Czy policjanci z Krakowa mogli strzelać do leżącego zamachowca? Prawnicy wyjaśniają

Ranny policjant strzelał do zamachowca, który leżał na ziemi. W Internecie pojawiły się zarzuty, że funkcjonariusze mogli przekroczyć swoje uprawnienia. Prawnicy i byli policjanci, z którymi rozmawiała „Gazeta Wyborcza”, wskazują jednak, że sama pozycja napastnika nie oznaczała końca zagrożenia. – Decydujące jest trwanie zagrożenia, a nie sama pozycja ciała napastnika – podkreślają eksperci.

Do strzelaniny doszło 7 listopada na skrzyżowaniu ulic Stradomskiej i Dietla w Krakowie. Dwaj policjanci, starsi posterunkowi Jakub Kulik i Artur Morański, ruszyli w pościg za 24-letnim sprawcą, który wcześniej otworzył ogień na Rynku Głównym. Zamachowiec zabił sześć osób i ranił 15 kolejnych. Wcześniej najprawdopodobniej zamordował także członków swojej rodziny w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Podczas pościgu sprawca uderzył w samochód stojący na czerwonym świetle, wysiadł ze swojego pojazdu i zaczął strzelać. Trafił kierowcę drugiego auta, a następnie skierował broń w stronę policjantów. Obaj funkcjonariusze zostali ranni.

Dlaczego policjant strzelał do leżącego napastnika?

Jak opisuje Jarosław Sidorowicz na łamach „Gazety Wyborczej”, na nagraniach z miejsca zdarzenia widać, że zamachowiec otrzymał pierwszy postrzał i upadł na ziemię. Mimo to kontynuował ostrzał. Trafił jednego z policjantów. Ranny Jakub Kulik zdołał podejść do napastnika i oddać w jego kierunku kilka strzałów. Chwilę później sam stracił siły i osunął się obok sprawcy. 24-latek zmarł później w krakowskim szpitalu.

Po zamachu w Krakowie zbieram okruchy dobra. Jest ich znacznie więcej, niż myślimy

Komentarze

Obaj policjanci trafili do szpitali w stanie ciężkim. Przeszli wielogodzinne operacje. Według informacji przekazanych przez „Gazetę Wyborczą” ich stan jest stabilny, choć nadal ciężki. Po interwencji w Internecie pojawiły się wpisy kwestionujące sposób działania funkcjonariuszy. Część komentujących sugerowała, że strzelanie do leżącego napastnika mogło stanowić przekroczenie uprawnień. Do krakowskiej prokuratury wpłynęło również zawiadomienie dotyczące możliwości przekroczenia uprawnień przez obu policjantów.

„Nawet leżąc, można oddawać strzały”

Do działań policjantów odniosła się Alicja Szczepańska, była funkcjonariuszka policji i krakowska radna. Zwróciła uwagę, że sytuacja rozwijała się bardzo szybko, a policjanci mieli zaledwie sekundy na reakcję. – To była niezwykle dynamiczna sytuacja; policjant miał sekundy na podjęcie decyzji. I podjął ją w oparciu o to, co widział i słyszał – mówi Alicja Szczepańska.

Jej zdaniem funkcjonariusze musieli powstrzymać sprawcę, który dysponował bronią i był nastawiony na zabijanie. Szczepańska podkreśla również, że Jakub Kulik był ranny, a jego kolega z patrolu leżał ciężko postrzelony. W tej sytuacji to on mógł być jedyną osobą zdolną do zatrzymania napastnika.

Była policjantka zwraca uwagę, że zamachowiec miał kamizelkę kuloodporną, a jego broń znajdowała się w pobliżu. Nie było więc pewności, że nie podejmie kolejnej próby ataku. – Dlatego funkcjonariusz strzelił, ale gdyby chciał zabić zamachowca, celowałby w głowę. Strzelał natomiast w korpus i nogi, by go unieszkodliwić, a nie zabić – podkreśla Szczepańska.

Prawnicy: policjanci zachowali się wzorowo

Podobną ocenę przedstawia prokurator Piotr Kosmaty, doktor nauk prawnych i wykładowca Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie. W rozmowie z „Gazetą Wyborczą” określił zachowanie obu funkcjonariuszy jako „modelowe”.

Prokurator podkreśla, że postrzelony i leżący na ziemi napastnik nadal mógł stanowić śmiertelne zagrożenie. – Nie przyjmuję tłumaczenia, że napastnik leżał, więc już był niegroźny. Nic podobnego, nawet leżąc i będąc postrzelonym, można samemu oddawać wciąż strzały – zaznacza Piotr Kosmaty.

Zwraca też uwagę, że kamizelka kuloodporna mogła chronić zamachowca przed kolejnymi strzałami, a broń znajdowała się na tyle blisko, że sprawca mógł ponownie po nią sięgnąć. W ocenie prokuratora nie można było oczekiwać, że ciężko ranny policjant zamiast strzelać spróbuje założyć napastnikowi kajdanki.

Prawo nie wymaga ostrzeżenia przed każdym strzałem

Do sprawy odniósł się również Piotr Krzak, były sędzia i wykładowca KSSiP, obecnie adwokat. Jego zdaniem ocenianie interwencji wymaga uwzględnienia nie tylko zachowania napastnika, ale także stanu funkcjonariusza, który podejmował decyzję. – Policjant był ciężko ranny, mógł za chwilę stracić przytomność, nie miał pewności, jak długo będzie w stanie pilnować napastnika – mówi Piotr Krzak. Adwokat zaznacza, że nie można oceniać decyzji funkcjonariusza tak, jakby podejmował ją w spokojnych warunkach, zza biurka. Policjant znajdował się pod ostrzałem, był ranny i walczył o życie.

Policjant, który powstrzymał zamachowca, będzie miał kłopoty? Sprawa trafiła do prokuratury

Świat

Eksperci zwracają również uwagę na przepisy regulujące użycie broni palnej. Piotr Kosmaty wskazuje, że art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej pozwala w określonych sytuacjach związanych z odpieraniem zamachu terrorystycznego odstąpić od procedury poprzedzającej użycie broni. Nie zawsze konieczne jest więc wcześniejsze wezwanie „Stój, bo strzelam!” lub oddanie strzału ostrzegawczego. Potwierdza to Piotr Krzak, który podkreśla, że polskie prawo nie nakazuje bezwzględnego ostrzegania przed każdym użyciem broni.

W ocenie adwokata pytanie, czy policjant może strzelać do leżącego napastnika, jest prawnie niepełne. Kluczowe znaczenie ma bowiem to, czy zagrożenie nadal istnieje i czy użycie broni jest konieczne do jego odparcia. Funkcjonariusz musi też zaprzestać używania broni, gdy osiągnie zamierzony cel. – Policjanci w obliczu zamachu nie mogą obawiać się podejmowania trudnych decyzji. Policjant ma obowiązek wyeliminować zagrożenie wszelkimi sposobami – podsumowuje Piotr Krzak.

Gazeta/łs