O granicach władzy państwa i wolności sumienia

Obowiązki sumienia. Człowiek powinien być świadomym i wolnym podmiotem moralnym. Winien troszczyć się, aby w każdym czasie i w każdej sytuacji zachowane było prawo Boże. Świat cywilny też posiada swoje prawa, które przeradzają się w obowiązek sumienia wtedy, kiedy respektują prawo Boże. Państwo nie ma wartości absolutnej, nie może sobie rościć praw do całego człowieka.

Słowa ewangelii na dzisiaj (18 października 2026 r. – XXIX Niedziela Zwykła):

Z ewangelii wg św. Mateusza: Wtedy faryzeusze odeszli i naradzali się, jak by podchwycić Go w mowie. Posłali więc do Niego swych uczniów razem ze zwolennikami Heroda, aby Mu powiedzieli: «Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdomówny i drogi Bożej w prawdzie nauczasz. Na nikim Ci też nie zależy, bo nie oglądasz się na osobę ludzką. Powiedz nam więc, jak Ci się zdaje? Czy wolno płacić podatek Cezarowi, czy nie?» Jezus przejrzał ich przewrotność i rzekł: «Czemu Mnie wystawiacie na próbę, obłudnicy? Pokażcie Mi monetę podatkową!» Przynieśli Mu denara. On ich zapytał: «Czyj jest ten obraz i napis?» Odpowiedzieli: «Cezara». Wówczas rzekł do nich: «Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga». Gdy to usłyszeli, zmieszali się i zostawiwszy Go, odeszli.

Komentarz do ewangelii z dnia (Mt 22,15-21):

Obraz: Jesteśmy w Jerozolimie, gdzie faryzeusze wraz ze zwolennikami Heroda prowadzą spory z Jezusem. Chcą Go podchwycić w mowie, by mieć o co Go oskarżyć. Oczyma wyobraźni zobaczę tę sytuację. Posłucham rozmowy. Przyjrzę się występującym w niej postaciom. Zwrócę uwagę na swoje skojarzenia i odczucia.
Myśl: Spór nie ma charakteru religijnego, ale raczej społeczny i polityczny. Jeśli Jezus opowiadałby się za płaceniem podatków Cezarowi, byłby traktowany jako zły patriota. Jeśli przeciw, mógłby być oskarżony przed rzymianami o podżeganie ludu do buntu. Jezus odpowiada w sposób zdystansowany do każdej ze stron. Nie staje po niczyjej stronie. Troszczy się o to, aby najpierw zostało zachowane prawo Boga. Państwo ma też swoje prawa, ale nie są one absolutne. Każdy musi się troszczyć o prawość i wolność sumienia.
Emocja: Obowiązki sumienia. Człowiek powinien być świadomym i wolnym podmiotem moralnym. Winien troszczyć się, aby w każdym czasie i w każdej sytuacji zachowane było prawo Boże. Świat cywilny też posiada swoje prawa, które przeradzają się w obowiązek sumienia wtedy, kiedy respektują prawo Boże. Państwo nie ma wartości absolutnej, nie może sobie rościć praw do całego człowieka.
Wezwanie: Poproszę o jasność i prostotę umysłu, abym w sprawach finansowych i cywilnoprawnych był prostolinijny i szczery. Podziękuję za to, że wszystko otrzymaliśmy w darze i z wolnością powinienem się tym dzielić z potrzebującymi.
Zakończę modlitwą spontaniczną albo skorzystam z propozycji o. Silvano Faustiego SJ: Panie, prosimy Cię o umiejętność rozróżnienia logiki Ewangelii od logiki władzy doczesnej, abyśmy we wzajemnym poszanowaniu i służąc braciom, umieli nieść w świat światło Twoich błogosławieństw. Amen.