Choroby serca i układu krążenia

O chorobach serca i układu krążenia mówi się, że jest to „największy seryjny zabójca XXI wieku" i nic dziwnego, jeśli weźmiemy pod uwagę, że stanowią one przyczynę aż 52% zgonów w krajach wysokorozwiniętych. Należą one do najważniejszych chorób cywilizacyjnych.

Serce złożone jest z czterech jam: dwóch komór (prawej i lewej) i dwóch przedsionków (prawego i lewego). Przedsionki przegrodzone są od komór zastawkami, nie pozwalającymi na cofanie się krwi. Podobne, jednokierunkowe zastawki, znajdują się pomiędzy komorami a wychodzącymi z nich tętnicami.

Serce jest pobudzane do pracy poprzez stymulację elektryczną, pozwalającą na skurcze mięśni komór i przedsionków w odpowiedniej sekwencji (kolejności): najpierw przedsionki, następnie komory, naprzemiennie powtarzając cykl z szybkością ok. 65-80 razy na minutę. Naczynia, w których krew kieruje się do serca, noszą nazwę żył, wszystkie naczynia, w których krew odpływa z serca - tętnic.

Zadanie, jakie postawiła natura przed układem krążenia, sprowadza się do takich czynności, jak doprowadzenie tlenu, substancji odżywczych i innych niezbędnych substratów (np. hormonów) do wszystkich narządów i tkanek organizmu, odprowadzenie zaś dwutlenku węgla, produktów przemiany materii, a także utrzymanie stałej ciepłoty ciała. Już pobieżne zaznajomienie się z tym tematem pozwala zafascynować się faktem, w jak kapitalny organ - pod względem anatomicznym i funkcjonalnym - wyposażyła nas natura. Ale może dlatego ogromna jest też różnorodność chorób, które dotykają serca, tego super precyzyjnego i wyspecjalizowanego narządu.

Choroby serca można dzielić na różny sposób, np. na wrodzone i nabyte. Wady wrodzone są nieprawidłowościami budowy serca lub dużych naczyń, powstałymi w życiu płodowym. O nabytych chorobach serca i układu krążenia chyba każdy mógłby powiedzieć coś z własnego doświadczenia i obserwacji, gdyż są bardzo rozpowszechnione. Wspomnijmy te najczęstsze:

• nadciśnienie tętnicze
  
• choroba niedokrwienna
  
• zaburzenia rytmu serca
  
• niewydolność mięśnia serca
  
• zapalenie mięśnia serca
  
• wady zastawkowe.

O chorobach serca i układu krążenia mówi się, że jest to „największy seryjny zabójca XXI wieku" i nic dziwnego, jeśli weźniemy pod uwagę, że stanowią one przyczynę aż 52% zgonów w krajach wysokorozwiniętych. Należą one do najważniejszych chorób cywilizacyjnych. Określenia tego używamy w odniesieniu do globalnie szerzących się, powszechnie znanych chorób, spowodowanych rozwojem cywilizacji. Częstotliwość ich występowania zależy od stopnia rozwoju cywilizacyjnego społeczeństwa. Choroby serca rozwijają się najczęściej o osób po 40 roku życia, u których występują tzw. czynniki ryzyka, takie jak: palenie tytoniu, nadwaga, siedzący tryb życia, hiperlipedemia, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze. Nie bez znaczenia są również uwarunkowania genetyczne (powszechne i wczesne występowanie tej samej choroby serca u członków rodziny). Dlatego trzeba powiedzieć z naciskiem, że lekceważenie jakichkolwiek objawów ze strony serca u osoby po 40 roku życia, z czynnikami ryzyka, zwłaszcza wieloma, lub genetycznie obciążonej jest niewybaczalnym błędem, który niejednokrotnie prowadzi do tragicznego końca.

Do optymistycznych aspektów tego zagadnienia należy fakt, że większość z tych negatywnych czynników jest możliwa do zmodyfikowania przez zmianę trybu życia, wczesne zdiagnozowanie i konsekwentne leczenie chorób „pośrednich" wspomnianych wyżej: nadciśnienia, cukrzycy czy zaburzeń lipidowych. Bardzo ważne jest też wykrycie na wczesnym etapie samej choroby serca, ponieważ leczenie we wczesnym stadium daje najlepsze wyniki i zapobiega wystąpieniu powikłań choroby prowadzących do kalectwa lub śmierci. Wczesne wykrycie choroby serca umożliwiają badania typu: okresowy pomiar ciśnienia, glikemii, cholesterolu itd., a także znajomość i niebagateli-zowanie objawów choroby. Po stwierdzeniu choroby serca, należy konsekwentnie przestrzegać zaleceń lekarskich, choć często wydają się być uciążliwe. Bardzo ważna jest współpraca chorego z lekarzem. Warto więc wiedzieć na temat swojej choroby serca jak najwięcej.

Działania profilaktyczne w odniesieniu do chorób serca i krążenia kierowane są do wszystkich, ale w praktyce najskuteczniejsze okazują się wśród młodszej części społeczeństwa. Tylko z pozoru wydają się być słuszne popularne twierdzenia w stylu: „Mój ojciec, dziadek, znajomy itd. był gruby, palił i pił całe życie, a i tak dożył setki", które mają za zadanie znalezienie łatwego usprawiedliwienia i wymówki dla biernej postawy wobec problemów zdrowotnych. To fakt, że bardzo nieliczni ludzie są nieprzeciętnie odporni na choroby serca i układu krążenia. Zawdzięczają to swoim wyjątkowo dobrym genom. Jednak dla przeciętnego Kowalskiego wystawienie się w ten sposób na ryzyko poważnej choroby serca prędzej czy później kończy się dramatycznie. To tak, jakby ktoś przejeżdżając regularnie ruchliwe skrzyżowania na czerwonym świetle liczył, że nic się nie stanie.