Od gróźb zamknięcia po własne Sanktuarium: Burzliwa droga i powstanie JOM w Chicago

Lata 2001–2004 to dramatyczny i przełomowy okres w historii polskich jezuitów w Wietrznym Mieście. Stawiając czoło surowym restrykcjom władz miejskich oraz oporowi sąsiadów, jezuici podjęli odważną decyzję o zakupie i przebudowie nowego obiektu przy Irving Park Road. Dzięki determinacji zakonników oraz niezłomnemu wsparciu Polonii powstało tętniące życiem centrum religijno-kulturalne.

• Nagonka urzędowa i sądowy nakaz ograniczenia działalności (2000–2001)
• Zakup obiektu przy Irving Park Road i walka o pozwolenia (2001)
• Mobilizacja Polonii: Radiotony, wolontariat i zbiórki funduszy (2001–2003)
• Czas remontu i gościnność w parafii Niepokalanego Serca Maryi (2002–2003)
• Konsekracja Sanktuarium i rozwój duszpasterstwa (2003–2004)

Karol Nawrocki: Papież z Chicago zna Polaków i rozumie Polskę

Świat

Polscy jezuici obecni byli w Chicago na stałe od 1934 r. Po 65 latach, przełom wieków przyniósł nowe wyzwania, które postawiły pod znakiem zapytania dotychczasowy kształt ich duszpasterstwa. Kaplica przy 4105 N. Avers Avenue, będąca ówczesnym sercem ich działalności, stała się obiektem intensywnych skarg ze strony części sąsiadów oraz działań miejscowego aldermana (zarządcy dzielnicy). Prawne batalie dotyczące tzw. przepisów strefowych (zoning) oraz braku wymaganego parkingu osiągnęły punkt kulminacyjny w grudniu 2000 roku. Sąd wydał drastyczny wyrok: zabroniono przyjmowania w kaplicy więcej niż 80 osób naraz. Sankcją mogły być groźby dotkliwych kar finansowych, a nawet więzienia. Dla tysięcy wiernych pragnących uczestniczyć w polskich Mszach świętych i nabożeństwach oznaczało to dramatyczną sytuację – drzwi kaplicy musiały być zamykane po wpuszczeniu dozwolonej liczby osób, a pozostali byli odsyłani do innych kościołów.

Prześladowania urzędowe stały się dla jezuitów impulsem do podjęcia śmiałego kroku. Zrozumieli, że jedynym wyjściem jest pozyskanie nowego, bardziej odpowiedniego miejsca na działalność duszpasterską. W lutym 2001 roku, po wielomiesięcznych poszukiwaniach, staraniach prawnych i rozmowach w City Hall, ojcowie sfinalizowali zakup budynku przy 5835 W. Irving Park Road. Nowy obiekt dysponował własnym parkingiem, co miało rozwiązać dotychczasowe problemy ‘strefowe’. Choć władze miejskie narzuciły ograniczenie nowej kaplicy do 500 miejsc siedzących, wyznaczono jasny cel: stworzenie Jezuickiego Ośrodka Milenijnego (JOM).

Kolejne miesiące to czas walki z biurokracją, dopracowywania projektów architektonicznych oraz gromadzenia ogromnych funduszy na kosztowny remont adaptacyjny. Zanim rozpoczęto właściwe prace budowlane, Msze święte sprawowano tymczasowo w nowo zakupionej sali. Pierwsza Eucharystia w Niedzielę Palmową w kwietniu 2001 roku zgromadziła aż 700 osób. W tym samym roku wmurowano kamień węgielny pod powstający Ośrodek.

Finansowy ciężar inwestycji wzięła na swoje barki cała Polonia. Jezuici wykazali się niezwykłą inicjatywą duszpasterską i organizacyjną. Kluczową rolę w zbieraniu środków w tych początkowych latach odegrały coroczne radiotony organizowane na antenach polonijnych rozgłośni radiowych (m.in. WPNA, WNVR czy WCEV). Mieszkańcy Chicago i okolic hojnie deklarowali donacje, a wolontariusze i młodzież z zaangażowaniem pomagali w obsłudze akcji fundraisingowych, pakowaniu kalendarzy czy organizacji imprez charytatywnych i bali. Do marca 2003 roku suma zgromadzonych ofiar przekroczyła milion dolarów.

Główny etap remontu rozpoczął się jesienią 2002 roku, po uzyskaniu wymaganych pozwoleń (permits) od władz miasta. W czasie, gdy budynek przy Irving Park zamienił się w plac budowy, wspólnota duszpasterska korzystała z gościnności parafii Niepokalanego Serca Maryi przy Spaulding, gdzie odprawiano niedzielne Msze święte. Trzeba tu przywołać postać wielkiego przyjaciela jezuitów polskich ks. Jamesa Blazek’a, wtedy proboszcza wspomnianej parafii.

Prace adaptacyjne objęły nie tylko przebudowę wnętrza na kaplicę z prezbiterium i ołtarzem głównym, ale też wykonanie skomplikowanych przyłączy infrastrukturalnych oraz zaaranżowanie zaplecza dla duszpasterstwa, biur i sali amfiteatralnej. Poświęcenie i oficjalna konsekracja nowo powstałego Sanktuarium odbyły się w czerwcu 2003 roku. Dokonał tego wielki przyjaciel Ośrodka i polskich jezuitów ks. bp Thomas Paprocki, wówczas jeden z pomocniczych biskupów archidiecezji Chicago.

Parada Dnia Konstytucji 3 Maja w Chicago – ks. bp Artur Ważny Honorowym Marszałkiem

Kościół

W latach 2001–2004, równolegle z trudami budowlanymi, jezuici nieustannie rozwijali pracę duszpasterską. W Ośrodku prężnie działała Szkoła Ewangelizacji i Formacji Chrześcijańskiej, Młodzieżowa "Grupa Nikodema", Kręgi Rodzin, Teatr "13-tka", a także organizowano kursy przedmałżeńskie, rekolekcje i wieczory modlitewne. Jezuicki Ośrodek Milenijny wyrósł na niezastąpiony punkt na religijnej i kulturalnej mapie Polonii w Chicago – miejsce wywalczone wspólnym trudem jezuitów i wiernych.