Wolność na rozdrożu

Wolność na rozdrożu
(fot. iambigred/flickr.com/CC)
5 lat temu

Wolność to nasze podstawowe prawo, dlatego strzeżemy jej i reagujemy, gdy ktoś próbuje ją nam zabrać czy podstępnie ograniczyć. Najgorsze jednak byłoby to, gdybyśmy byli już zmanipulowani i niczego nieświadomi, już de facto podlegali "wrogowi" autentycznej wolności. Ironią losu byłoby poczucie, że oto sięgnęliśmy szczytów wolności. To "najgorsze", niestety, zachodzi nie tak rzadko i w osobistym, i społeczno-politycznym wymiarze.

Gdy dotyka nas iluzja wolności, na nic zda się odmienianie słowa wolność przez wszystkie przypadki. Niezależnie od naszej aktualnej sytuacji należy uznać, że są powody do czujności i reflektowania nad wolnością, zwłaszcza tą najgłębiej pojętą. Czyż bowiem gołym okiem nie widać, że w wolność uderza tyle fundamentalnych (delikatnie mówiąc) nieporozumień, bezwzględnych uwiedzeń i bezczelnych manipulacji? Wbrew pozorom - w epoce wszelkich możliwych "wyzwoleń" i swobód - jest się czego obawiać. I są powody, by o wolności mówić znacznie częściej i więcej, a także bardzo poważnie.
Eksperci od wolności
Wiem, że o wolności rozprawiają różni "wielcy", zwłaszcza filozofowie. Czy jednak zawsze mają rację? Na pewno ekspertami od wolności są święci. Im wolność udała się tak bardzo, że słusznie stawiani są "na ołtarzach" jako wzór i przykład do naśladowania.
Jestem przekonany, że wybitnym ekspertem w kwestii ludzkiej wolności jest św. Ignacy Loyola. Jego duchowy geniusz widać w paru dziedzinach. Oprócz założenia Towarzystwa Jezusowego (jezuitów), które miało tak wielkie oddziaływanie na wiele dziedzin życia (m. in. na edukację), jego genialnym dokonaniem, oczywiście z daru Łaski, są Ćwiczenia duchowne, potocznie zwane Rekolekcjami Ignacjańskimi. Do takich stwierdzeń ośmiela mnie także znakomita (choć dość hermetycznym językiem pisana) książka francuskiego jezuity, Gaston Fessard’a (1897-1978). Nosi ona tytuł: La Dialectique des "Exercices spirituels" de S. Ignace de Loyola, Paris, Aubier, 1966.
Z lektury wynika,że Ćwiczenia duchowne były dla Autora książki nie tylko osobistym wielkim wydarzeniem, ale stały się dla niego - jako znakomitego filozofa i teologa - skutecznym "narzędziem" objaśniania sprawy właśnie ludzkiej wolności. To z nich czerpał przenikliwość i odwagę do krytycznej oceny zjawisk polityczno-społecznych i dwudziestowiecznych zgubnych ideologii, zwłaszcza nazizmu i komunizmu. W naszych aktualnych realiach (równie wielkich zagrożeń i uwiedzeń wolności) jego refleksja, wyrastająca z duchowo-filozoficznej analizy Ćwiczeń duchownych, też bardzo by się przydała. Autor już nie żyje, ale jest jego dzieło, a przede wszystkim są szeroko dostępne te same źródła jego precyzyjnie krytycznej i pro-wolnościowej myśli. 
"Ćwiczenia" trafiają w sedno
To dobrze i słusznie, że ludzka wolność- rozgrywana w wartkim strumieniu historii - jawi się coraz powszechniej jako absolutny wyróżnik ludzkiej osoby i warunek jej godności. Nie da się jednak ukryć czy zaprzeczyć, że z wolnością (z powodu samej jej "ryzykownej" natury, zwłaszcza po grzechu pierworodnym) wszyscy mamy duże, coraz większe problemy. Nie bardzo wiemy, jak z niej korzystać dla rzeczywistego dobra. Doskwiera nam także wolność innych, gdy robią z niej marny użytek.
Jest zatem tak, że wolność jawi się nam słusznie jako konstytutywny "składnik" ludzkiej osoby. Rzeczywiście, na równi z rozumem jest ona, w pewnym sensie, czymś boskim. Bez niej nie można by mówić o naszym tak znaczącym podobieństwie do Stwórcy. Wolność, która znaczy tak wiele, jednocześnie bardzo "waży". Tak wiele od niej zależy! Uświadamiając sobie swoją wolność, stajemy przed koniecznością odpowiedzenia sobie na parę ważkich pytań: Kim jestem? Na jakim gruncie i w odniesieniu do czego - a raczej w odniesieniu do Kogo - winny dokonywać się moje wybory i decyzje?
- A gdy już znajdziemy prawdziwe odpowiedzi, to okazuje się, że nie można ich traktować jako czegoś, co jest jednorazowe, czysto teoretyczne i abstrakcyjne. Te odpowiedzi trzeba nieustannie przenosić w prozę życia, w rwący potok codzienności, w nurt historii. A nurt jest naprawdę rwący i współtworzy go tyle osób, dążeń, przeciwstawnych oddziaływań, (nierzadko pseudo-) syntetycznych wizji, wykluczających się zapatrywań i interpretacji życia. Mamy też do czynienia z obłędnymi ideologiami i wyrafinowanymi manipulacjami… Jak się w tym wszystkim nie pogubić? Jak się rozeznać? Jak i co wybierać? Na co być otwartym, a co zdecydowanie odrzucić? Co obchodzić szerokim łukiem?
To jasne, wszyscy (dopiero i w pewnym sensie całe życie) uczymy się być wolnymi. Zmagamy się, by być suwerenami wobec siebie samych, wobec całej gmatwaniny dążeń i pożądań oraz pragnień. To prawda, każdy chciałby naprawdę suwerennie decydować o kształcie swoich myśli i czynów. Jednak nie można tego czynić w sposób arbitralny, lecz jedynie na rzetelnym gruncie, jakim jest poznana rzeczywistość (prawda).
Każdy też chce być dobry. Każdej osobie "marzy się", by o jej czynach, podjętych świadomie i dobrowolnie, powiedziano, że są dobre. Niestety, znaczna część aktów wolności nie zasługuje na miano dobrych, rozumnych i pożytecznych. Niektóre przynoszą szkodę nam samym, szkodzą także bliźnim. Nasuwa się zatem zasadne pytanie: Od kogo i w jaki sposób możemy (a i powinniśmy) uczyć się "dobrego użytku" z danej nam "mocy rozstrzygania" (por. Koh 16, 14), z wolności? Jak wiadomo, szkół wolności jest wiele. Która, czyja "szkoła wolności" jest rzeczywiście wiarygodna?A która, używając niegodziwych środków, zyskuje jedynie miano wiarygodnej, by skutecznie zwieść, wykorzystać, nadużyć - dla jakichś interesów, pewnych grup ludzi czy w końcu … demonów. - Gdzie szukać światła i pomocy, autentycznej i bezinteresownej?
Pomoc w Kościele i … "Ćwiczeniach
Osoby głęboko zakorzenione w Objawieniu Bożym i wierze, sądzę, nie mają wątpliwości, że to Kościół Jezusa Chrystusa jest, by tak rzec, ekspertem w sprawie człowieka. Analogicznie i bardzo zasadnie można by stwierdzić, że Ćwiczenia duchowne św. Ignacego Loyoli są znakomitą, wręcz "ekspercką" szkołą ludzkiej wolności. Widać to lepiej na szerszym tle… Wszyscy z grubsza znamy straszne w skutkach manipulacje ludzką wolnością. Nazizm czy komunizm w wydaniu filozo­fów i dyktatorów oferował swoje interpretacje wolności całym narodom, a miliony adeptów werbowano, uwodząc lub przymuszając. Opornych marginalizowano, a nawet skazywano na dosłowną eksterminację. Niestety, "czysto ludzcy" myśliciele - zwłaszcza nowożytni, współcześni i ponowocześni - często bardziej zaciemniają niż rozjaśniają sprawę ludzkiej wolności. Kierują ją wręcz na manowce, zamiast docierać do fundamen­talnych reguł bycia osobą wolną - w historii. Niestety, Hegel, Marks, różne egzystencjalizmy, a także Nowa Lewica, od kilkudziesięciu lat wciąż zyskująca na znaczeniu (i wpływach w ośrodkach władzy i edukacji), nie mówią o ludzkiej wolności w sposób pełny i prawdziwy. Już w punkcie wyjścia i z założenia, w roztaczane wizje wprowadzają istotny błąd antropologiczny. Mówiąc o sztuce bycia wolnym, pomijają istotne "reguły" czy też najważniej­sze dane, których dostarcza autentyczna filozofia i religia, zwłaszcza judeo-chrześcijańskie Objawienie Boże.
Interpretacje wolności, oder­wane od "rozumu i wiary", nie rozwiążą dylematów wolności przygodnego bytu (człowieka), który pojawia się, określa siebie, rozwija się i przemija w rwącym strumieniu czasu, w historii pełnej uwa­runkowań. Chciałoby się zapytać, jakie jeszcze klęski muszą spaść na głowę nowożytnych i obecnych kreatorów człowie­ka, brutalnie odrywanego od Boga, by zrozumiano, że "tylko Bóg może nas uratować". - Już raz tu wspomniany, Gaston Fessard SJ, widział właśnie w Ćwi­czeniach duchownych św. Ignacego Loyoli wybitne podjęcie dylematu wolności, nieraz potwornie zbłąkanej i fatalnie uwodzonej. Jego filozoficzno-duchowa refleksja pokazuje Ćwi­czenia jako narzędzie przydatne zarówno do dialogu z epoką tak wrażliwą na wolność, jak też do duchowej walki ze zdecydowanymi przeciwnikami Boga, z przeciwnikami otwarcia i pojednania wolności ludzkiej z wolnością Boga. Mówiąc w ten sposób, daleki jestem od taniej (zakonnej, religijnej czy "Ćwiczeniowej") propagandy. Chodzi o pokazanie, że u podstaw optymistycznych stwierdzeń na temat Ćwiczeń znajdują się bezcenne ich walory, zarówno treściowe jak i formalne.
Zaproszenie
Ostanie zdanie wymagałoby szerokiego rozwinięcia. Trzymając się pewnych limitów, w tym miejscu zawieszam refleksję. Dodam to jedynie, że obszerniejsze rozwinięcie tematu znajdzie się w mojej nowej książce, w rozważaniu zatytułowanym: "Wolność - od święta i na co dzień". (Książka ma się niedługo ukazać w Wydawnictwie WAM, najprawdopodobniej pod takim tytułem: "Rozważania na obecny czas kryzysu, obaw i powrotu Jezusa. Przyjdę niebawem"). Oczywiście, nasuwającym się wnioskiem jest zaproszenie na Rekolekcje Ignacjańskie. To w ciszy, w godzinach modlitwy Bóg rozświetla nasze wnętrze - umysł i serce, a także "strefę" wolności. Żeby jednak moje zaproszenie zabrzmiało bardziej przekonująco, to na koniec wybieram (z tego, co będzie w książce) coś, co bardziej przemówi do wyobraźni.
"Wyobraźmy sobie, że na wielkim placu budowy są wszystkie elementy, z których może być zbudowana wspaniała romańska czy gotycka katedra. Te wszystkie elementy mogłyby tak leżeć bezużyteczne na placu budowy przez setki lat i nic… Dopiero użycie ich i przyporządkowanie do określonego planu i projektu architektonicznego - zamienia je w olśniewający cud, w arcydzieło: w katedrę. W Piśmie Świętym, w depozycie wiary, w Katechizmie Kościoła Katolickiego też jest wszystko, z czego "zbudowana" może być przyjaźń człowieka z Bogiem, jego przemiana, świętość osoby. Geniusz i uniwersalizm Ćwiczeń na tym polega, że ich Autor ma przed sobą (całkiem świadomie czy nie do końca, na mocy wybitnej refleksji czy raczej daru mistycznego) strukturę aktu wolności i do niego niejako dobiera i przyporządkowuje zbawcze prawdy i wydarzenia z Historii Zbawienia. A w efekcie tego działania - gdy droga Ćwiczeń jest przebywana i w końcu modlitewnie przebyta - dokonuje się cud Przymierza, porozumienia, zjednoczenia woli ludzkiej z wolą Boga. Oczywiście, w Miłości".      
Tworzymy DEON.pl dla Ciebie
Tu możesz nas wesprzeć.

Skomentuj artykuł

Wolność na rozdrożu
Komentarze (9)
A-
autor - OK
26 listopada 2012, 23:27
W tekście jest zdanie, które dziś należałoby poddać "korekcie": "obszerniejsze rozwinięcie tematu znajdzie się w mojej nowej książce, w rozważaniu zatytułowanym: "Wolność - od święta i na co dzień". (Książka ma się niedługo ukazać w Wydawnictwie WAM, najprawdopodobniej pod takim tytułem: "Rozważania na obecny czas kryzysu, obaw i powrotu Jezusa. Przyjdę niebawem"). - OTÓŻ książka już się ukazała. Nosi tytuł: "PRZYJDĘ NIEBAWEM. Rozważania na czas kryzysu, lęku i powrotu Jezusa". Rozważanie o wolności (tu w części opublikowane) znajduje się na s. 101-112. Na moim blogu: <a href="http://osuch.sj.deon.pl/">osuch.sj.deon.pl/</a> można znaleźć więcej informacji o książce; lub od razu tu: <a href="http://osuch.sj.deon.pl/category/przyjde-niebawem/">osuch.sj.deon.pl/category/przyjde-niebawem/</a>
O
opal
17 lipca 2012, 07:19
 DZIĘKI OJCZE!!!!
Z
z_kazania_bpa_Stefanka
11 lipca 2012, 00:45
Przyczynek do tematu: wolność - zniewolenie ze znakomitego kazania ks. bpa Stefanka na Jasnej Górze, wygłoszonego 7 lipca 2012: "strażnikiem wszystkich mechanizmów zniewolenia są media. Wtedy kiedy dostaną się w ręce nieuczciwego państwa albo pazernego bogacza, albo wtargną w nasze słabe serca. I tu dopiero media, przecież środek wspaniały, odkrycie wielkie, pożytków bez końca można wyliczać wiele. Te media potrafią być tak brutalne i tak niszczące. Najdrożsi, pozwólcie, że zacytuję pewną rozmowę na obrzeżu mediów. Po starej znajomości rozmawiam z dosyć aktywnym parlamentarzystą z grupy, która teraz rządzi. To stara przyjaźń, po imieniu jesteśmy. Przyjaźń trudna, ale jest przyjaźń. Nie mogę się jej wyprzeć. I mówię: "Czemu nie puszczacie wolnych mediów do głosu? Czemu blokujecie? Czemu kneblujecie?" (...) więcej, w tym odpowiedź na zadane pytania tu: <a href="http://www.naszdziennik.pl/wiara-kosciol-w-polsce/3367,nie-jestes-niewolnikiem-lecz-synem-i-dziedzicem.html">www.naszdziennik.pl/wiara-kosciol-w-polsce/3367,nie-jestes-niewolnikiem-lecz-synem-i-dziedzicem.html</a>
Z
za_JP2_RH
31 maja 2012, 23:00
Odkrywam młodzieżowy portal facebog.deon.pl ... Tu wpada mi w oczy - w dziale "JP2 odNOWA - czyli odkurzamy nauczanie błogosławionego Jana Pawła" - taka "wolnościowa" myśl z RH nr 21: W naszych czasach nieraz błędnie się mniema, że wolność sama jest dla siebie celem, że człowiek jest wolny, kiedy jej używa w jakikolwiek sposób, że do tego należy dążyć w życiu jednostek i społeczeństw. Tymczasem wolność jest wielkim dobrem wówczas, kiedy umiemy świadomie jej używać dla tego wszystkiego, co jest prawdziwym dobrem. Chrystus uczy nas, że najwspanialszym wypełnieniem wolności jest miłość, która urzeczywistnia się w oddaniu i służbie. Do takiej to właśnie "wolności wyswobodził nas Chrystus" (Ga 5, 1; por. 5, 13) i stale wyzwala. <a href="http://facebog.deon.pl/category/jp2-odnowa/">facebog.deon.pl/category/jp2-odnowa/</a>
GS
Gdy stoisz na rozstaju dróg...
26 maja 2012, 09:31
Filmik adekwatny do powyższego rozważanie, za które z całego serca dziękuję Ojcu Krzysztofowi  <a href="http://www.youtube.com/watch?v=gvQh6qWZrCg">www.youtube.com/watch</a>
S
słowa_Benedykta16
22 maja 2012, 01:38
„Pojęcie Ecclesia militans – Kościoła wojującego – nie jest dziś modne – stwierdził Papież 21 maja br. – W rzeczywistości jednak coraz lepiej rozumiemy, że jest prawdziwe, oddaje coś z prawdy. Widzimy, że zło chce opanować świat i konieczne jest podjęcie walki ze złem. Widzimy, że zło posługuje się w tym wieloma sposobami: okrutnymi, uciekając się do różnych form przemocy, ale też udaje dobro i w ten sposób narusza moralne fundamenty społeczeństwa. Św. Augustyn powiedział, że cała historia jest walką dwóch miłości: miłości własnej, aż do pogardzania Bogiem, i miłości Boga, aż do pogardzania sobą w męczeństwie. My uczestniczymy w tej walce, a w walce ważne jest mieć przyjaciół. Ja mam wokół siebie przyjaciół z Kolegium Kardynalskiego. To są moi przyjaciele, z nimi czuję się jak w domu, czuję się pewnie w tym towarzystwie wielkich przyjaciół, którzy są ze mną i są, wszyscy razem, z Panem Bogiem. Dziękuję wam za tę jedność w radościach i bólach. Idziemy naprzód. Pan powiedział: «Odwagi, Jam zwyciężył świat». Jesteśmy w «drużynie» Pana, a zatem w drużynie zwycięskiej”.
P
prawda_a_wolność...
20 maja 2012, 17:03
Przyczynek z wypisów: "Wszelkie formy pluralizmu najczęściej przeradzają się w walkę, a wolność równie często staje się swawolą, która na dodatek szuka usprawiedliwienia w demokracji. Przedsięwzięcia zmierzające do porządkowania myślenia i działania niejednokrotnie bywają pojmowane jako przestarzałe fromy zamachu na ludzką wolność" (ks.Jan Waliczek z GN 8.X.95). - Dziś tak często chlubimy się prluralizmem, czy jednak nie niesie on ze sobą problemów. Zdaniem cytowanego autora tak. Ideałem jest dotarcie (docieranie) do prawdy, "odzwierciedlającej" rzeczywistośc i pewien obiektywny ład moralny, a nie "schowanie się" za własne zapatrywania i "swoją" prawdę czy "swoje" rozumienie dobra i zła. - Ćwiczenia duchowne szczęśliwie łączą wymiar subiektywny i osobisty z otwarcien siebie na Bożą Rzeczywistość - na Boże Objawienie i Ład życia, wyprowadzony z Dekalogu i Przmierza z Bogiem.
K
Kasia
17 maja 2012, 16:19
 USA oficialnie “plany ataku na Iran gotowe” http://europejczycy.net/usa-oficialnie-plany-ataku-na-iran-gotowe/ A rosyjski premier na to --Miedwiediew nie wyklucza prawdopodobieństwa rozpoczęcia wojny jądrowej http://europejczycy.net/miedwiediew-nie-wyklucza-prawdopodobienstwa-rozpoczecia-wojny-jadrowej/
A
aktualne_przykłady
16 maja 2012, 19:29
Rodzaj „przyczynku” do powyższego tematu Wolność na rozdrożu. Oto parę aktualizacji i najświeższch przykładów - bardzo poważnych i zasmucających: W sferze polityczno-społecznej: <a href="http://wpolityce.pl/wydarzenia/28657-semka-na-naszych-oczach-jeden-z-liderow-rzadzacej-partii-uzurpuje-sobie-prawo-do-definiowania-kto-jest-dziennikarzem%20">wpolityce.pl/wydarzenia/28657-semka-na-naszych-oczach-jeden-z-liderow-rzadzacej-partii-uzurpuje-sobie-prawo-do-definiowania-kto-jest-dziennikarzem </a> W sferze jednego z istotnych „elementów” Bożego zamysłu: <a href="http://wpolityce.pl/wydarzenia/28684-abp-hoser-zniszczyc-rodzine-religie-kosciol-to-cel-ideologii-gender-grozi-to-totalitarnym-dryfem%20">wpolityce.pl/wydarzenia/28684-abp-hoser-zniszczyc-rodzine-religie-kosciol-to-cel-ideologii-gender-grozi-to-totalitarnym-dryfem </a> I jeszcze: <a href="http://www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,10135,wolnosc-nie-moze-byc-podstawa-demokracji.html">www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,10135,wolnosc-nie-moze-byc-podstawa-demokracji.html</a> : „Wolność nie może być podstawą demokracji, ponieważ może być źle rozumiana, dlatego postawą demokracji jest godność człowieka, , czyli rodzina - wyjaśniał ks. rektor. Podkreślił, że rodzina w społeczeństwie demokratycznym ma prawo do m.in. własnych przekonań religijnych, kultywowania tradycji, wyboru szkół.”

Skomentuj artykuł

Wolność na rozdrożu
Wystąpił problem podczas pobierania komentarzy.
Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu.