„Pozwólcie mi odejść”. Ostatnia droga arcybiskupa Michalika

Abp Józef Michalik, wieloletni przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, zmarł w 5. Niedzielę Wielkanocną, 3 maja 2026 roku. Hierarcha, który przez dekadę stał na czele polskiego Episkopatu, zmarł w 85. roku życia, 61. roku kapłaństwa i 39. roku biskupstwa. Uroczystości pogrzebowe w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu potrwają dwa dni i zgromadzą przedstawicieli Kościoła oraz wiernych na wspólnym czuwaniu.

Główne obrzędy pożegnalne zaplanowano na 8 i 9 maja 2026 r. W piątek o godzinie 14:00 nastąpiło wyprowadzenie ciała z Domu Biskupiego do bazyliki, a godzinę później odprawiona została Msza święta żałobna z homilią abp. Wacława Depo. Sobotnie uroczystości rozpoczną się od modlitwy w obrządku greckokatolickim – Panichidy, po której o 11:00 odprawiona zostanie Msza pogrzebowa pod przewodnictwem abp. Tadeusza Wojdy SAC, aktualnego przewodniczącego KEP. Ciało zmarłego pasterza spocznie w kryptach przemyskiej bazyliki.

Dwa dni modlitwy w Przemyślu

Program uroczystości przewiduje liczne momenty modlitewnego czuwania. W piątek po nieszporach o 19:30 wierni będą mogli trwać przy trumnie arcybiskupa do godziny 21:00. Sobota rano również upłynie pod znakiem modlitwy różańcowej i oficjalnych przemówień przed główną liturgią. Całość wydarzeń będzie transmitowana przez Radio FARA oraz na platformie YouTube.

W homilii abp Wacław Depo podkreślił, że życiorys zmarłego był prosty, ale nierozerwalnie związany z trudnymi czasami okupacji i sowietyzacji Polski. Józef Michalik urodził się 20 kwietnia 1941 roku w Zambrowie, w diecezji łomżyńskiej, jako trzecie dziecko Dominika i Wiktorii z domu Karpińskich. Tam też odbierał pierwszą edukację i formację duchową, by ostatecznie przyjąć święcenia kapłańskie 23 maja 1964 roku z rąk biskupa Czesława Falkowskiego.

Od Zambrowa do Watykanu

Dalsza droga naukowa i duszpasterska wiodła przez Warszawę aż do Rzymu, gdzie na Angelikum obronił doktorat na temat Kościoła w 1972 roku. Po krótkim powrocie do kraju i pracy w kurii w Łomży, w 1978 roku został skierowany przez bp. Mikołaja Sasinowskiego do pracy w Watykanie. Objął tam funkcję rektora Kolegium Polskiego oraz służył w Papieskiej Radzie do spraw Świeckich.

Okres rzymski był kluczowy ze względu na bliską współpracę z Janem Pawłem II. Abp Depo przypomniał, że Józef Michalik był – obok kardynała Pironio – „gorącym zwolennikiem Światowych dni młodzieży zainicjowanych przez Jana Pawła II na przełomie 1983 i 4 roku”. To właśnie papież Polak 16 października 1986 roku w Bazylice św. Piotra udzielił mu święceń biskupich.

Architekt Światowych Dni Młodzieży

Misja biskupia Józefa Michalika rozpoczęła się w diecezji gorzowskiej, której pasterzem został w 1986 roku. Po reorganizacji struktur Kościoła w Polsce w 1992 roku mianowano go pierwszym biskupem zielonogórsko-gorzowskim. Jednak już rok później, 17 kwietnia 1993 roku, Jan Paweł II powierzył mu godność arcybiskupa i metropolity archidiecezji przemyskiej jako następcy abp. Ignacego Tokarczuka.

Jego pozycja w Episkopacie Polski rosła dzięki zaufaniu współbraci biskupów. Najpierw pełnił funkcję wiceprzewodniczącego u boku kardynała Józefa Glempa, a następnie przez dwie pełne kadencje, w latach 2004–2014, sprawował urząd przewodniczącego KEP. Był również aktywny na arenie międzynarodowej jako wiceprzewodniczący Rady Konferencji Episkopatów Europy.

Niezłomny strażnik prawdy i Maryi

Metropolita częstochowski scharakteryzował zmarłego jako „niezłomnego stróża prawdy ewangelicznej” oraz „obrońcę godności człowieka”. W swoim nauczaniu abp Michalik kładł ogromny nacisk na rolę Eucharystii i tożsamość narodową opartą na chrześcijaństwie. Pozostawił po sobie imponujący dorobek intelektualny w postaci licznych książek i tomów kazań, spisanych przy współpracy z księżmi profesorami Witoldem Ostafińskim i Zbigniewem Suchym.

Fundamentem jego posługi była głęboka pobożność maryjna oraz hasło „Numine Tuo, Domine” – Mocą Twoją, Panie. Arcybiskup wierzył, że jeśli naród polski zachowa charakter maryjny, pozostanie „narodem nadziei i przyszłości”. Często odwoływał się do postaci św. Józefa Sebastiana Pelczara, powtarzając, że dla wierzących nie ma sprawy świętszej niż Msza święta.

Ostatni krzyż i słowa pożegnania

Ostatnie lata życia arcybiskupa były naznaczone krzyżem choroby i cierpienia. Abp Depo zauważył, że w tym doświadczeniu upodabniał się do św. Jana Pawła II. W swoich ostatnich dniach prosił o modlitwę słowami: „Módlcie się za mnie. Pozwólcie mi odejść”. Do końca zachował jednak zwyczaj kończenia swoich listów odręcznym dopiskiem: „Oremus pro invicem – módlmy się za siebie nawzajem”.

Zmarły hierarcha do 2016 roku pełnił aktywną posługę jako pasterz kościoła przemyskiego. Jego pogrzeb stanowi moment podsumowania życia, które – jak sam pisał – było znakiem „zdumiewającego bożego zaufania” i zakorzenienia w historii wyznaczonej przez opatrzność. Zgodnie z wolą rodziny i Kościoła, modlitwa za zmarłego trwa w Przemyślu od poniedziałku do piątku podczas różańca po wieczornych Mszach świętych.