Czy nazywanie Jezusa „Królem” w rzeczywistości nie uwłacza Jego godności?
Uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, obchodzona w ostatnią niedzielę roku liturgicznego, jest logicznym zamknięciem wszystkich wspomnień i obchodów, jakie przeżywamy od początku Adwentu. W ten sposób Kościół nam pokazuje, że już wszystko się dokonało, a Zmartwychwstały panuje nad światem. Czy jednak nazywanie go „królem” – skoro jest Bogiem i naszym Zbawicielem – nie jest uwłaczaniem jego godności i sprowadzaniem wielkiego Misterium do poziomu, które ono w rzeczywistości przerasta? Ano niestety, w pewnych sytuacjach tak właśnie jest…
Skąd się wzięło to święto
Uroczystość Chrystusa Króla jest świętem dość „młodym”, bo obchodzone jest zaledwie od 101 lat – ustanowił je papież Pius XI w 1925 roku. Pierwotnie obchodzono je w ostatnią niedzielę października, ale po reformie soborowej w 1969 roku przeniesiono je na ostatnią niedzielę listopada, chcąc w ten sposób podkreślić, że Chrystus jest celem i zwieńczeniem całej historii zbawienia. Ustanawiając to święto, papież chciał odpowiedzieć i przeciwstawić się coraz mocniejszym ruchom laicyzacyjnym i totalitarnym oraz przypomnieć, że Chrystus posiada absolutną władzę nad całym światem. Przy tym przypominał i podkreślał, że królestwo Chrystusa nie ma charakteru politycznego – jest to „królestwo prawdy i życia, świętości i łaski, sprawiedliwości, miłości i pokoju”.
Czy udało się zrealizować zamiar papieża?
Zasadniczo się udało. Jeśli pozostaje się na „poziomie Wszechświata”. Rzeczywiście, zwłaszcza dzięki posoborowym przeniesieniu celebracji na ostatnią niedzielę roku liturgicznego podkreślono fakt, że panowanie Chrystusa jest czymś ostatecznym i niepodważalnym. Innymi słowy, nic większego w dziejach świata już się nie wydarzy, a samo dzieło odkupienia – dokonane przez Jezusa Chrystusa – jest ostateczne, powszechne i wieczne, no i obejmuje wszystkich oraz cały świat. Dziś nikt z wierzących nie ma wątpliwości, że Jezus jest Panem – nikt z wierzących też tego nie podważa.
W czym jednak tkwi problem?
Jak zwykle w szczegółach i drobiazgach, które nieodpowiednio potraktowane, mogą rzucić cień na całą sprawę i wywołać niemałe zamieszanie. Nie bez powodu, już w momencie ustanawiania tego święta, papież tłumaczył i podkreślał, że nie chodzi o królowanie w sensie ziemskim, a królestwo Jezusa nie ma politycznych inklinacji ani granic. Papież zwracał na to uwagę, ponieważ zdawał sobie sprawę z zagrożenia, do jakiego może doprowadzić sięgnięcie po „ziemską” terminologię, w dodatku mocno obciążoną kulturowo. A jednak nie do końca udało się uniknąć tego zagrożenia… Na przestrzeni lat różne środowiska i grupy – często chrześcijańsko-ekstremistyczne – zupełnie ignorując intencję Papieża Piusa, sięgały po „terminologię królewską” i przy jej wsparciu, często w klimacie groźnych, niby-patriotycznych pokrzykiwań, starały się (i robią to do dziś) sprowadzić Chrystusa na ziemię i posadzić go na królewskim tronie. Problem w tym, że za tego typu działaniami ciągnęła się cała gama wynikających z tego konsekwencji, na czele z tą, że ustanawiając Jezusa królem jakiegoś kraju (na mocy orzeczeń i deklaracji parlamentów, w których aktualnie przychylna opcja polityczna miała większość) w rzeczywistości stawiała granice panowaniu Chrystusa. Przy tym zupełnie nieświadomie odmawiano mu prawa do królowania tam, gdzie „królem” nie został ogłoszony… Co ciekawe, działając tak nikt nie zadał sobie pytania, czy taka rzeczywiście była wola Chrystusa? A przecież wystarczyło sięgnąć do Ewangelii...
W Ewangelii jest parę przestróg przed takim postępowaniem
Zacznijmy od tej sytuacji, gdy tłum – dopiero co nakarmiony cudownie rozmnożonym chlebem – wpadł w euforię i chciał obwołać Jezusa królem. Jan opisuje tę sytuację w 6. rozdziale Ewangelii, konkludując prostym zdaniem: Jezus „sam usunął się na górę”. Inaczej mówiąc, uciekł przed nimi, zszedł im z oczu i poczekał, aż im ta euforia minie. Rzeczywiście ludzie ci wrócili do swych domów i nigdy więcej nie chcieli postawić Jezusa na czele swego narodu.
Dalej mamy dość pozytywną scenę przed Piłatem. Jak wiemy, zanim namiestnik dał się zastraszyć przedstawicielom Sanhedrynu, usiłował uwolnić Jezusa. Wiedział, że zarzuty przeciw niemu są wyssane z palca. Podczas rozmowy w cztery oczy – relacjonuje to ewangelista Jan w 18. rozdziale Ewangelii – zapytał wprost: „Czy ty jesteś królem żydowskim?”. Jezus potwierdził, ale zaraz – żeby nie było wątpliwości – uściślił to twierdzenie: „Królestwo moje nie jest z tego świata”, po czym, dla jeszcze większej precyzji, dopowiedział, wysuwając logiczny argument: „Gdyby królestwo moje było z tego świata, słudzy moi biliby się, abym nie został wydany Żydom. Królestwo moje nie jest stąd”. Warto przy okazji zauważyć, że Piłat, zadając to pytanie, wcale nie dokonał wyznania wiary, ale wyłącznie użył wzniosłego określenia odnoszącego się do porządku rzeczy, który był mu bliski. (Gdyby zapytał Jezusa, czy jest Bogiem, to i tak rozumiałby to „bóstwo” jako część Panteonu bóstw pogańskich, którym oddawał cześć. Z tego samego powodu Jezus – mówiąc o sobie, nie mógł powiedzieć, że jest Bogiem). Jest to o tyle ważny dialog, że precyzuje on terminologię. Pokazuje jednocześnie, że mówienie o Jezusie Chrystusie, że jest „królem” wcale nie oznacza przyznania mu najwyższej rangi, a jedynie pokazuje słabość ludzkiego umysłu, który jeśli nie nazwie go „Bogiem”, nie znajduje innego, adekwatnego określenia.
Zatem jest królem czy nie?
Kiedy mówimy o Jezusie panującym, mamy przed oczami zasadniczo dwa obrazy: Ukrzyżowanego w cierniowej koronie oraz tego, który „zasiadł po prawicy Ojca” (tu otwiera się pole fantazji twórców, którzy na różny sposób usiłowali nam tę scenę przekazać). Ale zwróćmy jeszcze uwagę na tę koronę, która jest ziemskim znakiem panowania. Otóż jeśli mówimy o jakiejkolwiek koronie, którą Jezus miał na głowie, to była to wyłącznie korona cierniowa (ale co ciekawe, Chrystus wcale nie podkreśla jej znaczenia – bo po zmartwychwstaniu ukazał się z ranami po gwoździach, ale bez cierniowej korony; żeby nie było wątpliwości – potem już nikt nigdy nie widział go w żadnej koronie!).
W obu tych obrazach: ukrzyżowanego i zmartwychwstałego, widzimy naszego Boga i Zbawiciela. I o ile jeszcze mówienie o nim jako „królu wszechświata” ukazuje nam go pującego nad wszystkim, o tyle ogłoszenie Chrystusa królem poszczególnych państw jest… pobożną, ale zupełnie zbędną przesadą, i to w tym negatywnym znaczeniu. Dlaczego? Z dwóch powodów. Po pierwsze otwiera to drogę do niebezpiecznego pomieszania świata duchowego z polityką, a po drugie może prowadzić do absurdalnych śmiesznostek, na które wobec Jezusa, naszego Zbawiciela, nie możemy sobie pozwalać. O co konkretnie chodzi? Ano o to, że na czele niektórych państw stoją faktycznie królowie (zwykle nie mają żadnej realnej władzy), ale stoją też prezydenci, premierzy, naczelnicy i pierwsi sekretarze…


Skomentuj artykuł