Świat chwieje się w posadach – gdzie szukać punktu oparcia?

Żyjemy w czasach pełnych kontrastów. Im częściej mówi się o pokoju, tym więcej wybucha wojen i konfliktów. Im bardziej mówi się o wspólnocie i współpracy, tym częściej mamy rywalizacje i napięcia. Rośnie liczba bogatych, a jednocześnie ponad połowa ludzkości żyje na skraju nędzy. Chwieją się w posadach wszelkie instytucje międzynarodowe. Potrzebujemy więc trwałych punktów oparcia: wiary, przyjaźni, miłości, rodzinnych więzi i mądrości życiowego doświadczenia.

Dotychczasowe autorytety wydają się bezradne, a jednocześnie wszyscy zdają się być uwikłani w jakieś bliżej nieokreślone powiązania. Dotyczy to najbogatszych i najbardziej wpływowych ludzi na świecie, od których kaprysów a czasami ludzkich słabości i grzechów zależy los i dobrostan prawie całej naszej planety.

Bardzo mi szkoda, że tak ważna pielgrzymka papieska do Ameryki Południowej przebiega w takich okolicznościach, jakie mamy obecnie, bo tracimy wielką szansę na przeżycie wspólnoty i doświadczenie kolorytu tego barwnego i żywotnego kontynentu, jakim jest Ameryka Południowa. Pamiętamy dobrze, co dla naszego kraju znaczyły kilkukrotne pielgrzymki Jana Pawła II do ojczyzny. Dlatego bardzo mi szkoda, że Franciszek nie odwiedził nigdy swojej rodzinnej Argentyny. Jest w tym jakaś abrahamowa tajemnica, któremu to Bóg zakazał powrotu samemu czy jego syna do ziemi, skąd wyszedł. To pozostanie jakąś nierozwiązaną zagadką. Podobnie zresztą, jak ewentualna podróż Leona XIV do USA, która do tej pory nie jest chyba nawet w planach, przynajmniej publicznie.

Można by oczywiście wyliczać mnóstwo innych zadziwiających wydarzeń o charakterze globalnym, jak ostatnie ogólnoświatowe kłopoty Microsoftu, czy uziemienie wszystkich samolotów w USA, co się nie zdarzyło od zamachów na World Trade Center z 11 września 2001 r. Ktoś powie, że to przypadek. Zapewne tak. Nie ma ewidentnych oznak, jakiegoś świadomego planu i działania osób postronnych. Ale tego jest coraz więcej. Coraz bardziej nas to zaskakuje. Czy będziemy w stanie jakoś sobie z tym poradzić?

„Dajcie mi punkt oparcia i odpowiednio długą dźwignię, a poruszę ziemię” – miał powiedzieć grecki matematyk i fizyk z sycylijskich Syrakuz, Archimedes. My dzisiaj też musimy poszukać czegoś, co nam pozwoli odnaleźć się w tym rozchwianym świecie, jakiś punkt oparcia.

Należę do starszego pokolenia, które nie miało takich narzędzi komunikacji, jakimi się dziś posługujemy. Nie można było powierzyć całej swojej ciekawości jakiemuś supermózgowi czyniąc zeń źródło naszej wiedzy o wszystkim. Pomijając względy ideologiczne, była to wtedy zupełnie sfera science fiction. Dzisiaj mamy takich ‘asystentów od myślenia za nas’ pod dostatkiem w niemalże każdej dziedzinie życia. Co ciekawe, właśnie teraz widzimy, jakie to może być zdradliwe. W sieci możemy znaleźć wszystko, ale wciąż będzie nam brakować kryterium rozeznania, co jest prawdą, a co fałszem, co jest genialną intuicją, a co tylko zręcznie skonstruowanym i podanym szarlataństwem.

Punktem oparcia jest także doświadczenie i wyczucie starszych. Nie chodzi tu o wojnę ‘wapniaków’ z młokosami, ale o rzeczywiste doświadczenie mądrości życiowej, która przychodzi z wiekiem. Można wiele zarzucić starszym, że są ‘oldschoolowi’, niedzisiejsi, że nie potrafią posługiwać się najnowszymi zdobyczami techniki, ale to oni wiedzą, co znaczy przeżyć traumę i się odbudować, dźwignąć się po doświadczeniu straty ukochanej osoby, przeżyć gorycz porażki, a mimo to cieszyć się życiem i każdą chwilą, nawet ‘zezowatego szczęścia’.

Patrząc na współczesny świat, rozedrgany i trzęsący się w posadach, trzeba nam szukać tych archimedesowych ‘punktów oparcia i długich dźwigni’ w wierze, w przyjaźni i miłości, w odbudowaniu więzi rodzinnych i odzyskaniu młodzieńczych pragnień. Utopia? Być może, ale warto spróbować.