Kard. Czerny w Brnie: sumienie nie jest luksusem, lecz fundamentem ludzkiej godności

Świadectwo dwóch morawskich kapłanów zamordowanych przez komunistyczny reżim pozostaje aktualne również dziś – podkreślił kard. Michael Czerny podczas beatyfikacji księży Jana Buli i Václava Drboly w Brnie. Papieski wysłannik wskazał, że choć współczesne formy nacisku różnią się od tych sprzed kilkudziesięciu lat, nadal istnieje pokusa kompromisu z prawdą i własnym sumieniem. Nowi błogosławieni przypominają, że wolność człowieka rodzi się z wierności Chrystusowi i odważnego świadectwa wiary.

• Ofiary komunistycznego terroru
• Beatyfikacja w Brnie
• Wierność sumieniu mimo prześladowań
• Współczesne formy nacisku i konformizmu
• Męczeństwo jako droga codziennej wierności
• Sumienie fundamentem ludzkiej godności

Kard. Czerny na beatyfikacji w Brnie: sumienie to nie luksus

W Brnie odbyła się beatyfikacja księży Jana Buli i Václava Drboly – morawskich kapłanów, którzy po sfingowanych procesach zostali straceni przez komunistyczny reżim w pierwszych latach po II wojnie światowej. W imieniu Papieża uroczystości przewodniczył kard. Michael Czerny, prefekt Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka, pochodzący właśnie z Brna.

Nowi błogosławieni należą do grona duchownych, których komunistyczne władze chciały wykorzystać jako przykład dla całego Kościoła. Ich śmierć miała zastraszyć wierzących i skłonić katolików do podporządkowania się państwowej ideologii.

Nie zgodzili się zdradzić własnego sumienia

W homilii kard. Czerny zwrócił uwagę, że świadectwo morawskich męczenników pozostaje wyjątkowo aktualne również dla współczesnych chrześcijan.
„W oczach reżimu ich wina nie polegała na przemocy, ale na tym, że nie chcieli zdradzić swojego kapłańskiego sumienia. Nie chcieli stać się narzędziami ideologii i represji. Nie byli gotowi powtarzać słów, których od nich wymagano, ani milczeć tam, gdzie milczenie oznaczało kłamstwo”.

Hierarcha podkreślił, że Jan Bula i Václav Drbola nie zostali skazani za czyny przeciwko państwu, lecz za niezłomność wobec systemu, który domagał się pełnej kontroli nad człowiekiem i jego przekonaniami.

Presja nie zniknęła, zmieniła jedynie formę

Kard. Czerny zauważył, że współcześni chrześcijanie w wielu krajach nie muszą obawiać się więzienia czy fizycznych prześladowań. Nie oznacza to jednak braku zagrożeń dla wolności sumienia.
„Żyjemy jednak pod wpływem innych, bardziej wyrafinowanych form ucisku: presji, by się podporządkować, by ‘być rozsądnym’, ‘dostosować się’, ‘nie komplikować spraw’. Współczesne społeczeństwo nie karze poprzez zastosowanie przemocy bezpośredniej, ale poprzez ośmieszanie, marginalizację i uciszanie. I właśnie z tego powodu ich świadectwo jest dziś tak głęboko aktualne”.

Według papieskiego wysłannika współczesny człowiek często staje przed pokusą rezygnacji z własnych przekonań w imię społecznej akceptacji lub świętego spokoju. Właśnie dlatego świadectwo nowych błogosławionych może być inspiracją także dla kolejnych pokoleń.

Nie bohaterowie z legend, lecz ludzie z krwi i kości

Kardynał podkreślił, że Kościół nie przedstawia nowych błogosławionych jako postaci nierealnych czy wyidealizowanych. Przeciwnie – byli to zwyczajni kapłani, którzy musieli podejmować trudne decyzje w wyjątkowo trudnych okolicznościach.

Jak zaznaczył, ich męczeństwo nie ograniczało się do jednej heroicznej chwili.
„Nie była to pojedyncza heroiczna chwila, ale długi proces zniewolenia, przesłuchań, psychicznego znęcania się i izolacji. I właśnie w tym tkwi ich wielkość: pozostali wierni nie przez chwilę, ale przez długi czas. Nie poszli na kompromisy, które łatwo można by usprawiedliwić mówiąc: „To, co powiedziałem, nie jest tym, co naprawdę mam na myśli’, ‘Bóg patrzy w serce’ i tak dalej. Oni pozostali wierni swemu sumieniu”.

Co dziś zagraża sumieniu?

W dalszej części homilii kard. Czerny zachęcił wiernych do rachunku sumienia i refleksji nad współczesnymi formami kompromisu. Wskazał, że zagrożeniem może być wygoda, lęk przed utratą pozycji społecznej czy pragnienie życia bez konfliktów.
„Błogosławieni Jan i Vaclav pokazują nam, że prawda Ewangelii jest niezgodna z takimi kompromisami” – podkreślił.

Zdaniem kardynała przykład nowych błogosławionych przypomina, że chrześcijaństwo nie może być budowane na półśrodkach i dostosowywaniu zasad do chwilowych korzyści.

Sumienie fundamentem wolności

Kulminacyjnym punktem homilii było przypomnienie znaczenia sumienia dla ludzkiej godności i wolności.
Ich beatyfikacja „pokazuje, że nawet w mrocznych czasach człowiek może pozostać wolny, że sumienie nie jest luksusem, ale fundamentem godności człowieka i gwarancją jego niezbywalnych praw; oraz że Kościół nie jest przekonujący, gdy jest uległy i mało wymagający, ale gdy pozostaje wierny Chrystusowi”.

Na zakończenie kard. Czerny wezwał wiernych do odwagi w dawaniu świadectwa wiary również w codziennych sytuacjach.
„Błogosławieni Jan i Václav wzywają nas – mówił dalej przedstawiciel Papieża Leona – byśmy nie zaprzedali prawdy dla wygody czy tylko po to, by uniknąć konfliktu; byśmy nie wyrzekali się wiary, by zjednać sobie uznanie u ludzi; byśmy nie wybierali milczenia tam, gdzie należy dać świadectwo; byśmy nie poświęcali sumienia dla wygody, kariery czy konformizmu. Wszystko to wydaje się rozsądne, ale w rzeczywistości jest szalonym sprzeniewierzeniem się godności człowieka, wolności i uczciwości”.

Przesłanie nowych błogosławionych, jak podkreślił papieski wysłannik, pozostaje aktualnym wezwaniem do życia w prawdzie, nawet wtedy, gdy wymaga to odwagi, wyrzeczeń i sprzeciwu wobec dominujących opinii.