Zmiany zasad pisowni polskiej obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. – pełne zestawienie

Od 1 stycznia 2026 roku w polszczyźnie zaczynają obowiązywać nowe reguły ortograficzne ustanowione przez Radę Języka Polskiego działającą przy Polskiej Akademii Nauk. Wprowadzono łącznie jedenaście zmian, które – jak podkreślają językoznawcy – mają uprościć stosowanie zasad pisowni w codziennej praktyce. Jest to największa korekta ortografii od kilkudziesięciu lat; ostatnia porównywalna reforma miała miejsce w 1936 roku.

1. Nazwy mieszkańców – wielka litera

Od 2026 roku nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi zapisujemy wielką literą, np. Warszawianin, Zgierzanin, Mokotowianin, Ochocianka, Nowohucianin, Chochołowianin.
Jednocześnie dopuszczono dwa warianty zapisu (małą lub wielką literą) w przypadku potocznych, nieoficjalnych nazw etnicznych, takich jak: kitajec / Kitajec, angol / Angol, żabojad / Żabojad, szkop / Szkop, makaroniarz / Makaroniarz.

2. Nazwy marek i pojedynczych egzemplarzy

Wielką literą zapisujemy nie tylko nazwy marek, firm i modeli, lecz także konkretne egzemplarze produktów, np. samochód marki Ford oraz pod oknem stał czerwony Ford.

3. Cząstki trybu przypuszczającego ze spójnikami

Cząstki –bym, –byś, –by, –byśmy, –byście zapisujemy rozdzielnie, także wtedy, gdy występują po spójnikach, np. Zastanawiam się, czy by nie zmienić planów.

4. „Nie” z imiesłowami odmiennymi

Wprowadzono jednolitą pisownię łączną nie- z imiesłowami odmiennymi, bez względu na ich znaczenie. Zlikwidowano tym samym możliwość tzw. „świadomej pisowni rozdzielnej”.

5. Przymiotniki od nazw osobowych

Przymiotniki tworzone od nazwisk zapisujemy zawsze małą literą, niezależnie od tego, czy mają znaczenie dzierżawcze, czy jakościowe, np. dramat szekspirowski, filozofia sokratejska, koncert chopinowski, dialogi platońskie.

Wyjątkiem są przymiotniki od imion (rzadziej nazwisk) zakończone na -owy, -in(-yn), -ów – tu dopuszczalna jest pisownia małą lub wielką literą, np. zosina lalka / Zosina lalka, jacków dom / Jacków dom.

6. Pisownia członu „pół–”

Cząstkę pół- zapisujemy łącznie w formach takich jak: półzabawa, półnauka, półżartem, półserio, półspał, półczuwał.
Natomiast w odniesieniu do osób o podwójnej tożsamości narodowej stosujemy łącznik, np. pół-Polka, pół-Francuzka.

7. Wyrazy bliźniacze i dźwiękonaśladowcze

W parach wyrazów występujących razem dopuszczalne są trzy formy zapisu:
– z łącznikiem (tuż-tuż, trzask-prask),
– z przecinkiem (tuż, tuż; trzask, prask),
– rozdzielnie (tuż tuż; trzask prask).

8. Wielkie litery w nazwach własnych

Zmiany objęły także zasady zapisu nazw własnych:

• nazwy komet zapisujemy wielką literą we wszystkich członach, np. Kometa Halleya;

• nazwy obiektów przestrzeni publicznej zapisujemy wielką literą w pierwszym członie (z wyjątkiem słowa ulica), np. Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kościół Mariacki, Zamek Książ;

• nazwy lokali usługowych i gastronomicznych zapisujemy wielką literą we wszystkich członach (poza przyimkami i spójnikami), np. Kawiarnia Literacka, Restauracja pod Żaglami, Kino Charlie;

• analogiczna zasada dotyczy nagród, orderów, odznaczeń i tytułów honorowych, np. Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

9. Prefiksy i cząstki wzmacniające

Przedrostki – rodzime i obce – zapisujemy łącznie z wyrazami pisanymi małą literą. Gdy wyraz zaczyna się wielką literą, stosujemy łącznik, np. arcy-Europejczyk.
Dopuszczono również pisownię rozdzielną cząstek takich jak super, ekstra, eko, mini, mega – jeśli mogą funkcjonować samodzielnie, np. superpomysł / super pomysł, ekożywność / eko żywność.

10. Cząstki „niby–” i „quasi–”

Z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstki niby- i quasi- piszemy łącznie, np. nibyartysta, quasinauka.
Przed wyrazami pisanymi wielką literą zachowujemy łącznik, np. niby-Polak, quasi-Anglia.

11. „Nie” z przymiotnikami i przysłówkami

Wprowadzono jednolitą pisownię łączną nie- z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi we wszystkich stopniach, np. niemiły, niemilszy, nienajmilszy; nielepiej, nienajstaranniej.