Matki Bożej Zielnej lub Żniwnej

Matki Bożej Zielnej lub Żniwnej
Tradycyjny bukiet zielno-kwiatowy na Wniebowzięcie NMP - Jezuicki Ośrodek Milenijny w Chicago (materiały własne)

Od początku istnienia Kościoła istniało przekonanie, że Maryja po zakończeniu życia nie została na ziemi, a Jej ciało zostało zabrane do nieba. Święto Wniebowzięcia to szczególna uroczystość, która obrosła wieloma zwyczajami w różnych krajach Europy. 15 sierpnia wierni pielgrzymują do sanktuariów maryjnych, uczestniczą w procesjach… W Polsce jeden na pięć kościołów i kaplic, związanych z Maryją, jest pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP.

Apostołowie znów czekali na św. Tomasza, który by uwierzyć potrzebował dotknąć ran Jezusa. Tym razem zwlekali z pogrzebem Maryi. Kiedy spóźniający się uczeń dotarł na miejsce i otwarto trumnę, aby mógł zobaczyć ciało Maryi, okazało się, że są w niej… tylko pachnące róże i zioła. Taki przekaz pojawia się w jednym z apokryfów maryjnych. Co roku 15 sierpnia w święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny do kościołów, zgodnie z tradycją, wierni przyniosą bukiety z kwiatów, ziół, kłosów zbóż, a także owoców i warzyw. Dla rolników był to kiedyś moment zakończenia żniw i to u stóp Matki Bożej Zielnej albo Żniwnej – patronki plonów dziękowano za to, co można było zebrać z pól, ogrodów.

Modlitwa do Matki Bożej Wniebowziętej

Jedno z najstarszych świąt maryjnych
Od początku istnienia Kościoła istniało przekonanie, że Maryja po zakończeniu życia nie została na ziemi, a Jej ciało, może z Efezu czy też Jerozolimy zostało zabrane do nieba. Dlatego nie mamy ani Jej grobu, ani relikwii.  

Już w V wieku święto było znane w Kościele. Na przełomie VI i VII wieku tę tajemnicę czczono w Cesarstwie Wschodnim. Wierni Kościoła Wschodniego mówią o Zaśnięciu lub Odpocznieniu Maryi. Na Zachodzie – w Rzymie – już w VII wieku organizowano ku czci Maryi uroczyste procesje. Dogmat o Wniebowzięciu NMP ogłoszony w 1950 roku mówi o tym, że po zakończeniu ziemskiego życia z duszą i ciałem została wzięta do chwały niebieskiej.

Matka Boża Zielna lub Żniwna w Polsce, Korzenna dla Czechów, Kwietna dla Niemców, a Żytnia na Łotwie
Święto Wniebowzięcia to szczególna uroczystość, która obrosła wieloma zwyczajami w różnych krajach Europy. W tym dniu zapełniają się pielgrzymami sanktuaria maryjne, wierni uczestniczą w procesjach, oglądają inscenizacje, widowiska religijne, a we Włoszech nawet wyścigi konne… W Polsce spośród 3000 kościołów i kaplic, związanych z Maryją, aż 600 jest pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP.

Jeden z najcenniejszych naszych zabytków – ołtarz wykonany przez Wita Stwosza, który znajduje się w Kościele Mariackim w Krakowie – przedstawia scenę zaśnięcia, wniebowzięcia i ukoronowania Matki Bożej.

Ołtarz Wita Stwosza w Bazylice Mariackiej w Krakowie - Falk2, CC BY-SA 4.0 www.creativecommons.org, via Wikimedia CommonsOłtarz Wita Stwosza w Bazylice Mariackiej w Krakowie - Falk2, CC BY-SA 4.0 www.creativecommons.org, via Wikimedia CommonsWyjątkowe (nawet kilkudniowe) uroczystości odpustowe na 15 sierpnia organizowane są w Kalwarii Zebrzydowskiej i Kalwarii Pacławskiej.

To, co jednak będzie symbolem dnia to bukiety, które wierni przyniosą do kościołów, aby zostały poświęcone.  W zależności od regionu mają one odmienne nazwy – kępki, równianki, ograbki czy rózgi ograbkowe. A to czy pojawi się w nich obowiązkowo nieparzysta ilość roślin – może 9, albo symboliczne 7 (starotestamentalna cyfra oznaczająca doskonałość), a może nawet 77 – będzie wynikało z lokalnych zwyczajów.  Co znajdzie się w wiązance? Ludowe przysłowie mówi: W sierpniu każdy kwiat woła – zanieś mnie do kościoła, a co oprócz nich? Rumianek, mięta, rozmaryn, lubczyk, chabry, piołun, macierzanka, krwawnik…, czyli różnorodne zioła, powszechnie znane z właściwości leczniczych. Wedle tradycji (a też i obserwacji naukowych) właśnie od 15 sierpnia przez kolejnych 30 dni, rośliny kwitną wyjątkowo obficie i mają szczególną moc, co powoduje, że właśnie w tym okresie należy je zbierać, aby korzystać z nich, kiedy zadzie potrzeba.

Modlitwa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego do Bogarodzicy

Ponieważ w tradycji ludowej uważano kiedyś, że na Wniebowzięcie – zakończone żęcie, więc był to też moment świętowania dożynek, dlatego do bukietów obowiązkowo wkładano symbole wysiłku rolników. Kłosy zbóż, w niektórych rejonach Polski koniecznie 5 różnych oraz warzywa (np. marchew czy nabite na patyk małe ziemniaki) i owoce (wiśnie czy jabłka) czy też gałązki leszczyny z orzechami. Czyli to, co rodziła ziemia stawało się darem przyniesionym Maryi Żniwnej – patronce plonów.  

Co dalej z poświęconymi roślinami? Kiedyś już w drodze do domu pozostawiano zioła przy polach by szkodniki nie niszczyły upraw. Bukiety trafiały, jak wielkanocne palmy czy wianki poświęcone w ostatni czwartek Bożym Ciele, za święte obrazy w domu. Miały chronić dom i jego mieszkańców. I choć tradycja poświęcania ziół i wiara w ich magiczne moce tkwi korzeniami głęboko w czasach przedchrześcijańskich, została z nami. Kiedyś bliżej nam było do natury i tym samym łatwiej dostrzegaliśmy i z większym szacunkiem traktowaliśmy to, czym zostaliśmy obdarowani. I tę wrażliwość w pobożności, tej tradycyjnej – ludowej, da się zauważyć.

Historyczka, bibliotekarka i nauczycielka. Absolwentka jezuickiego DA XAVERIANUM w Opolu.

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.
Joanna Werner

Album przedstawia najpopularniejsze, a także te mniej znane, sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe w Polsce. Stanowią one niejednokrotnie cenne zabytki, pełne skarbów malarstwa, rzeźby, kowalstwa artystycznego czy snycerki. Przyciągają zatem turystów, szczególnie że historia sanktuariów może...

Skomentuj artykuł

Matki Bożej Zielnej lub Żniwnej
Wystąpił problem podczas pobierania komentarzy.
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.