Którzy biskupi zmienią się jako następni? Kiedy kolejne zmiany w polskich diecezjach?

Ostatnie trzy lata przyniosły serię zmian w diecezjach, a co za tym idzie - także w Konferencji Episkopatu Polski. Jakie zmiany czekają nas w ciągu następnych dwóch lat?

Od 2023 roku niemal w jednej trzeciej, bo aż w trzynastu polskich diecezjach zmienili się ordynariusze. Część zmian była spowodowana sprawami dyscyplinarnymi (jak w Szczecinie, Łowiczu czy Sosnowcu), część zaszła w sposób „naturalny”, czyli na skutek osiągnięcia przez biskupów wieku emerytalnego, z finałem w postaci objęcia Krakowa i Łodzi przez kard. Rysia i kard. Krajewskiego.

Jakie zmiany personalne czekają polski Kościół w najbliższych miesiącach? Skończyła się na razie „kolejka” do emerytur; w 2026 roku żaden z ordynariuszy nie kończy 75 lat, a w 2027 r. na emeryturę planowo powinien przejść lubelski ordynariusz abp Budzik oraz dwóch biskupów pomocniczych: bp Szkudło i bp Wróbel.

Na emeryturę w 2028 r. przejdzie kolejnych sześciu ordynariuszy

Dużo więcej będzie się działo w 2028 roku, bowiem wiek emerytalny osiągnie wtedy kolejnych sześciu ordynariuszy: arcybiskup częstochowski Wacław Depo, biskup siedlecki Kazimierz Gurda, biskup ełcki Jerzy Mazur, kielecki ordynariusz bp Jan Piotrowski, przemyski ordynariusz abp Adam Szal i rzeszowski biskup Jan Wątroba, wszyscy z rocznika ’53.

Oznacza to, że za dwa lata KEP znowu się „odmłodzi”, biorąc pod uwagę to, że aktualnie na 44 ordynariuszy katolickich w Polsce tylko dziewięciu jest poniżej 60-tki; za to aż dwudziestu pięciu, czyli ponad połowa, ma więcej niż 65 lat.

Czy będzie więcej biskupów pomocniczych?

Być może w tej naturalnej przerwie w zmianach na najbardziej decyzyjnych urzędach nastąpią jakieś przetasowania lub „rekrutacja uzupełniająca” na urzędy biskupów pomocniczych. Wbrew pozorom nie jest ich w Polsce dużo, bo łącznie czterdziestu pięciu, z czego aż piętnastu (po trzech na diecezję) w Warszawie, Krakowie, Lublinie, Katowicach i Łodzi.

Od 2023 roku mamy tylko trzech nowych biskupów pomocniczych (czwarty był już oficjalnie nominowany, ale zrezygnował). Tymczasem nie każda diecezja w Polsce ma choćby jednego biskupa pomocniczego. Pomocniczych nie ma w ogóle w jedenastu diecezjach; drohiczyńskiej, częstochowskiej, radomskiej, sosnowieckiej, bydgoskiej, włocławskiej, gliwickiej, sandomierskiej, siedleckiej, łowickiej, rzeszowskiej, koszalińsko-kołobrzeskiej i elbląskiej, a w diecezji pelplińskiej w ogóle nie ma żadnego biskupa poza ordynariuszem.

Co istotne, obecność biskupów pomocniczych to nie tylko sprawa poszczególnych diecezji. To dość ważny temat w krajobrazie całego Kościoła, bowiem biskupi pomocniczy, zgodnie ze statusem KEP, wchodzą w jej skład i mają prawo głosu w przeciwieństwie do seniorów (których jest obecnie czterdziestu siedmiu). Wszystkich uprawnionych do głosowania członków KEP jesienią 2024 roku było dziewięćdziesięciu czterech, obecnie na stronie Episkopatu trudno znaleźć taką informację.

Jakie zmiany zaszły w Episkopacie od 2023 roku?

Przypomnijmy jeszcze listę zmian personalnych, które w ostatnich latach zaszły w polskim Kościele.

W 2023 roku na emeryturę przeszli: w styczniu gliwicki ordynariusz Jan Kopiec, którego zastąpił wtedy jeszcze ks. Sławomir Oder, w lutym biskup koszalińsko-kołobrzeski Edward Dajczak, którego zastąpił bp Zbigniew Zieliński, w maju metropolita katowicki, którego zastąpił abp Galbas, a w październiku z przyczyn dyscyplinarnych na emeryturę udał się bp Grzegorz Kaszak z Sosnowca.

W 2024 roku w lutym na emeryturę „w następstwie dochodzenia (...) w sprawie zarządzania diecezją, a w szczególności zaniedbań, o którym mowa w dokumencie "Vos est lex mundi" przeszedł szczeciński abp Andrzej Dzięga. W marcu podobnie stało się z biskupem łowickim Andrzejem Dziubą, który został poproszony przez Stolicę Apostolską o rezygnację, „zostały bowiem stwierdzone trudności w zarządzaniu diecezją, a w szczególności zaniedbania w prowadzeniu spraw o wykorzystanie seksualne” – jak napisała nuncjatura.

W kwietniu diecezję sosnowiecką objął bp Artur Ważny, we wrześniu Łowicz dostał jako ordynariusza bp. Wojciecha Osiala, a dzień później nowym arcybiskupem szczecińsko-kamieńskim został bp Wiesław Śmigiel. W listopadzie na wcześniejszą emeryturę przeszedł kard. Kazimierz Nycz, a nowym arcybiskupem metropolitą warszawskim przeniesionym z Katowic został abp Adrian Galbas.

W 2025 roku w marcu na emeryturę przeszedł abp Stanisław Gądecki, a bp Zbigniew Zieliński został nowym arcybiskupem metropolitą poznańskim. W kwietniu Toruń otrzymał jako ordynariusza bp. Arkadiusza Okroja, a w sierpniu do wakującej archidiecezji katowickiej został nominowany bp Andrzej Przybylski. We wrześniu nastąpiła zmiana w diecezji elbląskiej, gdzie na emeryturę przeszedł bp Jacek Jezierski, a nowym ordynariuszem został bp Wojciech Skibicki. W listopadzie nastąpiła długo oczekiwana nominacja dla Krakowa, gdzie kard. Grzegorz Ryś zastąpił abp Marka Jędraszewskiego.

W 2026 roku w lutym na ordynariusza diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej został nominowany bp Krzysztof Zadarko, a w marcu do Łodzi z wakatem po nominacji kard. Rysia przyszedł kard. Konrad Krajewski.

Kto dołączy do Episkopatu?

Pytanie o to, kto dołączy do grona polskich biskupów pozostaje otwarte. Każda nominacja wiąże się bowiem z radykalną zmianą życia - trochę większą w przypadku księży przyjmujących święcenia biskupie. Coraz mniejszym problemem, jak się wydaje, jest też odmówienie podjęcia takiej służby w Kościele - w przypadku ordynariuszy przykładem może być Kraków, gdzie poszukiwania trwały dość długo. Czy nadchodzące wakaty w diecezjach uda się uzupełnić szybciej niż ostatnio? Czas pokaże.