Czy Izrael jest odrzucony przez Boga? Mocny głos polskiego hierarchy

Publikacja listu Konferencji Episkopatu Polski o relacjach z Żydami w czasie trwającego konfliktu na Bliskim Wschodzie wywołała falę komentarzy i pytań o wyczucie czasu hierarchów. Lubelski biskup pomocniczy Adam Bab w rozmowie z „Kurierem” odnosi się do zarzutów o odrealnienie Kościoła i jednoznacznie potępia działania wojenne Izraela w Strefie Gazy. Duchowny tłumaczy, że choć list skupia się na teologii, to nie oznacza on obojętności wobec cierpienia Palestyńczyków.

List KEP, pod którym podpisał się bp Adam Bab, powstał z okazji 40. rocznicy historycznej wizyty św. Jana Pawła II w rzymskiej synagodze, która przypada 13 kwietnia. Hierarcha wyjaśnia, że termin publikacji – V Niedziela Wielkiego Postu – był podyktowany kalendarzem prac episkopatu i chęcią przypomnienia nauczania Kościoła przed samą rocznicą. Choć w wielu parafiach trwały wówczas rekolekcje, dokument zyskał dużą popularność, stając się punktem wyjścia do debaty o granicach dialogu i odpowiedzialności za słowo.

Przełomowy gest i teologiczne fundamenty

Biskup Bab podkreśla, że wizyta papieża-Polaka w synagodze nie była wydarzeniem marginalnym, lecz przełomem, który dał impuls do dialogu trwającego do dziś. W liście biskupi chcieli mocno zaakcentować, że myślenie o Żydach jako narodzie odrzuconym lub potępionym przez Boga jest sprzeczne z chrześcijańskim Objawieniem. „Nienawiść czy niechęć, którą określa się jako antysemityzm, jest grzechem” – przypomina hierarcha, dodając, że jako chrześcijanin nie może być przeciwko komukolwiek, nie może być „antyktosiem”.

Kluczowym elementem dokumentu jest również kwestia odpowiedzialności za śmierć Jezusa, która przez wieki kładła się cieniem na relacjach katolicko-żydowskich. Biskup wyjaśnia, że choć historycznie konkretni Żydzi wymusili wyrok na Chrystusie, odpowiedzialności tej nie wolno rozciągać na cały naród. Z perspektywy wiary to grzechy wszystkich ludzi są winne tej śmierci, a historyczne zaszłości nie mogą być źródłem nienawiści.

Zło trzeba nazwać złem

W rozmowie pojawia się jednak trudne pytanie o milczenie polskiego episkopatu w sprawie „ludobójstwa w Gazie”, podczas gdy reakcje na atak Hamasu czy agresję Rosji na Ukrainę były natychmiastowe. Biskup Bab przyznaje, że nie powinno być wrażenia, iż cierpienie zadawane przez jednych jest potępiane, a przez innych przemilczane. Wyraża przy tym swoją prywatną, jednoznaczną opinię: „Potępiam ją [agresję Izraela]”.

Hierarcha zaznacza, że to, co państwo Izrael robi obecnie w Gazie, jest „niesprawiedliwe, bardzo krwawe i godne potępienia”. Tłumaczy jednocześnie, że list KEP nie dotyczy bieżącej polityki, lecz trwałych relacji religijnych. Według biskupa, biskupi nie powinni uczestniczyć w grach politycznych, ale ich obowiązkiem jest nazywanie zła złem, co – jak podkreśla – konsekwentnie czyni papież Franciszek oraz Ojciec Święty Leon XIV.

Tajemnica zbawienia poza Kościołem

Kontrowersje wokół listu dotyczą także sfery dogmatycznej i pytania o jedyną drogę zbawienia. Przeciwnicy dokumentu zarzucają mu odejście od nauki o Kościele jako „Nowym Izraelu”. Biskup Bab stanowczo odpiera te zarzuty, twierdząc, że twierdzenie o istnieniu „dodatkowej drogi zbawienia” tylko dla Żydów, z pominięciem Chrystusa, byłoby błędem i myśleniem niekatolickim.

Jednocześnie przypomina, że choć pełnia zbawienia jest w Kościele, to Chrystus pozostaje Zbawicielem wszystkich ludzi, także muzułmanów, wyznawców hinduizmu czy buddystów. Sposób, w jaki realizuje się zbawienie osób znajdujących się poza widzialnymi strukturami Kościoła, pozostaje dla wierzących tajemnicą. Biskup zauważa, że zarówno chrześcijanie, jak i wierzący Żydzi czekają na przyjście Mesjasza, a ostateczne rozstrzygnięcie o losie każdego człowieka zapadnie podczas osobistego spotkania z Bogiem.

Duchowa i moralna waga dialogu

Temat ten ma ogromne znaczenie nie tylko teologiczne, ale i społeczne. W dobie narastających konfliktów i polaryzacji, przypomnienie o grzechu antysemityzmu oraz o konieczności zachowania godności każdego człowieka staje się palącym wyzwaniem moralnym. Biskup Bab wskazuje, że dialog z judaizmem jest wpisany w tożsamość chrześcijaństwa, gdyż chrześcijanie wywodzą się z historii narodu żydowskiego.

Z perspektywy duchowej, rozmowa ta rzuca światło na trudność łączenia prawd wiary z brutalną rzeczywistością polityczną. Hierarcha sugeruje, że czekanie na „idealny” kontekst polityczny do przypomnienia prawd o dialogu mogłoby sprawić, że taki moment nigdy by nie nadszedł. Ważne jest jednak, aby prawda o religijnej więzi nie służyła jako zasłona dla milczenia wobec niesprawiedliwości wojennej.

Głos biskupa Adama Baba to próba znalezienia równowagi między wiernością nauczaniu o szczególnym statusie narodu wybranego a moralnym obowiązkiem potępienia agresji. Choć list KEP skupia się na rocznicy i teologii, to właśnie w zderzeniu z dramatem Gazy nabiera on nowego, bolesnego kontekstu. Jasne stanowisko hierarchy w kwestii oceny działań państwa Izrael pokazuje, że w Kościele jest miejsce na odważne nazywanie zła, nawet jeśli dzieje się to w cieniu trudnej, wspólnej historii.

Źródło: Kurier Lubelski / łs