Czy chrześcijanie i muzułmanie wierzą w tego samego Boga? Dominikanin zwraca uwagę na istotną różnicę

Fot. Depositphotos
Opoka/łs

W tekście opublikowanym na portalu Opoka o. Jacek Salij OP wraca do listu 138 muzułmańskich uczonych skierowanego w 2007 roku do chrześcijańskich przywódców religijnych. Dokument miał otworzyć nowy rozdział w relacjach między islamem a chrześcijaństwem, wskazując na wspólną wiarę w jednego Boga i przykazanie miłości bliźniego. Po niemal dwóch dekadach pozostaje jednak niemal zapomniany. Zdaniem dominikanina nie bez powodu: pod deklaracjami o wspólnym gruncie kryje się zasadnicza różnica w rozumieniu Boga, której chrześcijanie nie mogą pomijać.

Niedawno minęło 19 lat od publikacji listu „Jednakowe słowo dla nas i dla was”. Podpisało go 138 wybitnych muzułmańskich uczonych i duchowych przywódców. Dokument skierowano do 27 imiennie wskazanych osób, wśród których znalazł się papież Benedykt XVI, a także do wszystkich przywódców Kościołów chrześcijańskich na świecie.

Autorzy listu przekonywali, że chrześcijan i muzułmanów łączy wiara w jednego Boga, miłość do Niego oraz miłość bliźniego. Podkreślali, że wyznawcy obu religii stanowią ponad połowę ludności świata, dlatego ich wzajemne relacje mają kluczowe znaczenie dla budowania pokoju.

DEON.PL POLECA

List, który miał zmienić relacje chrześcijan i muzułmanów

Przygotowanie dokumentu trwało ponad trzy lata. Jego autorzy starali się unikać polemiki, a tekst opracowali z udziałem przedstawicieli różnych tradycji muzułmańskich. List miał stać się ważnym wydarzeniem w dialogu międzyreligijnym i wyznaczyć wspólną płaszczyznę rozmowy między chrześcijanami a muzułmanami.

Reakcje adresatów były życzliwe. Nikt nie wystąpił z poważną krytyką dokumentu, jednak jego publikacja nie wywołała entuzjazmu, na jaki liczyli inicjatorzy. Z czasem list niemal zniknął z publicznej debaty.

O. Jacek Salij OP zwraca uwagę na jeden z elementów, który mógł umknąć chrześcijańskim odbiorcom. W dokumencie obficie cytowano Stary i Nowy Testament. Było to szczególnie istotne w kontekście krajów muzułmańskich, w których samo posiadanie Biblii lub Ewangelii może być przestępstwem, a wśród muzułmanów często spotyka się przekonanie, że księgi te zostały zniekształcone.

„Jednakowe słowo” i odrzucenie Trójcy Świętej

Dominikanin podkreśla jednak, że sam tytuł listu zawiera element, który z chrześcijańskiego punktu widzenia trudno uznać za neutralny. Pochodzi on z 64. wersetu trzeciej sury Koranu, w którym muzułmanie zwracają się do „ludu Księgi” z wezwaniem do uznania jednego Boga i odrzucenia przypisywania Mu współtowarzyszy. W Koranie czytamy: „O ludu Księgi! Dochodźcie do słowa jednakowego dla was i dla nas: abyśmy nie czcili nikogo innego, jak tylko Boga, abyśmy nie dodawali Jemu niczego za współtowarzyszy i aby jedni z nas nie brali sobie innych jako panów, poza Bogiem”.

Ojciec Salij zwraca uwagę, że fragment ten należy odczytywać w kontekście muzułmańskiego odrzucenia Trójcy Świętej. W islamie Bóg jest jeden i nie może mieć Syna. Jezus jest uznawany za Mesjasza i proroka, ale nie za Boga. Z chrześcijańskiego punktu widzenia oznacza to odrzucenie jednej z fundamentalnych prawd wiary. Nie oznacza to, że deklaracje o miłości Boga i bliźniego są pozbawione znaczenia. Dominikanin zauważa jednak, że wspólne sformułowania mogą mieć odmienne znaczenie w obu tradycjach religijnych.

Islam i chrześcijaństwo mówią o Bogu inaczej

Koran nazywa Jezusa Mesjaszem, ale odrzuca Jego boskość i tytuł Syna Bożego. W surze 4,171 czytamy: „Bóg-Allah – to tylko jeden Bóg. On jest nazbyt wyniosły, by mieć syna”. W islamie Boga nie określa się również mianem Ojca. Nie znajdziemy tego imienia nawet wśród 99 najpiękniejszych imion Boga, które stanowią ważny element muzułmańskiej tradycji religijnej.

O. Jacek Salij przypomina, że chrześcijańska prawda o Trójcy Świętej nie jest próbą pogodzenia wiary w jednego Boga z wiarą w trzech bogów. Kościół wyznaje jednego Boga w trzech Osobach: Ojcu, Synu i Duchu Świętym. Różnica nie dotyczy więc liczby bogów, lecz sposobu rozumienia jedności Boga. Chrześcijaństwo nie wyobraża sobie Boga jako samotnej, zamkniętej rzeczywistości. Bóg jest odwieczną wspólnotą miłości.

DEON.PL POLECA

„Bóg naprawdę i najdosłowniej jest Miłością”

Dominikanin wyjaśnia, że Osoby Boskie są tak doskonale zjednoczone, iż nie można mówić o relacjach między nimi na sposób relacji osób stworzonych. Każda Osoba jest całkowicie i bez reszty Bogiem, a zarazem pozostaje odrębna od pozostałych. Ojciec jest Ojcem, Syn jest Synem, a Duch Święty jest Duchem Świętym. Ich odrębność nie oznacza jednak podziału Boga. Każda Osoba oddaje się pozostałym w sposób całkowity i niepowtarzalny.

Jacek Salij pisze, że Bóg jest wspólnotą Osób tak całkowicie otwartych na siebie, iż bluźnierstwem byłoby nazywać je trzema bogami. Ich jedność nie polega na zewnętrznym połączeniu, ale na wzajemnym przenikaniu się i całkowitym oddaniu. To właśnie w tej tajemnicy chrześcijaństwo widzi źródło prawdy, że „Bóg jest Miłością”. Zdaniem dominikanina prawdy tej chrześcijanie nie poznaliby, gdyby Jezus Chrystus nie objawił, że jedyny Bóg jest Ojcem, Synem i Duchem Świętym.

Dialog nie oznacza rezygnacji z własnej wiary

O. Jacek Salij OP nie neguje znaczenia dialogu międzyreligijnego ani dobrej woli autorów muzułmańskiego listu. Przeciwnie, podkreśla, że deklaracje o miłości Boga i bliźniego zasługują na życzliwość. Nie oznacza to jednak, że chrześcijanie powinni przemilczać różnice teologiczne, które dotyczą samego centrum ich wiary.

Dominikanin uważa, że chrześcijańskie przyjęcie dokumentu z 2007 roku było wyrazem życzliwego dystansu. Życzliwość wynika z docenienia zawartych w nim deklaracji pokojowych. Dystans natomiast pozwala zachować świadomość, że nie wszystkie sformułowania mają dla chrześcijan i muzułmanów takie samo znaczenie.

W tym kontekście Salij wskazuje, że prawdziwy dialog nie wymaga rezygnacji z prawdy o Trójcy Świętej ani udawania, że różnice doktrynalne nie istnieją. Przeciwnie – rozmowa między religiami może być uczciwa tylko wtedy, gdy każda ze stron jasno przedstawia własne przekonania.

Zapomniany dokument i pytanie o prawdziwy dialog

List „Jednakowe słowo dla nas i dla was” miał być przełomem w relacjach chrześcijańsko-muzułmańskich. Jego autorzy wskazywali wspólną płaszczyznę dialogu i apelowali o pokój między wyznawcami obu religii. Dokument został przyjęty z życzliwością, ale nie stał się wydarzeniem, które na trwałe zmieniło wzajemne relacje.

Zdaniem o. Jacka Salija OP nie należy traktować tego jako powodu do rozczarowania. Życzliwe milczenie wobec dokumentu, który nie był w pełni zgodny z chrześcijańskim rozumieniem Boga, może być wyrazem dojrzałej postawy dialogicznej. Nie chodzi o polemikę dla samej polemiki ani o odrzucenie inicjatyw pokojowych. Chodzi o to, by dialog nie prowadził do rozmywania prawdy wiary.

Dominikanin przypomina, że dla chrześcijan najważniejsza pozostaje prawda o Bogu, który jest Ojcem, Synem i Duchem Świętym. To właśnie ta prawda stanowi fundament chrześcijańskiej wiary i nie może zostać pominięta nawet w najbardziej życzliwej rozmowie z przedstawicielami innych religii.

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Czy chrześcijanie i muzułmanie wierzą w tego samego Boga? Dominikanin zwraca uwagę na istotną różnicę
Komentarze (0)
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.