Świeccy są jak uśpiony lew. Kardynał Ryś inauguruje synod diecezjalny

W Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie oficjalnie zainaugurowano II Synod Duszpasterski Archidiecezji Krakowskiej, który ma potrwać do października 2027 roku. Wydarzenie to nie jest jedynie administracyjnym obowiązkiem, ale – jak podkreślają hierarchowie – próbą radykalnej zmiany myślenia o Kościele jako o wspólnocie relacji, a nie tylko strukturze. Gość specjalny, kard. Mario Grech, wezwał wiernych do porzucenia wizji Boga, który „odpoczywa”, na rzecz Boga, który wciąż stwarza i uczy nas wychodzenia z duchowej ślepoty.

Uroczystość rozpoczęła się w miejscu o silnej wymowie symbolicznej – w sanktuarium Jana Pawła II, który jako metropolita krakowski otwierał pierwszy synod w 1972 roku. Ks. Tomasz Szopa, kustosz sanktuarium, przypomniał, że Lud Boży to „zgromadzenie, które podąża razem”, wezwane przez Chrystusa do głoszenia Ewangelii. Ta wspólna droga ma być teraz realizowana poprzez odczytanie na nowo dokumentu końcowego XVI Zwyczajnego Zgromadzenia Synodu Biskupów.

Bóg nie jest zegarmistrzem

W poruszającej homilii kard. Mario Grech, sekretarz generalny Synodu Biskupów, uderzył w utrwalony w wielu głowach obraz Boga jako „zegarmistrza”, który stworzył świat, nakręcił go i zostawił własnemu losowi. Odwołując się do ewangelicznej sceny uzdrowienia niewidomego w szabat, kardynał podkreślił, że Jezus celowo łamie schemat odpoczynku, by pokazać, że „stworzenie nie zostało skończone”. Bóg nie przeszedł na emeryturę; On wciąż działa, wydoskonala i przechodzi obok nas.

Dla uczestników synodu to przesłanie ma konkretny wymiar: synod nie jest po to, by tylko wspominać przeszłość, ale by widzieć, co Bóg czyni dzisiaj i mieć nadzieję na przyszłość. Kardynał Grech przestrzegł przed „wybraną ślepotą” – sytuacją, w której ciemność wydaje się łatwiejsza niż światło, a my nie potrafimy uznać cudów dziejących się przed naszymi oczami.

Świeccy jako „uśpiony lew”

Podczas spotkań przedsynodalnych kard. Grzegorz Ryś i kard. Mario Grech wielokrotnie akcentowali rolę świeckich, nazywając ich „uśpionym lwem” Kościoła. Kluczowym pojęciem stała się synodalność, rozumiana nie jako seria wydarzeń czy biurokratycznych procedur, ale jako „styl życia” oparty na relacjach na wzór rodziny. Kard. Ryś zaznaczył, że każdy ochrzczony posiada „zmysł wiary” (sensus fidei), co daje mu nie tylko prawo, ale i obowiązek angażowania się w misję Kościoła.

Ta nowa wizja uderza bezpośrednio w „głęboko zakorzenioną mentalność klerykalną”, która dzieli Kościół na aktywnych szafarzy i biernych odbiorców. Synodalność, jak tłumaczył kard. Grech, oznacza, że choć odpowiedzialność jest zróżnicowana i hierarchiczność pozostaje konstytutywna dla Kościoła, to w godności wszyscy jesteśmy równi. „Żadna osoba ochrzczona nie jest bezużyteczna w Kościele” – podkreślił sekretarz generalny Synodu Biskupów.

Parafia to nie biuro, to dom

Jednym z najmocniejszych postulatów synodu jest reforma życia parafialnego. Kardynałowie zgodnie twierdzą, że parafia musi przestać być „biurem”, a stać się wspólnotą, która dociera do ludzi tam, gdzie oni rzeczywiście żyją. W obliczu współczesnych migracji, zmian społecznych i tempa życia, Kościół musi stać się bardziej dynamiczny i otwarty na współpracę między parafiami oraz innymi instytucjami.

Kard. Grech wskazał na duszpasterską radę parafialną jako fundament tej przemiany. To właśnie tam, poprzez „rozmowę w Duchu Świętym”, powinien zostać wypracowywany konsensus, który uczyni zarządzanie Kościołem „duchowo zdrowszym” i „bardziej dynamicznym”. Synodalność ma tu być narzędziem „poszerzania namiotu” – tak, aby nikt nie czuł się wykluczony, a drzwi pozostawały otwarte dla każdego.

Razem znaczy dalej

Wielokrotnie podkreślano, że synodalność ma charakter ściśle misyjny. Kard. Grzegorz Ryś przyznał, że klęski na polu ewangelizacji często wynikają z próby działania „na własną rękę”, a nawet rywalizacji wewnątrz Kościoła. Tymczasem owoce pojawiają się tam, gdzie zapada decyzja o wspólnym wyjściu do świata. Synod ma pomóc zrozumieć, że proboszcz może sam prowadzić parafię, ale idąc z parafianami, „może zajść dalej”.

Co ważne, proces ten nie oznacza zmiany doktryny. „Ten synod nie zmienia ani przecinka w doktrynie Kościoła, chodzi o sposób, w jaki przeżywamy nasze powołanie” – uspokajał kard. Grech. Chodzi o nawrócenie serc i struktur, by stały się one narzędziami skutecznego głoszenia Ewangelii w świecie, który często cierpi na brak autentycznych relacji.

Nadzieja i bojaźń

Rozpoczęciu synodu towarzyszą silne emocje. Kard. Ryś wyznał, że czuje jednocześnie radość i bojaźń – tę drugą rozumianą jako poczucie ogromnej odpowiedzialności za dary, które Bóg składa w ręce wiernych. Metropolita krakowski wyraził nadzieję, że model synodalny, znany choćby z doświadczenia pieszych pielgrzymek, uda się przenieść do codzienności Kościoła.

Przed diecezją krakowską teraz czas wytężonej pracy w zespołach parafialnych, sesje plenarne i okres implementacji wypracowanych rozwiązań. To szansa na przebudzenie „uśpionego lwa” i przejście z ciemności apatii do światła wspólnotowego działania. Jak podsumował kard. Grech, przyjęcie tego stylu wymaga cierpliwości, ale jest jedyną drogą, by Kościół stał się tym, kim naprawdę ma być.