#sztuczna inteligencja

Sztuczna inteligencja pozwala dziś tworzyć zdjęcia, nagrania, a nawet cyfrowe awatary osób zmarłych. Czy takie technologie pomagają zachować pamięć o bliskich, czy raczej utrudniają przeżywanie żałoby? O etycznych granicach cyfrowej nieśmiertelności rozmawiają Magda Urbańska i Agata Rusek.

Sześćdziesiąt lat temu papież Paweł VI w dramatycznym przemówieniu w Kaplicy Sykstyńskiej mówił do artystów: „Opuściliście nas, Kościół”. Dziś sytuacja staje się jeszcze bardziej niepokojąca – w kościelnej rzeczywistości żywych twórców zastępują cyfrowe obrazy generowane w kilka sekund przez sztuczną inteligencję. Czy martwe algorytmy są w stanie dotknąć tajemnicy Boga, czy jedynie spłycają nasze doświadczenie duchowe? W poruszającym wywiadzie o. Przemysław Wysogląd SJ – jezuita, malarz, duszpasterz i nauczyciel – odsłania kulisy współczesnego kryzysu piękna, opowiada o doświadczeniu depresji i wyjaśnia, dlaczego żaden algorytm nie zastąpi iskry Bożej w człowieku.

Czy sztuczna inteligencja może pomóc przygotować się do spowiedzi? Może podsunąć pytania, przypomnieć o przykazaniach i pomóc uporządkować myśli. Pojawia się jednak ważna wątpliwość: czy powierzając algorytmowi rachunek sumienia, rzeczywiście lepiej poznajemy siebie, czy raczej oddajemy technologii część pracy, którą powinniśmy wykonać osobiście?

Prawo musi nadążać za rozwojem sztucznej inteligencji, aby chronić człowieka przed nadużyciami władzy technologicznej – apeluje kard. Pietro Parolin. Watykański sekretarz stanu wezwał do ustanowienia zasad, które pozwolą kierować rozwojem AI.

„Sztuczna inteligencja nie może stać się źródłem dyskryminacji, wykluczenia ani manipulacji. Nie może też umniejszać ani wypierać wyjątkowości osoby ludzkiej, a ludzi nie wolno sprowadzać do danych ani traktować jak towar” – piszą europejscy biskupi w stanowisku COMECE towarzyszącym deklaracji związanej ze sztuczną inteligencją. 

Świat, który obiecuje bezbłędność i natychmiastowość, zostawia po sobie mnóstwo zmęczonych ludzi: uczniów, którzy nie widzą sensu w nauce, dorosłych drżących przed pierwszą pomyłką w nowej pracy, naukowców pytających, do czego są jeszcze potrzebni. Wszyscy oni pytają w gruncie rzeczy o sens życia i o to, czy ktoś zaakceptuje ich z ludzkimi, zwykłymi niedoskonałościami.

Jeszcze dziesięć lat temu "katolicka grafika parafialna" często była estetyczną żenadą.  Ale teraz, gdy generowanie wizualiów przez sztuczną inteligencję jest dziecinnie proste, jesteśmy na równie prostej drodze do przehandlowania istoty naszego człowieczeństwa za perkal obrazków zrobionych przez superkomputer. Dawniej plakaty z informacją o pielgrzymce były po prostu brzydkie, teraz jest gorzej, bo są śliczne - a jednocześnie odrealnione i idealne w nieludzki sposób. Czy to na pewno pomaga w dzieleniu się wiarą?

Kościół katolicki coraz mocniej angażuje się w debatę nad sztuczną inteligencją. Papież Leon XIV w encyklice „Magnifica Humanitas” oraz polscy biskupi przestrzegają przed traktowaniem ludzi jak maszyny. Podkreślają, że AI powinna pozostać narzędziem, a kryterium jej rozwoju musi być godność człowieka.

- Nie jestem przeciwniczką sztucznej inteligencji. Ale jestem zdecydowaną przeciwniczką zastępowania prawdziwej fotografii sztucznie wygenerowanymi obrazami, szczególnie w komunikacji Kościoła - pisze na swoim facebookowym profilu redaktorka "Niedzieli", Asia Popławska. 

Sztuczna inteligencja miała usunąć z ilustracji wszystkich „fałszywych bogów”. Zostawiła jedną postać, a potem zaczęła tłumaczyć internautom swoją decyzję. „Jezus jest Królem królów i Panem panów” – napisał Grok, model AI zintegrowany z platformą X. Wymiana zdań przyciągnęła miliony wyświetleń i postawiła pytanie, które wykracza poza internetową zabawę: czy sztuczna inteligencja potrafi zachować neutralność w sporach religijnych?

Nie tylko stanowczość i jednoznaczność sformułowań, które znalazły się w w encyklice „Magnifica humanitas”, pokazuje, iż Leon XIV ogromną wagę przykłada do odróżniania tego, co wyprodukuje sztuczna inteligencja od tego, co jest dziełem ludzkim.

Przedstawiciele Kościoła Katolickiego wzywają liderów branży sztucznej inteligencji do odpowiedzialności. Kardynał Michael Czerny oraz bp Oscar Cantú podkreślają, że rozwój AI nie może odbywać się kosztem pracowników, a nowa technologia powinna służyć tworzeniu bardziej wartościowych miejsc pracy.

Ponad osiemdziesięciu dziennikarzy na pokładzie samolotu Air France zadawało papieżowi pytania o możliwość zagłady ludzkości przez sztuczną inteligencję, skandale wykorzystywania seksualnego, wyścig zbrojeń oraz zagrożenia związane ze wzrostem poparcia dla skrajnej prawicy. Podczas lotu z Francji do Włoch Leon XIV przez dwadzieścia trzy minuty odpowiadał na najtrudniejsze pytania. Uciął spekulacje o apokaliptycznym zagrożeniu ze strony sztucznej inteligencji i odniósł się do zarzutów stawianych Kościołowi. Oto podsumowanie ostatniej podniebnej konferencji prasowej Ojca Świętego.

Sztuczna inteligencja, wspomagane umieranie, kryzys wykorzystania seksualnego i przyszłość Europy. Program pierwszej wizyty papieża Leona XIV we Francji jest wyjątkowo gęsty. A kiedy papieski samolot będzie wracał do Rzymu, na pokładzie może wydarzyć się coś, na co dziennikarze czekają od miesięcy.

Sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolin odpowiedział na pytania dziennikarzy przy okazji konferencji w Rzymie „Wiara i rozum w epoce sztucznej inteligencji”. Przyłączył się do apelu prezydenta Mattarelli o ponadnarodową odpowiedzialność za regulowanie AI. W związku z nasilającym się konfliktem rosyjsko-ukraińskim kardynał ponowił apel o dialog. Zapewnił, że Stolica Apostolska „kontynuuje swoje zaangażowanie humanitarne”.

Katolickie szkoły i uczelnie w USA coraz częściej podejmują temat sztucznej inteligencji. Diecezja z Nashville organizuje spotkanie dla rodziców o bezpieczeństwie dzieci, a katolickie uczelnie tworzą programy związane z etyką AI, ekologią i odpowiedzialnym rozwojem oraz nowymi technologiami w nauce.

Kiedyś przerwa w pracy "na dziecko" oznaczała, że trzeba nadgonić procedury, nowe konstelacje w zarządzie i firmowe plotki. Dziś dwa lata to często cała epoka technologiczna. Wychodzisz z jednej firmy, a wracasz do zupełnie innego miejsca, chociaż nazwa stanowiska w umowie się nie zmieniła. A gdy wysyłasz CV, nikt cię nie uprzedzi, że firmy będą przeglądać twojego Facebooka i że możesz odpaść już na starcie rekrutacji. O realiach powrotu na rynek pracy po urlopie macierzyńskim rozmawiają Agata Rusek i Magdalena Urbańska.

Jacob Coxon, 27-letni badacz sztucznej inteligencji, zrezygnował z pracy w jednym z wiodących przedsiębiorstw zajmujących się AI i opublikował serię ostrzeżeń dotyczących gwałtownego i niekontrolowanego rozwoju jej modeli. Stwierdził, że konkurencja między firmami może prowadzić do powstania systemów, które wymkną się spod ludzkiej kontroli. „Ludzie budujący AI szczerze wierzą, że może ona zabić nas wszystkich jeszcze przed końcem dekady” – napisał.

Siedziba Papieskiej Akademii Nauk w Watykanie stała się miejscem wyjątkowej debaty naukowców, filozofów i neurobiologów na temat przyszłości sztucznej inteligencji. Podczas trzeciej dorocznej konferencji Międzynarodowego Centrum Studiów nad Świadomością (ICCS) pod hasłem „Kreatywność: Umysły i Maszyny”, eksperci podjęli pytania o granice ludzkiego umysłu, naturę sztucznej kreatywności oraz możliwość nawiązywania autentycznych więzi emocjonalnych z technologią w dobie rosnącej cyfryzacji świata.

Jak mówić o wojnach i kryzysach? Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę dziennikarzy? Jaką rolę może odegrać dyplomacja w budowaniu pokoju? To główne pytania XVIII Festiwalu Dziennikarzy Morza Śródziemnego, który od 1 do 4 września odbywa się w Otranto. Partnerem medialnym wydarzenia jest Radio Watykańskie – Vatican News.

{{ article.description }}