecie, odrzucającym prawdę. Dochodzi do „produkcji sensu”, która chce anulować inne jego źródła: sztukę, moralność i religię. Nihilizm ten jest królestwem opinii. Jeśli będziemy uważali, że „prawda jest brzydka” a rozum nieracjonalny, to mało prawdopodobne jest przetrwanie ludzkości w czasach nihilizmu – zauważył obserwator przy UNESCO.
Według z niego z mody wyszło również słowo „natura”, „co jest dobrym powodem, żeby się nim posługiwać”. Potwierdzenie, że wszyscy ludzie i każdy z osobna dzielą tę samą naturę jest warunkiem wstępnym jakiejkolwiek dyskusji kulturowej.


Skomentuj artykuł