Jaka jest tradycja świętowania Oktaw

Oktawa Wielkanocy (z łac. octavus – ósmy) to wyjątkowy, ośmiodniowy okres świętowania w Kościele katolickim (i innych wyznaniach chrześcijańskich), który traktuje się jak „jeden długi dzień świąteczny”. Zaczyna się w Niedzielę Zmartwychwstania, a kończy w kolejną niedzielę, zwaną obecnie Niedzielą Miłosierdzia Bożego.

Skąd się wzięła Oktawa?

Tradycja obchodzenia „oktaw” ma swoje korzenie biblijne: otóż już w Starym Testamencie najważniejsze święta żydowskie, takie jak Święto Namiotów czy Pascha, trwały osiem dni. Chrześcijaństwo zaadaptowało ten rytm, uznając, że jedno popołudnie to za mało, by zgłębić tajemnicę największych świąt, w tym Bożego Narodzenia i Zmartwychwstania (która jest najważniejszą z wszystkich oktaw). Dodatkowo, dostosowując się do tego rytmu, już w starożytności formacja neofitów miała są kulminację w cyklu ośmiodniowym. W starożytności chrzest odbywał się głównie w Wigilię Paschalną. Nowo ochrzczeni (neofici) przez cały tydzień nosili białe szaty na znak czystości i codziennie gromadzili się na specjalnych naukach i mszach. Zdejmowali je dopiero w następną niedzielę, którą stąd nazwano „Dominica in albis” (Niedziela w bieli).

Sens teologiczny: „Ósmy dzień”

Dlaczego akurat osiem dni? W teologii chrześcijańskiej liczba 8 ma potężną symbolikę: Przede wszystkim ten ósmy dzień jest traktowany jako „Dzień poza czasem”- Skoro świat został stworzony w siedem dni, to „ósmy dzień” symbolizuje nowy świat, wieczność i zmartwychwstanie, które wykracza poza zwykły rytm tygodnia. Ponadto oktawa ma uświadomić wiernym, że zmartwychwstanie Chrystusa jest wydarzeniem tak wielkim, iż „rozlewa się” na kolejne dni i jest przedłużeniem radości. W liturgii każdy dzień oktawy ma rangę „uroczystości”, co jest najwyższym stopniem ważności świąt.

Co to oznacza w praktyce?

Oktawa Wielkanocy wiąże się z kilkoma konkretnymi zasadami i tradycjami:

Brak postu. Ponieważ każdy dzień oktawy jest traktowany jak niedziela, w piątek po Wielkanocy nie obowiązuje wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. I nie jest to tak jak w innych przypadkach – tym razem nie potrzebne jest żadne specjalne pozwolenie proboszcza lub biskupa – post nie obowiązuje na mocy prawa „uroczystości”.

Liturgia. W tekstach mszalnych przez cały tydzień używa się sformułowania „w tym dniu”, jakby wciąż była Niedziela Wielkanocna.

Podwójne Alleluja. Do rozesłania na końcu mszy św. dodaje się uroczyste, śpiewane dwukrotne „Alleluja”.

Niedziela Miłosierdzia. Od 2000 roku, decyzją Jana Pawła II, oktawę wieńczy uroczystość ku czci Miłosierdzia Bożego (wcześniej była to wspomniana „Niedziela w bieli”).

I na koniec ciekawostka

Dawniej w kalendarzu liturgicznym istniało mnóstwo oktaw (np. św. Szczepana, św. Jana, a nawet św. Wawrzyńca). Reforma liturgiczna po Soborze Watykańskim II uprościła system, pozostawiając tylko dwie najważniejsze: Oktawę Wielkanocy oraz Oktawę Narodzenia Pańskiego. Ta wielkanocna jest jednak ważniejsza – znosi wszelkie inne posty i święta, które mogłyby wypaść w tym czasie.