Masowe kontrole umów przez Państwową Inspekcję Pracy? Nowe przepisy weszły w życie

Od 8 lipca obowiązują przepisy nowelizujące ustawę o Państwowej Inspekcji Pracy. Zmiany mają ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych i B2B w przypadkach, gdy faktycznie wykonywana jest praca etatowa. Wyjaśniamy, jakie nowe uprawnienia otrzymali inspektorzy i w jakich przypadkach umowa może zostać przekształcona.

Celem zmian walka z pozornymi umowami

Jak wynika z informacji opublikowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, głównym celem nowelizacji jest przeciwdziałanie zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi w sytuacjach, gdy pracownik powinien być zatrudniony na etacie.

- Celem ustawy jest przede wszystkim walka z wypychaniem pracowników na pozorne umowy cywilnoprawne i tym samym pozbawianie ich należnych im praw pracowniczych - podkreślono na stronie resortu.

Nowe przepisy mają umożliwić skuteczniejsze egzekwowanie obowiązującego prawa.

Inspektorzy zyskali nowe kompetencje

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie uprawnień okręgowych inspektorów pracy. Będą oni mogli wydawać decyzje dotyczące przekształcenia umów zlecenia lub kontraktów B2B w umowy o pracę, jeśli analiza wykaże, że w rzeczywistości wykonywana była praca w ramach stosunku pracy.

Jak zaznacza Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie będzie to decyzja podejmowana jednoosobowo przez inspektora.

- Nie będzie to jednak jednoosobowa decyzja inspektora, lecz odpowiednio zaprojektowany, wieloetapowy proces chroniący wszystkie strony - czytamy w komunikacie.

Kiedy umowa może zostać uznana za stosunek pracy?

Przepisy wskazują cechy charakterystyczne stosunku pracy, które mogą świadczyć o tym, że osoba zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej lub B2B powinna być zatrudniona na etacie. Należą do nich między innymi praca według stałego grafiku, korzystanie ze służbowego sprzętu, konieczność uzyskiwania zgody na dni wolne oraz otrzymywanie stałego miesięcznego wynagrodzenia niezależnie od liczby wykonanych zleceń.

Nowe przepisy przewidują również określoną procedurę. W pierwszej kolejności Państwowa Inspekcja Pracy wyda polecenie usunięcia naruszeń. Dopiero jeśli nie zostanie ono wykonane, do Okręgowego Inspektora Pracy trafi wniosek o przekształcenie umowy w umowę o pracę. Zarówno pracodawca, jak i pracownik będą mogli odwołać się od decyzji do sądu pracy.

Możliwe grzywny i okres przejściowy

Pracodawca, który mimo istnienia stosunku pracy zawarł z pracownikiem umowę cywilnoprawną, może zostać ukarany grzywną w wysokości do 60 tys. zł.

Ustawodawca przewidział jednak roczny okres przejściowy. W tym czasie przedsiębiorcy, którzy dobrowolnie zmienią umowy cywilnoprawne na umowy o pracę, będą mogli uniknąć kary.

Jak będą wyglądały kontrole?

Szef Państwowej Inspekcji Pracy Janusz Krasoń zapowiedział, że inspekcja jest przygotowana do wdrażania nowych przepisów.

- Przygotowaliśmy metodykę kontroli. Przygotowaliśmy bardzo starannie liderów, którzy we wszystkich okręgowych inspektoratach pracy, również w powiatach, będą prowadzili ten proces, wspierając wszystkich innych, którzy tego zadania się podejmą - powiedział.

Dodał jednocześnie, że planowe kontrole rozpoczną się najwcześniej w przyszłym roku. W najbliższych miesiącach inspekcja będzie koncentrować się przede wszystkim na skargach.

- Nie zamierzamy organizować nagonki na jakąkolwiek branżę, ale żadnej branży nie wykluczamy. Będziemy kontrolować i reagować wszędzie tam, gdzie łamane są przepisy Kodeksu pracy - zaznaczył szef PIP.

To nie jedyne zmiany

Nowelizacja przewiduje także możliwość wymiany danych pomiędzy Państwową Inspekcją Pracy, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Krajową Administracją Skarbową, co ma usprawnić prowadzenie kontroli.

Ponadto pracodawcy zyskają możliwość występowania do PIP o wydanie interpretacji indywidualnej. Jak wskazuje resort, będzie można zwrócić się z wnioskiem o sprawdzenie, “czy sposób, w jaki zatrudnia swoich pracowników jest zgodny z prawem, a jeżeli nie - jak doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem”.

Źródło: Strona Państwowej Inspekcji Pracy / Interia