Papież i środowisko. Nie tylko słowa, ale konkretne działania

Kościół zawsze był świadomy, że kwestie ekologiczne posiadają wymiar moralny - twierdzi Leon XIV. Świadczą o tym nie tylko słowa, ale też konkretne decyzje i przedsięwzięcia Stolicy Apostolskiej.

W tym samym punkcie swej encykliki "Magnifica humanitas", w którym zacytował Tolkiena, papież Leon XIV stwierdził, że cywilizacja miłości nie rodzi się z jednego, spektakularnego gestu, lecz z sumy małych i wytrwałych aktów wierności, które stawiają tamę dehumanizacji. "Dlatego warto zatrzymać się i rozważyć kilka aspektów tego, w jaki sposób każdy - we własnej dziedzinie - może współpracować przy jej budowaniu" - napisał. Przypomniał te dwa zdania z własnego dokumentu zwracając się 19 czerwca br. do uczestników pierwszej edycji "Borgo Laudato Si’ Dialogues", która odbyła się w Castel Gandolfo. Wskazał, że właśnie to zrobili "w przepięknej scenerii Ogrodów Papieskich Borgo Laudato Si', pozwalając, by piękno stworzenia - i Stwórcy - zainspirowało was do połączenia lokalnej wiedzy z globalną odpowiedzialnością i do promowania procesu mającego na celu kształtowanie odważnego przywództwa, tak potrzebnego dzisiaj".

Jak wyjaśniają watykańskie media, Borgo Laudato Si’ to utworzony przez Stolicę Apostolską ośrodek edukacyjny i formacyjny znajdujący się na terenie Papieskich Ogrodów w Castel Gandolfo. Dodają, że powstał z inicjatywy papieża Franciszka jako konkretna realizacja idei zawartych w encyklice "Laudato si’".

Włoskie słowo "borgo" oznacza wieś, osadę, miasteczko. Można więc śmiało powiedzieć, że "papieska wioska" łączy działalność naukową, edukacyjną i praktyczną w zakresie ochrony środowiska, integralnej ekologii oraz zrównoważonego rozwoju. "Ośrodek promuje dialog między nauką, gospodarką, polityką i religią, a także prowadzi programy szkoleniowe oraz inicjatywy służące trosce o wspólny dom" - precyzuje serwis Vatican News.

To w tym ośrodku przez dwa dni reprezentujący różne środowiska zawodowe, kultury i doświadczenia "liderzy świata" (jak ich określiły watykańskie media) rozmawiali o wyzwaniach współczesnego świata. Leon XIV zauważył, że w pierwszym rzędzie w ich dialogach chodzi o odnowienie i ponowne zdefiniowanie przywództwa moralnego w świecie, który dziś wydaje się rozdrobniony i zapominający o swoich historycznych korzeniach. Ale chodzi też o takie kwestie, jak sztuczna inteligencja i jej związek z ludzkością, starzenie się i witalność, sport i dyplomacja oraz przyszłość zrównoważonego rozwoju. Papież zaznaczył, że to sprawy, które dotyczą także Kościoła.

W znacznym uproszczeniu można chyba zaryzykować stwierdzenie, że toczące się w "Wiosce Laudato si’" dyskusje dotyczyły bardzo szeroko pojętej ekologii, rozumianej jako troska o środowisko, w którym żyje i funkcjonuje każdy człowiek.

W minionym tygodniu to nie jedyny fakt pokazujący zaangażowanie Leona XIV w tę tematykę. Kilka dni wcześniej, 16 czerwca, w wideoprzesłaniu do uczestników 10. World Austrian Summit, szczytu, który odbywał się w wiedeńskim Hofburgu, powiedział: "Kościół zawsze był świadomy, że kwestie ekologiczne posiadają wymiar moralny". Uczestnikom tej znaczącej konferencji klimatycznej tłumaczył, że wymiar religijny jest w niezbędny w kwestiach zmian klimatycznych i ochrony środowiska. Zdaniem Leona XIV w świecie pełnym niepokoju, wojen, świecie, w którym trwa  brak poszanowania stworzenia i rabunkowa eksploatacja zasobów naturalnych, a równocześnie panuje lęk przed potrzebnymi zmianami, przywódcy religijni i wspólnoty wyznaniowe mogą wnieść szczególny wkład. Mogą wspierać ambitne działania społeczne i środowiskowe, "ponieważ Biblia pełna jest przykładów ukazujących, jak ludzkie lęki mogą zostać pokonane przez nadzieję, która ostatecznie jest darem samego Boga".

Konkretyzacją tej nadziei współcześnie  może być m.in. zobowiązanie wsparcia finansowego, które bogatsze państwa powinny realizować względem uboższych. "Potrzebujemy również stworzenia nowego, skoncentrowanego na człowieku, międzynarodowego systemu finansowego, który zapewni wszystkim państwom - zwłaszcza najuboższym i najbardziej narażonym na katastrofy klimatyczne - możliwość pełnego rozwoju, przy poszanowaniu godności ich obywateli" - dodał Papież.

Tego samego dnia, gdy Leon XIV z poważnym przesłaniem zwracał się do uczestników konferencji klimatycznej w Wiedniu, Stolica Apostolska pokazała, że nie ogranicza się do słów, lecz podejmuje działania dotyczące zrównoważonego rozwoju środowiska, odpowiedzialnego wykorzystaniu zasobów i ochrony naszego wspólnego domu. Właśnie 16 czerwca br. watykańskie media podały, że podpisane zostało memorandum o porozumieniu z wiodącą włoską spółką zarządzania zasobami wodnymi i energią elektryczną ACEA. Dotyczy ono stworzenia systemu agrowoltaiki na watykańskim obszarze eksterytorialnym Santa Maria di Galeria pod Rzymem między Watykanem.

W informacji wyjaśniono, że wciąż rzadko w Polsce spotykany termin "agrowoltaika" oznacza innowacyjne rozwiązanie łączące produkcję rolną z wytwarzaniem energii elektrycznej na tym samym terenie. "Panele słoneczne montuje się na wysokich konstrukcjach ponad uprawami lub w rzędach, co pozwala na jednoczesne prowadzenie działalności rolniczej i pozyskiwanie «zielonej» energii" - tłumaczy serwis Vatican News. Według innych internetowych źródeł  technologie agrowoltaiczne są lepsze od tradycyjnych farm fotowoltaicznych, ponieważ nie wyłączają gruntów z produkcji rolnej.

Porozumienie między Stolicą Apostolską a włoską firmą nie unika wielkich słów. Mówi o zrównoważonym rozwoju środowiska, odpowiedzialnym wykorzystaniu zasobów, a także ochronie wspólnego domu. Aby te cele zrealizować Papież powołał Fundację "Fratello Sole" i zatwierdził jej statut, aby mogła ona sfinalizować budowę elektrowni agrowoltaicznej, która zapewni nie tylko zasilanie znajdującej się tam stacji nadawczej Radia Watykańskiego, ale także całkowite zapotrzebowanie na energię elektryczną w Państwie Watykańskim.

W komunikacie podkreślono, że projekt "jest zgodny z wytycznymi Magisterium Kościoła, w szczególności zawartymi w encyklice «Laudato Si'», adhortacji apostolskiej «Laudate Deum» oraz motu proprio papieża Franciszka «Fratello Sole»". Zaznaczono, że projekt będzie uwzględniał kryteria zrównoważonego rozwoju środowiskowego, takie jak minimalizacja emisji, efektywne wykorzystanie zasobów wodnych i energetycznych, ochrona gleb i ekosystemów oraz integracja z działalnością rolniczą.

Opisana instalacja agrowoltaiczna to kolejny dowód, że Stolica Apostolska w kwestii środowiska nie ogranicza się do słów i apeli, lecz sama podejmuje działania w tej dziedzinie. W Watykanie nie brak instalacji fotowoltaicznych, zrezygnowano już wiele lat temu z plastikowych produktów jednorazowego użytku, zaledwie kilka procent śmieci nie jest poddawane recyklingowi. To powinno dawać do myślenia rozmaitym ekosceptykom, których nie brak w Kościele, także w Polsce.