Papież zagłosował w USA, ale nie w Peru. Jego decyzja wywołała pytania o podwójną tożsamość Leona XIV
Papież Leon XIV wziął udział w wyborach parlamentarnych w Stanach Zjednoczonych, ale nie zagłosował w wyborach prezydenckich w Peru, choć ma obywatelstwo obu państw. Ta różnica zwróciła uwagę mediów i wywołała pytania o to, jak Robert Prevost rozumie swoją tożsamość narodową po wyborze na Stolicę Piotrową. Watykan potwierdził, że papież oddał głos w amerykańskich wyborach, a sam Leon XIV przyznał, że jest dumny z amerykańskiego obywatelstwa. Dlaczego więc nie skorzystał z prawa głosu w Peru, kraju, z którym przez lata był mocno związany?
Informację o głosowaniu papieża w Stanach Zjednoczonych jako pierwszy podał dziennik „Chicago Sun-Times”. Robert Francis Prevost, urodzony w Chicago, poprosił o kartę do głosowania korespondencyjnego w wyborach parlamentarnych, które odbyły się 3 listopada 2026 roku w USA. Później Watykan potwierdził, że papież odesłał kartę wyborczą.
W komunikacie Watykan podkreślił, że Leon XIV wyraża w ten sposób przekonanie o „prawie i obowiązku obywateli do uczestniczenia w procesach demokratycznych”. Był to pierwszy udokumentowany przypadek, gdy urzędujący papież zagłosował w wyborach w kraju, którego jest obywatelem.
Papież jest Amerykaninem i Peruwiańczykiem
Sprawa nabiera dodatkowego znaczenia ze względu na obywatelstwo papieża. Robert Prevost oprócz obywatelstwa amerykańskiego posiada również obywatelstwo peruwiańskie. Uzyskał je w 2014 roku, krótko po nominacji na biskupa Chiclayo w północnym Peru. Przez lata pracował i mieszkał w tym kraju, a w 2023 roku został wezwany do Rzymu, gdzie objął kierownictwo watykańskiej dykasterii odpowiedzialnej za wybór biskupów. Wkrótce potem otrzymał godność kardynała.
Watykan przypomniał również, że podczas pobytu w Peru Prevost korzystał z prawa wyborczego, kiedy tylko spełniał wymagane warunki. Nie wyjaśnił jednak, czy papież głosował w wyborach prezydenckich w tym kraju w kwietniu 2026 roku. Wybory te wygrała Keiko Fujimori, która miała spotkać się z Leonem XIV podczas jego wizyty w Peru.
Dopiero podczas lotu z Rzymu do Montevideo 6 listopada papież odniósł się do tej kwestii. Zapytany przez dziennikarzy o wybory w Peru, odpowiedział, że nie głosował, „ponieważ nie było to możliwe, ale zrobiłbym to – głosowanie to dobra rzecz”.
Dlaczego Leon XIV nie zagłosował w Peru?
Wyjaśnienie papieża nie rozwiało wszystkich wątpliwości. Leon XIV nie sprecyzował, dlaczego nie mógł oddać głosu w peruwiańskich wyborach, mimo że przebywał wówczas w Rzymie. Według przywołanych w materiale danych w stolicy Włoch mieszka ponad 10 tys. obywateli Peru.
W odróżnieniu od Stanów Zjednoczonych Peru nie dopuszcza głosowania korespondencyjnego. Obywatele mieszkający za granicą muszą głosować osobiście w placówkach konsularnych. Papież odnowił swój peruwiański dokument tożsamości, potrzebny do udziału w wyborach, a w dniu głosowania, 12 kwietnia, przebywał w Rzymie.
Nie wiadomo więc, co konkretnie uniemożliwiło mu udział w wyborach. Sam fakt, że nie zagłosował, nie przesądza o tym, że nie chciał skorzystać z prawa wyborczego. Pozostaje jednak pytanie, dlaczego udało mu się wziąć udział w wyborach amerykańskich, a w peruwiańskich już nie.
W Peru udział w wyborach jest obowiązkowy dla obywateli między 18. a 70. rokiem życia. Leon XIV ma 71 lat, dlatego nie obejmuje go już ten obowiązek. Może jednak nadal głosować, jeśli chce skorzystać z przysługującego mu prawa.
„Jestem dumny, że jestem Amerykaninem”
Dziennikarze zapytali papieża również o znaczenie jego decyzji dotyczącej amerykańskich wyborów. Leon XIV odpowiedział, że jest „dumny z bycia Amerykaninem i korzystania z prawa do głosowania”.
To stwierdzenie zwróciło uwagę komentatorów, ponieważ papież coraz wyraźniej pokazuje, że rozróżnia swoją posługę od osobistej tożsamości. Wybór na Stolicę Piotrową nie oznacza w jego przypadku całkowitego odcięcia się od wcześniejszego życia, obywatelstwa czy osobistych sympatii.
Podobne rozróżnienie Leon XIV pokazał już wcześniej, choć w znacznie mniej poważnych okolicznościach. Podczas spotkania z przedstawicielami Villanova University i University of Notre Dame, przed meczem koszykówki obu uczelni, papież żartował, że choć jako głowa Kościoła nie opowiada się po żadnej ze stron sportowej rywalizacji, to „Prevost ma na ten temat inne zdanie”. Nawiązywał w ten sposób do swojej sympatii dla Villanova University, której jest absolwentem.
Gdzie kończy się papież, a zaczyna Robert Prevost?
Nie jest to pierwszy przypadek, gdy papież oddziela osobistą aktywność od sprawowania urzędu. Benedykt XVI, już jako papież, publikował książki o Jezusie z Nazaretu pod swoim nazwiskiem – Joseph Ratzinger. Wyraźnie zaznaczał, że przedstawione w nich rozważania należą do jego osobistej pracy teologicznej, a nie do oficjalnego nauczania papieskiego.
Z kolei papież Franciszek po wyborze na Stolicę Piotrową odnowił swój argentyński paszport. W jego przypadku również nie oznaczało to rezygnacji z wcześniejszej tożsamości narodowej.
Decyzja Leona XIV idzie jednak o krok dalej. Papież nie tylko zachowuje obywatelstwo państwa, z którego pochodzi, ale publicznie korzysta z praw obywatelskich i mówi o dumie z amerykańskiej przynależności. Watykan, potwierdzając jego udział w wyborach, podkreślił przy tym znaczenie obywatelskiego zaangażowania w demokrację.
Właśnie tutaj pojawia się pytanie, czy można całkowicie oddzielić prywatną decyzję Roberta Prevosta od publicznego autorytetu papieża. Nawet jeśli Leon XIV głosuje jako obywatel Stanów Zjednoczonych, a nie jako głowa Kościoła katolickiego, jego działania nieuchronnie nabierają dodatkowego znaczenia.
Papież wrócił do domu. Czy czuje się w Peru u siebie?
Sprawa nabiera szczególnego znaczenia w kontekście podróży Leona XIV do Peru. Papież właśnie zakończył wizytę w kraju, w którym posługiwał jako misjonarz i który uważa za swoją drugą ojczyznę. Tymczasem jednym z punktów programu było spotkanie z prezydent Keiko Fujimori.
Również Peruwiańczycy mają powody, by uważać go za jednego ze swoich. Prevost spędził w ich kraju wiele lat, pracował tam jako misjonarz i biskup, a w 2014 roku przyjął peruwiańskie obywatelstwo. Jego związki z Peru nie ograniczają się więc do dyplomatycznego czy kurtuazyjnego gestu.
Tym bardziej zastanawia różnica między jego udziałem w wyborach amerykańskich i nieobecnością przy urnach w Peru. Nie oznacza ona automatycznie, że Leon XIV czuje się mniej Peruwiańczykiem niż Amerykaninem. Nie wiadomo też, jakie dokładnie przeszkody uniemożliwiły mu głosowanie w kwietniu.
Jedno jest jednak pewne: decyzja papieża pokazała, że jego narodowa tożsamość nie zniknęła wraz z wyborem na Stolicę Piotrową. Pozostaje tylko pytanie, jak Robert Prevost godzi swoje związki z dwoma krajami i czy w obu przypadkach rozumie obywatelstwo w ten sam sposób.
NCR/łs


Skomentuj artykuł