Więcej niż algorytm: empatia, przebaczenie i cierpienie – prawdziwe człowieczeństwo

Czasy, w których przyszło nam żyć są bardzo wymagające. Nie tylko dlatego, że doświadczamy konfliktów i napięć na skalę globalną. Że pojawiają się zagrożenia o niespotykanej wcześniej w historii raptowności. Wiele z tych wyzwań zdecydowanie przekracza to, co najwięksi twórcy fantastyki naukowej, literatury czy kinematografii byli w stanie przewidzieć. A to staje dzisiaj przed każdym z nas i domaga się jakiejś odpowiedzi.

Leon XIV: potrzebujemy dyplomacji pokoju

Kościół

Kim jest człowiek? Kim jesteśmy jako ludzie i na jakim fundamencie budujemy swoją egzystencję? Po raz kolejny te podstawowe pytania wracają do nas i domagają się jakiejś odpowiedzi. Powiedzieć, że jesteśmy ‘na rozdrożu’ to nic nie powiedzieć, ale z drugiej strony, kiedy ludzkość była w ‘innej’ sytuacji? Żadna epoka w historii nie dawała gwarancji bezpieczeństwa, przetrwania i spokoju. Od zawsze ludzkość ‘oczekiwała nowego nieba i nowej ziemi’, jak pisał św. Piotr. To się nie zmieniło także w naszych czasach. Może więc nie powinniśmy zbytnio dramatyzować.

‘Przyśpieszenie’, jakiego doświadczamy w ostatnim czasie jest zaiste ‘magnifico’. Skok jakościowy, technologiczny, którego jesteśmy świadkami w naszym pokoleniu jest przeogromny.  Ciągle jednak, stawia przed nami pytania o ‘humanitas’ – człowieczeństwo. Czym ono jest, jak winno się przejawiać, co jest jego niezbywalnym elementem?

To nie są tylko pytania filozoficzne. To są pytania, jakie winniśmy sobie stawiać w kontekście naszej wiary, naszego codziennego życia i konkretnych życiowych wyborów. Brzmi podobnie do kartezjańskiego ‘myślę, więc jestem’, ale dzisiaj musi wykraczać znacznie poza kwestie rozumowe.

‘Współczuję, więc jestem człowiekiem’. To nas odróżnia od avatarów, algorytmów i botów. Bo choć są o wiele sprawniejsze, szybsze i dokładniejsze, to nie są w stanie wykrzesać z siebie żadnej iskierki empatii, wrażliwego serca i umysłu. Zdolność do współczucia odróżnia nas od superszybkich narzędzi ludzkiej komunikacji. No właśnie, one pozostaną zawsze bezdusznym narzędziem, znacznie mniej ‘ludzkim’ od najbardziej upośledzonej ludzkiej istoty. Co więcej, to są narzędzia komercyjne, których celem jest generowanie jak największego profitu dla ich twórców. Nie możemy być w tym naiwni.

‘Przepraszam, więc jestem człowiekiem’. Nikt z nas nie jest istotą doskonałą. Nikt nie jest nieomylny, ale zdolność uznania własnych błędów, umiejętność przeproszenia jest wyjątkowym znakiem człowieczeństwa. Zapomnieliśmy o tym trochę w naszej chrześcijańskiej praktyce życia. Trochę nam w tym przeszkadza dzisiejszy świat, zapatrzony w siebie i przekonany, że ma rację. Słowo ‘przepraszam’ wydaje się być zakazane, bo wskazuje na słabość, na omylność. A tymczasem umiejętność przeproszenia to niezwykła cecha wolnego i świadomego człowieka. Nie mam nic przeciwko puszystym i wtulającym się psiakom czy kociętom, ale to ich instynkt a nie wybór.

‘Cierpię, więc jestem człowiekiem’. To nie tylko odczuwanie bólu fizycznego czy psychicznego. Nie chodzi też o znalezienie winnego, którego można obarczyć odpowiedzialnością za trudne doświadczenia. Dla nas chrześcijan krzyż nie jest przekleństwem, choć boli. Jest drogą odkupienia, choć pozostaje zawsze bardzo trudny do zaakceptowania.

Kiedy próbujemy zrozumieć dokąd nas prowadzi dzisiejszy świat to nie możemy abstrahować od tego wszystkiego, czego doświadczyliśmy i przeżywamy. Nie pomijamy też historii. Ona jest ‘nauczycielką życia’, i to całkiem przydatną i sprawną. Nie wolno nam jednak naiwnie oczekiwać, że odpowiedzi ‘przyjdą same’. Nie, one wymagają naszego zaangażowania i współpracy.

Tilmy z Guadalupe w każdej diecezji USA, Meksyku i Kanady

Kościół

Filozoficzne pytanie o to, gdzie nas prowadzi dzisiejszy świat nie da nam innej odpowiedzi od tej, którą przeżywamy od początku świata. To przede wszystkim zachwyt nad ‘wspaniałością dzieła stworzenia’, którego jesteśmy częścią, a dopełnione jest w dziele odkupienia i objawieniu ludzkiej pełni. To znacznie więcej niż algorytm. Empatia, przebaczenie i cierpienie – to znaki prawdziwego człowieczeństwa.