Intymny świat niepokornej muzy – Igi Cembrzyńskiej

Od pamiętnej roli księżniczki Eminy po absolutną swobodę twórczą w dziełach Andrzeja Kondratiuka – droga artystyczna Igi Cembrzyńskiej to bezkompromisowa opowieść o poszukiwaniu prawdy, muzycznej pasji i sztuce bycia sobą.

Iga Cembrzyńska, z domu Maria Cembrzyńska, przyszła na świat w Radomiu jako córka Ireny Sołtyk i Wacława Cembrzyńskiego. Dziecięce lata, wyznaczone piętnem II wojny światowej, spędziła w Brześcach i Rogowie. Po powrocie do rodzinnego Radomia zamieszkała w kamienicy przy ulicy Trawnej. Już w dzieciństwie ujawnił się jej niezwykły talent muzyczny – rozpoczęła wówczas naukę gry na fortepianie, kontynuowaną później w szkole muzycznej w Katowicach. Zanim ostatecznie poświęciła się sztuce aktorskiej, poszukiwała własnej drogi, studiując przez semestr filozofię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W 1962 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. To właśnie na studiach przybrała imię Iga, czerpiąc inspirację od aktorki Igi Mayr. Jej niezwykła dynamika i dążenie do doskonałości skłoniły ją nawet do szlifowania dykcji w warszawskim Instytucie Głuchoniemych. Pierwsze kroki na estradzie stawiała pod pseudonimem Maria Skalska, śpiewając z zespołem jazzowym Eskulap, aby uniknąć konsekwencji ze strony rektora Jana Kreczmara. Przełomem okazał się występ w programie „Profesor i jego uczniowie” u Ludwika Sempolińskiego, gdzie zachwyciła wykonaniem utworu „Peruwianka”.

Na srebrnym ekranie zadebiutowała w 1964 roku kultową rolą księżniczki Eminy w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa. Szybko zdobyła też serca publiczności muzycznej – zdobywała nagrody na festiwalu w Opolu za utwory „Intymny świat” oraz „W siną dal” (w duecie z Bohdanem Łazuką). W 1965 roku zagrała w filmie „Salto” Tadeusza Konwickiego i na zaproszenie Bruno Coquatrixa przez dwa miesiące występowała w słynnej paryskiej Olympii. Mimo propozycji przedłużenia kontraktu we Francji, powróciła do kraju.

Kolejne dekady to pasmo sukcesów teatralnych (w Teatrze Powszechnym i Ateneum) oraz filmowych. Przełomem estetycznym okazała się współpraca z reżyserem Andrzejem Kondratiukiem, prywatnie jej partnerem i mężem, z którym stworzyła legendarne dzieła takie jak „Hydrozagadka”, „Gwiezdny pył” czy „Jak to się robi”. W latach późniejszych dała się poznać także jako reżyserka filmów dokumentalnych oraz pedagog.

Kard. Ryś: Twoje decyzje wprowadzają albo śmierć, albo życie i łaskę

Kościół

Zmarła 30 lipca 2026 r., nie pozostawiając po sobie potomstwa. Iga Cembrzyńska pozostała jedną z najbardziej kolorowych, wolnych i wyrazistych postaci polskiej kultury.