Jak kaznodzieja poucza zakonnice

Jak kaznodzieja poucza zakonnice
(fot. tyniec.com.pl)
2 lata temu

Ten sam kapłan, który (obserwowałam to w niejednym wypadku) rozpływał się w mokrą plamę przed każdą panią profesor - zakonnice traktował jak niższy rodzaj służby. Nie wstydził się przed nimi ani wybuchów gniewu, ani wymagań co do standardu usługi.

Kiedy przez długie lata oprowadzałam wycieczki po naszym kościele i skarbcu, księży przychodzących w cywilu rozpoznawałyśmy bezbłędnie po tym, że zadawali wprawdzie pytania, ale odpowiedzi nie słuchali; albo zaczynali od razu mówić o czymś innym, albo odpowiadali sobie głośno sami. Po prostu nie mieściło im się w głowie, żeby zakonnica mogła coś takiego wiedzieć, czego oni nie wiedzą. Natomiast zakładali bez zmrużenia oka, że wiedzy, której oni nam udzielają, znikąd dotąd mieć nie mogłyśmy:

Nie mogłyśmy jej przynieść z domu, bo chociaż każda z nas zjawiła się tu przecież jako dorosła osoba i członek jakiejś rodziny, najwyraźniej wciąż wierzymy w bociana i nie wiemy, jakim złem jest aborcja. Pamiętam przynajmniej kilku kaznodziejów, którzy uważali za swój obowiązek wyjaśnić nam (oczywiście taktownie i z wielu długimi omówieniami), skąd się biorą dzieci; a co do aborcji, to rzadko się zdarza taki, który by o niej przynajmniej nie wspomniał. To może być oczywiście skutek tego, że księża są przyzwyczajeni mówić wciąż o tym w parafiach; ale w takim razie tym bardziej widać, że mając mówić do zakonnic, rzeczywiście nie tracą czasu na przygotowanie się, a nawet na zastanowienie się, jakie tematy byłyby słuchaczkom potrzebne. Oczywiście gdyby o tym zaczęli myśleć, niejeden musiałby dojść do wniosku, że po prostu nie wie, czego zakonnicom naprawdę potrzeba. Może by wtedy milczał? Nie byłoby najgorzej.

[ - Ale w takim razie, oślico, zamiast tylko krytykować i obśmiewać, powiedz, o czym trzeba mówić?

- O Chrystusie. To jest zawsze na temat i tego nigdy nie dość. Tylko że o tym właśnie, Balaamie, tobie mówić szczególnie trudno. Pamiętam, z jakim zachwytem i zdumieniem słuchałyśmy pewnego palotyna, który nam powiedział całe rekolekcje o Bogu, nie wspominając ani razu o aborcji!]

Dalej, nie mogłyśmy tej wiedzy, której nam kaznodzieja udziela, przynieść ze szkoły, do której widać po prostu nie chodziłyśmy. Kiedyś pewien kapłan odprawiał u nas przez dwa dni i w obu kazaniach mozolnie i czasochłonnie, bez żadnego związku z czytaniami mszalnymi, opowiadał nam treść dwóch nowel Sienkiewicza: Latarnika i Janka Muzykanta, twierdząc zresztą, że to napisał Słowacki. Na pożegnanie wyjaśnił, że chciał podzielić się z nami arcydziełami literatury polskiej. Najwyraźniej uważał, że my ich nie znamy; że nie byłyśmy nawet w szkole powszechnej, gdzie to była lektura obowiązkowa. No ostatecznie... mogłyśmy zapomnieć... A skoro już mowa o literaturze: słyszałam nie raz kaznodziejów pobożnych i słyszałam kaznodziejów uczonych, ale przez wszystek wiek życia swego zakonnego nie słyszałam kaznodziei, który by potrafił zacytować jakikolwiek wiersz bez przekręcenia.

Kiedy chodzi o znajomość życia wewnętrznego, nie mogłyśmy jej ani wynieść z nowicjatu, ani nabyć przez doświadczenie i lekturę. Niejeden mówca, zwłaszcza młody, przedstawia te sprawy tak, jakby to on dopiero odkrył to wszystko: "Teraz siostry rozumieją... Teraz już wiecie?" Co szczególnie ciekawe, zakłada najwyraźniej, że także jako kaznodzieja jest pierwszym, który nam o tym mówi, że żaden jeszcze taki sam odkrywca dotąd przed nami nie stanął. Oj, stanął, i niejeden, i jeszcze niejeden stanie, i trzeba się tylko cieszyć, kiedy któryś podaje rzeczywiście zdrową naukę Kościoła bez przymieszek własnej fantazji. A nawet i w takim wypadku czasem warto byłoby powstrzymać potok wymowy. Niedawno odprawiał w naszej kaplicy przejezdny ksiądz, który ogromnie się przejął, kiedy się dowiedział, że tego dnia jest u nas adoracja. Z tego przejęcia powiedział półgodzinne kazanie, zachęcając nas do adorowania Najświętszego Sakramentu; i tym samym, ponieważ doba rozciągnąć się nie da, tę adorację o te pół godziny nam skrócił. Może myślał, że przynajmniej zyskałyśmy motywację?

Nawet od naszych własnych zwierzchników kościelnych lub zakonnych nie możemy nic wiedzieć, póki nam kaznodzieja nie powie. Historyjka ilustrująca tę zasadę jest długa, ale warta przytoczenia. Nasz kościół nie jest żadnym sanktuarium pielgrzymkowym; ale w Roku Świętym, ogłoszonym przez Pawła VI, ktoś w diecezji chełmińskiej (do której należałyśmy wtedy) wpadł na pomysł, żeby połączyć miesięczny dzień skupienia przełożonych północnego rejonu diecezji z pielgrzymką jubileuszową, i zamiast w Gdyni, urządzić go u nas, mianując ad hoc Żarnowiec miejscem pielgrzymkowym. Ponieważ na każdy taki dzień skupienia wysyłano kaznodzieję, przysłano go i tutaj, zapowiadając mu tylko, żeby naukę powiedział taką, która by się przydała i tym biednym benedyktynkom, bo im tam na wsi nie ma kto konferencji głosić. Biedak, jak się zdaje, miał wielki kłopot, co by tu takiego wymyślić, żeby benedyktynkom smakowało; ale znalazł. No więc matki przełożone zebrały się na sali, kilkadziesiąt osób, a my tymczasem w kuchni przygotowywałyśmy obiad dla nich.

Naraz leci ktoś z rozkazem: ręce myć, fartuchy zrzucić, konferencja jest także i dla nas, mamy jej słuchać! No dobrze. Wcisnęłyśmy się w kąty i słuchamy. Tylko... coś to jakby znajome? Ktoś już kiedyś tych słów, tych zdań użył? Mrugamy jedna na drugą: przecież to jest niedawne przemówienie papieża Pawła VI na uroczystości konsekracji bazyliki na Monte Cassino! Słowo w słowo, od początku do końca. Kaznodzieja nic już nawet od siebie nie dodał, w przekonaniu, że lepiej nie wymyśli niż sam papież. Nie wspomniał tylko ani na początku, ani na końcu, skąd to wziął... Najwyraźniej więc sądził, że słyszymy to po raz pierwszy, że nie znamy tekstu papieskiego, odnoszącego się do naszego własnego zakonu, póki on go nam nie przeczyta. No bo tego, że ten tekst ja tu w Żarnowcu tłumaczyłam na polski, to już oczywiście nie mógł wiedzieć.

A ponieważ historia lubi się powtarzać, wiele lat później miało miejsce podobne zdarzenie. Kiedy Synod Biskupów miał zająć się życiem zakonnym, sekretariat Synodu rozesłał na cały świat punkty do dyskusji nad istotą życia zakonnego, w formie książeczki zatytułowanej Lineamenta. Procedura była taka, że najpierw miały się wypowiedzieć na piśmie poszczególne zakonnice, na podstawie ich wypowiedzi należało sporządzić odpowiedź domu, z tego z kolei - opracować odpowiedź zakonu, a w ostatniej instancji, po zebraniu odpowiedzi wszystkich zakonów w danym kraju, odpowiedź krajową, tym razem już po francusku. Było z tym dużo roboty, potem odbył się synod, a wreszcie jakiś rok czy dwa później zjawił się u nas na wakacje pewien prałat, niegdyś zresztą pracownik Kurii rzymskiej, i z wielkim przejęciem zaczął z kazalnicy wymachiwać tą książeczką. "Popatrzcie, to się nazywa Lineamenta; tu o was napisano, biskupi o was radzili!" Zakładał, jak widać, że my ani o synodzie nic nie wiemy, ani o przygotowaniach nie wiedziałyśmy. (No bo tego, że to akurat ja, wezwana w tym celu przez Matkę Klaudię do Warszawy, opracowałam odpowiedź krajową polskich zakonów klauzurowych, wiedzieć oczywiście nie mógł.)

Krótko mówiąc, zakonnica w przekonaniu szeregowego kaznodziei jest GŁUPIA. I to się samo przez się rozumie: gdyby głupia nie była, to by zakonnicą nie została. A skoro została, to jej psi obowiązek ścierać pył z podłogi przed godnością kapłana, i do niczego innego potrzebna nie jest. Ten sam kapłan, który (obserwowałam to w niejednym wypadku) rozpływał się w mokrą plamę przed każdą panią profesor - zakonnice traktował jak niższy rodzaj służby. Nie wstydził się przed nimi ani wybuchów gniewu, ani wymagań co do standardu usługi (np. połysku butów) wydźwigniętych na poziom niemal niedosiężny.

Tak samo, jak nie wstydziłby się tego przed psem i kanarkiem... Jest to częste zjawisko, że człowiek dzieli bliźnich na takich, na których opinii mu zależy, i takich, na których nie; otóż zakonnice w oczach kleru diecezjalnego dawno już wylądowały w tej drugiej grupie i chociaż czasem robi się wyjątki (jeśli zakonnica ma jakiś tytuł, np. hrabianki, profesora lub przełożonej), na ogół ta zasada trwa. Wypływa na pewno w jakiejś mierze z nieznajomości istoty życia zakonnego, tak powszechnej wśród księży diecezjalnych. Z próżnego i Salomon nie naleje.

Małgorzata Borkowska OSB - benedyktynka, historyk życia zakonnego, tłumaczka. Urodzona w 1939 r., mniszką została po ukończeniu filologii polskiej i filozofii na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, oraz teologii na KUL-u, gdzie w roku 2011 otrzymała tytuł doktora honoris causa

Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.
Małgorzata Borkowska OSB
15,03 zł
16,69 zł

Przez kilkanaście wieków zakonnice słuchały kazań, konferencji, rekolekcji, pouczeń, a zawsze w pokornym milczeniu, jak te nieme bydlątka: cokolwiek im mówiono, umiały tylko potakiwać. Czasem się któraś wyłamała, ale bardzo rzadko! Założenie ze strony kaznodziejów...

Skomentuj artykuł

Jak kaznodzieja poucza zakonnice
Komentarze (18)
11 kwietnia 2018, 13:02
Jako były wieloletni mnistrant mógłbym napisać podobny bardzo obszerny artykuł o siostrach księżniczkach i terrorystkach nad współsiostrami. Ale takiego artykułu nie napiszę, bo nie będę pluł do własnego gniazda (tzn. Kościoła Katolickiego). Gdy widziałem podobne problemy, to komunikowałem je bezpośrednio temu kapłanowi, siostrze przełożonej, a także zwracałem się do proboszcza, a nawet raz do księdza biskupa. Czy siostra Małgorzata zastosowała tę ewangeliczną metodę?
Olinka
Olinka
8 kwietnia 2018, 23:51
@ Ag, ten czas, o ktorym piszesz, zaczął się już wtedy, gdy ludzie zaczęli czytać Biblię, a tylko oglądali pobożne obrazki. Jednak większość księży mimo pustosejących kościołów wydaje się nie zauważać żadnych zmian. A jeśli nawet widzą je, to raczej ignorują, nie szukając przyczyn w sobie. Chociaz ja mam chyba szczęście, proboszcz ma bardzo dobrze poukładane w głowie... Jeden z nielicznych wyjątków.
8 kwietnia 2018, 17:51
Nietety wiele z tych postaw księży widać i w parafiach wobec świeckich. Jakoś im nie przychodzi do głowy, że parafianie nie matołki, jakieś studia skończyli i życie duchowe prowadzą. To jest ważne wyzwanie dla kleru, jak dostosować się do nowego wykształconego odbiorcy. Skńczył się już  czas, gdy mówili do głupich zakonnic i ciemnych parafian. Panowie księża, poważne wyzwanie przed wami.
Olinka
Olinka
8 kwietnia 2018, 23:54
Ale zakonnice też nie są w tej sytuacji bez winy. To ich bierność i chowanie głowy w piasek jest przyczyną tego, jak są traktowane przez księży. 
9 kwietnia 2018, 17:03
A co mają do gadania, jak są zależne na każdym kroku? W moim mieście brakuje coraz więcj godzin katechezy. Na bruk wyleciały zakonnice i swieccy katecheci, chociaż nie maja innych środków utrzymania. Zobacz też, jaki hejt poszedł na s. Małgorzatę, bo się odważyła coś powiedzieć. A już sam jej tekst wskazuje, kobieta błyskotliwa, naprawde duża klasa.
Olinka
Olinka
10 kwietnia 2018, 11:37
Wszystko ma swój początek , z czasem będą  na zakonnicezwracac coraz większa uwagę . O ile one przestaną być niemowami i nie będą w sobie dusiły  wszystkiego. Poznalam wiele zakonnic, zadrażnień nich nie była taką zrzędzą jak s. M. Dla mnie to frustratka. Jest bardzo inteligentna, dlaczego nie potrafi dogadać się z księżmi. I czy naprawdę nie spotkała dobrego księdza? On a skupia się na brakach, podczas gdy powinna działać . Ta książka to nie działanie. Jezus powiedział o upominaniu błądzących - najpierw w cztery oczy!
Zbigniew Ściubak
7 kwietnia 2018, 16:59
Niezbyt pochlebnie o księżach diecezjalnych...
Olinka
Olinka
7 kwietnia 2018, 10:10
@terapiawawa, kobieta każda, również zakonnica, ma zachowywać się normalnie.  A to oznacza rozmawianie. Czyli: idę do kapłana - wg Siostry Małgorzaty nieudacznika - mówię, co czułam, jak odebrałam jego kazanie i PYTAM o jego spojrzenie na całą tę sprawę. On pewnie coś wyjaśni, Siostra ma szansę podać kolejne argumenty. Rozmowa obu stron, wzajemny szacunek i chęć porozumienia, to powinno pomóc. Powinno zadziałać, ale przecież nie musi tak być w każdym przypadku. No i oczywiście, radzę Siostrze nie zapomnieć, ze to ona była pierwsza w  Polsce tłumaczką Lineamenta, bo my na Deonie już to wiemy...
8 kwietnia 2018, 17:54
"Ide do kapłana i mówię"  ....o słodka naiwności, tak jakby oni byli nastawienie na odbiór jakichś treści, toż oni lepiej wiedzą.
Olinka
Olinka
8 kwietnia 2018, 23:44
Są. Jednak nie wszyscy. To nie tylko my - parafianie- się zmieniamy. Ja jednak mam zwykle kontakt z zakonnikami, ato trochę inna kategoria duchownych. Inna, niż diecezjalnych, jest ich formacja.
AA
Asia Ada
7 kwietnia 2018, 03:36
Zydzi na wyborczej solidarnie z Tejsterem o himalaizmie. Promocja patologii kazdego dnia. Ja pierdole no. Z kazdej strony to samo chociaz podobno inne. Gowno. Teraz bedzie artykul o tym ze gowno jest zjadliwe na wyborczej:).
A
Anna
6 kwietnia 2018, 21:39
Zwykłe przypadki "panjaśnienia" i rozdętego męskiego ego. Dotyczą nie tylko sióstr zakonnych, ale często postawy niektórych mężczyzn wobec kobiet w ogóle. Kobieta ma dwa wyjścia: albo udawać, że jest głupia i potwierdzać wyższościowe przekonania pana mężczyzny albo pokazać, że też myśli i zakwalifikować się jako kastrująca sucz. No, jeszcze może po prostu wymiksować się z kontaktu, ale nie zawsze ma taką możliwość niestety...
TA
Tolek a
6 kwietnia 2018, 16:25
atanazy 12:21:13 | 2018-04-06 To powinno być :Jak zakonnica poucza kaznodzieję Zalatuje pychą, na kilometr. Proponuję raczej zastanowić się nad uwiądem żeńskich powołań zakonnych Celowo wyciągnołem twoje słowa aby wszyscy zobaczyli kim ty jesteś. Tobie nie jest wstyd takie słowa pisać? i ty dodatkowo jesteś księdzem?
MM
Marella M
6 kwietnia 2018, 14:31
"Ten sam kaplan..."S. Malgorzato przeciez my wiemy, ze wystarczy glebszy dekold czy spodniczka przed kolano i sa kaplani, ktorzy sie rozplywaja...! Z kobieta swiecka ida do kina, do kawiarni, na plaze i nikt nie wie, ze to ksiadz. Z siostra juz nie kazdy pojdzie po ulicy, bo bedzie sie wstydzil. Gdzie mozna zobaczyc kaplana w sutannie? Jest ich coraz mniej! A tak bardzo by sie chcialo ich widziec miedzy nami! Bogu musimy dziekowac za siostry zakonne i trzeba je wspierac modlitwa. Ks. jarkiewicz pisze, ze ksieza nie chca byc kapelanami siostr! Oczywiscie, ze nie...to wymaga odprawienia codziennie Mszy sw., ciaglego poglebiania swojego zycia duchowego a nie powtarzania tych samych kazan czy nauk przy sakramencie spowiedzi. Oczywiscie ze i siostry zakonne sa rozne jak i rozni sa ludzie wokol nas. Dla kaplana, ktory nie zyje swoim powolaniem na 100% i wiecej, zawsze siostra zakonna czy inna osoba praktykujaca bedzie  wyrzutem sumienia, wiec trzeba ja "wysmiac, ponizyc..."
KJ
k jar
6 kwietnia 2018, 13:20
S. Małgorzata jest wspaniałym historykiem,dobrze się czyta jej prace, miło słucha wykładów o życiu sióstr w XVII-wiecznej Polsce,ale osobowość naukowca zaciemnia niestety problem,który opisuje.Razi przy tym jednostronność widzenia. Fakt: zakonnice są odbierane przez księży jako specyficzna grupa wiernych,bardzo obciążająca.Rzadko który duchowny chce pracować z siostrami,być ich kapelanem,wielu nie chce spowiadać zakonnic, bo to wiąże się z opanowaniem ich zwyczajnika oraz poznaniem regulaminów wielu służb w konkretnych klasztorach.Siostry są uciążliwe,bo ich styl życia często bardzo odbiega od przeciętnego. Księża przy tym stają się zakładnikami pewnego rytuału, który kiedyś powstał i jest powielany jako model zachowań zakonnic wobec księży:kapelanów przyjmuje sie wystawnym śniadaniem czy obiadem,przedstawia się jako szczególnych gości klasztoru, zachowuje się wobec nich w określony sposób z czcią i szacunkiem. Ta przesłodzona stylizacja na kulturalne zachowanie razi, a wielu kapłanów deprymuje, kształtując obraz zakonnic jako zapóźnionych dewotek. Żeby mówić o rzeczywistych winach duchownych wobec sióstr trzeba by skonfrontować te grupy poza środowiskiem wpływu,na neutralnym gruncie, a o to trudno,bo zwykle księża i siostry spotykają sie w sytuacjach ustalonych np. w kościele parafialnym,w kancelarii, w domu rekolekcyjnym,itp.
6 kwietnia 2018, 12:56
Napominanie spanoszonego kleru jest jak walka z wiatrakami, albo jak wspomniane wyżej czyszczenie butów do połysku - można się mocno poranić, a wtedy ludzie się jeszcze naśmiewają - i starcza tylko na chwilę. Ale ktoś musi to robić i s. Małgorzata ma do tego odpowiedni autorytet. Natomiast samoponiżanie się wtresowanych niewiast pobożnych to czysty faryzeizm, w żeńskim wydaniu. Jakby i ta Wielkanoc nic nie dała...
Olinka
Olinka
6 kwietnia 2018, 12:38
Nie jestem zakonnicą, ale znam podobne  przypadki. I co z tego? Znam również wielu świetnych rekolekcjonistów. I co z tego? Mialabym napisać artykuł o tym, ze ktoś, gdzieś, kiedyś potraktował mnie jak niedouczoną naiwniaczkę? Mam się leczyć z urażonej ambicji? Przecież ja, w przeciwieństwie do Siostry, nie wiem wszystkiego. 
6 kwietnia 2018, 12:21
To powinno być :Jak zakonnica poucza kaznodzieję Zalatuje pychą, na kilometr. Proponuję raczej zastanowić się nad uwiądem żeńskich powołań zakonnych

Skomentuj artykuł

Jak kaznodzieja poucza zakonnice
Wystąpił problem podczas pobierania komentarzy.
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.