NSA uznał w Polsce małżeństwo jednopłciowe, które zawarto w Berlinie

Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał warszawski urząd stanu cywilnego do wpisania do polskiego rejestru aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą. NSA uchylił w piątek wyrok stołecznego sądu administracyjnego oraz decyzję odmawiającą wpisania do rejestru stanu cywilnego takiego aktu małżeństwa - podaje RMF FM24.

Chodzi o sprawę, w której w 2023 roku. NSA skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dwa lata później - w listopadzie 2025 r. - Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje tego typu związków. Po odpowiedzi TSUE sprawa wróciła na wokandę NSA.

Ślub Polaków w Berlinie w 2018 roku

Postępowanie dotyczy małżeństwa dwóch Polaków zawartego legalnie w 2018 roku w Berlinie. Para postanowiła przenieść się do Polski. Mężczyźni złożyli wniosek o transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Urząd stanu cywilnego nie zgodził się na to. Odmowę uzasadnił tym, że polskie prawo nie dopuszcza małżeństw tej samej płci.

NSA uznał m.in. że odmowa uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym kraju Unii Europejskiej narusza m.in. unijne prawo o swobodzie przemieszczania się i przebywania na terytorium praw członkowskich.

– Dyrektywy wypływające z prawa swobodnego przemieszczania się i pobytu wymagają, aby obywatele Unii mogli kontynuować takie samo życie rodzinne w państwie, z którego pochodzą – mówił sędzia Leszek Kiermaszek.

Co z art. 18 polskiej konstytucji?

W uzasadnieniu wyroku sędzia Kiermaszek przywołał art. 18 polskiej konstytucji stanowiący, że „małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej”.

– Z przepisu tego, zdaniem sądu orzekającego, nie można wywieść normy, że stanowi on bezwzględną przeszkodę w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci, zawartego w innym państwie UE zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, w tym także w przeniesieniu aktu tego małżeństwa do polskiego rejestru w drodze transkrypcji – zaznaczył sędzia NSA.

Jak dodał, przepis polskiej konstytucji stanowi, że „tak rozumiana instytucja małżeństwa znajduje się pod specjalną pieczą i ochroną RP – podobnie jak rodzina i macierzyństwo". Z przepisu tego nie da się jednak wygenerować tezy, że – po pierwsze – zakazuje uznania innych związków pomiędzy dwiema osobami niezależnie od płci, a – po drugie - że tym innym związkom nie należy się żaden poziom ochrony – podkreślił sędzia.

– Inne rozumienie tego przepisu (art. 18 konstytucji - PAP) pozostawałoby w kolizji z zakazem niedyskryminacji w życiu społecznym, w tym z powodu płci i orientacji seksualnej - zaznaczył sędzia Kiermaszek.

Co decyzja NSA oznacza w praktyce?

– Ten wyrok może sprawić, że polskie urzędy nie będą już odmawiały uznania małżeństw jednopłciowych – mówi w rozmowie z RMF FM Jakubem Rybskim adwokat Paweł Knut, pełnomocnik pary mężczyzn, których dotyczyła dzisiejsza decyzja NSA.

W praktyce oznacza to, że para mężczyzn, których dotyczy wyrok, powinna mieć teraz prawo do wspólnego opodatkowania, dziedziczenia i do możliwości żądania alimentacji.

Do tego powinni już teraz mieć prawo. Mówię powinni, bo to za każdym razem będzie musiało być przed organem udowodnione i wykazane - podkreśla mec. Knut.

Jak przyznaje, urzędnicy będą mogli odmówić przyznania np. prawa do dziedziczenia, nie uznając aktu małżeństwa pary jednopłciowej.

To będzie trochę takie pole minowe i każda konkretna sprawa będzie taką sprawą, w której będziemy sprawdzać, czy to małżeństwo, które wykazujemy za pomocą tego aktu, będzie uznawane czy nie będzie uznawane – mówi mec. Knut.

To, co wiadomo na pewno, to to, że para nie będzie miała prawa do adopcji dzieci.