Sensacyjne wieści z Chorzowa. Świątynia skrywała prawdę przez stulecia

Najstarszy zabytek Chorzowa, drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca na Wzgórzu Redena, przez dekady pilnie strzegł swojej największej tajemnicy. Choć dotychczasowe kroniki wskazywały na koniec XVI wieku, najnowsze badania specjalistyczne wywróciły tę wiedzę do góry nogami. Okazuje się, że świątynia jest o sto lat starsza, niż przypuszczano, co czyni ją jeszcze cenniejszym świadkiem wiary i historii Górnego Śląska.

Parafia św. Wawrzyńca w Chorzowie podzieliła się radosną i zaskakującą nowiną: wyniki ekspertyzy dendrochronologicznej jednoznacznie wskazują, że dotychczasowe ustalenia o powstaniu kościoła w 1599 roku były błędne. Jak podkreślają przedstawiciele parafii w mediach społecznościowych, nowe badania ujawniły prawdę, na którą czekano przez pokolenia. To odkrycie zmienia status obiektu, czyniąc go jednym z najstarszych przykładów drewnianej architektury sakralnej w całym regionie.

Historia tego miejsca jest niezwykła nie tylko ze względu na jego wiek, ale i wędrówkę, jaką świątynia odbyła. Kościół św. Wawrzyńca trafił bowiem na chorzowskie Wzgórze Redena z Knurowa w latach 30. XX wieku. Przez niemal sto lat obecności w nowym miejscu nikt nie przypuszczał, że jego konstrukcja powstała tak naprawdę u schyłku średniowiecza.

Precyzja zapisana w słojach jodły

Przełom w datowaniu świątyni przyniósł raport Aleksandra Koniecznego z toruńskiej Pracowni Dendrochronologii i Badań Architektury. Badacz pobrał z kościoła aż 64 próbki drewna, które poddano szczegółowej analizie laboratoryjnej. Wyniki są fascynujące: surowiec użyty do budowy ścian nawy oraz prezbiterium został pozyskany podczas jednej ścinki przeprowadzonej na przełomie 1497 i 1498 roku.

Zaledwie kilka miesięcy później, latem 1498 roku, ścięto kolejne drzewa, z których wykonano ściany zakrystii oraz więźbę dachową nad prezbiterium. Dzięki tak precyzyjnym analizom wiemy dziś, że prace budowlane przy kościele mogły ruszyć najwcześniej wiosną 1498 roku. To oznacza, że wierni mogli modlić się w tej świątyni jeszcze przed rozpoczęciem XVI stulecia.

Architektoniczna układanka z XV wieku

Analiza konstrukcji dachu ujawniła kolejne ciekawostki dotyczące kunsztu dawnych budowniczych. Choć więźba dachowa nie zachowała w pełni swojej pierwotnej struktury, wiele jej elementów wykorzystano wtórnie, o czym świadczą odnalezione oryginalne znaki metrażowe. Badania wykazały, że drewno jodłowe na te konstrukcje pozyskiwano etapami – latem 1498 roku oraz jesienią i zimą na przełomie 1498 i 1499 roku.

Na tej podstawie badacze wysnuli wniosek, że budowa pierwotnych konstrukcji dachowych zakończyła się ostatecznie w 1499 roku. Fakt, że po ponad pięciuset latach badacze są w stanie z taką dokładnością określić pory roku, w których pracowali cieśle, budzi ogromny szacunek dla współczesnej nauki, ale i dla trwałości samego materiału.

Nowe metody, dawne tajemnice

Miejska Konserwator Zabytków w Chorzowie, Anna Piontek, zauważa, że podobnych odkryć może być w przyszłości znacznie więcej. Rozwój metod badawczych pozwala bowiem na weryfikację wiedzy, która przez lata opierała się jedynie na dokumentach pisanych, często niepełnych lub błędnych.

W przypadku kościoła św. Wawrzyńca, nowa data powstania tylko potęguje potrzebę szczególnej opieki nad tym miejscem. Jak zauważa konserwator, świątynia już wcześniej była postrzegana jako jeden z najstarszych obiektów w Chorzowie, a teraz jej znaczenie na historycznej mapie regionu jeszcze bardziej wzrosło.

Wiara odzyskana w kolorach

Ważnym aspektem utrzymania kościoła w doskonałym stanie były prace konserwatorskie przeprowadzone w ostatnich latach, wspierane finansowo mm.in. przez Urząd Miasta Chorzów. Dzięki tym działaniom udało się nie tylko zabezpieczyć cenną, pięciusetletnią konstrukcję, ale również przywrócić dawny blask wnętrzu świątyni.

Renowacja skupiła się na elementach wyposażenia, które dla wielu pokoleń wiernych stanowiły centrum życia duchowego. Do ich pierwotnych barw przywrócono m.in. ołtarz główny z wizerunkiem św. Wawrzyńca, ołtarze boczne dedykowane św. Barbarze oraz Matce Bożej Różańcowej, a także zabytkową ambonę i chrzcielnicę z przedstawieniem chrztu Chrystusa.

Dziennik Zachodni/łs