Cyfrowy wszechświat bez granic – czy oddamy mu naszą wolność?

Miał dawać wolność i nieograniczone możliwości. Cyfrowy świat coraz częściej zamyka nas jednak w informacyjnych bańkach, śledzi wybory i odbiera poczucie indywidualności. Czy potrafimy jeszcze zachować niezależność?

Świat cyfrowy jest szansą i wyzwaniem

Wiadomości z Polski

Wszyscy chcemy być oryginalni, unikatowi, prawie niepowtarzalni. Mieć poczucie, że jestem kimś znaczącym, mającym nie tylko posłuch, ale i coś do powiedzenia. To dążenie do oryginalności, wpływu, wyznaczania trendu było widoczne nie tylko u jednostek bardzo ambitnych, ale było takim powtarzającym się refrenem w wielu miejscach na świecie.

Oczywiście, co innego znaczyło w krajach Zachodu, a co innego na Wschodzie dalszym czy bliższym. Było jednak wyznacznikiem jakichś pragnień, tęsknot czy aspiracji, które popychały całe masy ludzi, nie tylko młodych do poszukiwania i eksperymentowania. Niestety, wielu się przy tym ‘poparzyło’ i zmarnowało.

Wydawało się, że wszystko idzie w miarę zgodnie z planem. Było więcej bogactwa na świecie, wolności, zwłaszcza w naszej części świata. Choć, jak popatrzymy z trochę późniejszej perspektywy to tak naprawdę wolne były tylko Europa i Ameryka Północna, no może jeszcze Australia, ale reszta była w dużej i często tragicznej zależności od własnych władz politycznych, a nierzadko także religijnych.

XXI wiek zaskoczył nas wielokrotnie. Warto wskazać kilka punktów, które niewątpliwie zmieniały perspektywę, dotykając całej ludzkości. Zaraz na początku pojawił się konflikt ideologiczny, a w konsekwencji rozpętały się wojny w Afganistanie, Iraku a po kilku latach tzw. Wiosna Arabska i wiele innych miejsc zapalnych w Azji, Afryce czy Ameryce Południowej.

Absolutnie wyjątkowym fenomenem ogólnoświatowym była pandemia, która w niejasnych okolicznościach zaczęła się w Chinach i niezwykle szybko rozlała się na cały świat. Mamy cały czas w pamięci te przeżycia, które ona nam zafundowała.

Pierwsza kwadra obecnego tysiąclecia to przede wszystkim rewolucja, a nawet swego rodzaju Big-Bang ‘wszechświata cyfrowego’, który na naszych oczach rozwija się w zawrotnym tempie i konia z rzędem temu, kto będzie w stanie przewidzieć jego rozwój. Dotychczasowe doświadczenia są co najmniej dwuznaczne. Euforia z powodu możliwości, jakie przed nami się otwierają sąsiaduje bardzo blisko z przerażeniem co do tego, co ten rozwój z nami robi, z naszą wrażliwością, zdolnością do zdrowych i twórczych relacji z innymi, prawdą w przestrzeni publicznej w obliczu wielu ‘fejków’ i półprawd.

Myślę, że to jest jeden z ważniejszych problemów naszego życia społecznego, na który nie jesteśmy jeszcze przygotowani. Rozwój całego wszechświata cyfrowego i skoncentrowanie go w rękach kilku firm czy państw, które nie dają rękojmi działania dla dobra ogólnego, budzi rzeczywiście spory niepokój.

Cieszy mnie to, że papież Leon XIV uczynił właśnie z tych ‘spraw najnowszych’ motyw przewodni swojego pontyfikatu, bo to rzeczywiście zdaje się być dla ludzkości kwestią ‘to be or not to be’.

Bardzo potrzebujemy jakiejś sensownej formacji, żeby nauczyć się nawigowania po świecie cyfrowym poszerzając swoje horyzonty, a nie zamykając się w jakichś klastrach, bańkach informacyjnych. Mimo, że większość życia przeżyłem w świecie bez komórki, dostępu do internetu czy ‘poza zasięgiem’, to zdaję sobie sprawę, jak trudno jest odzyskać tę wolność, kiedy już człowiek zostanie wciągnięty w orbitę świata cyfrowego.

Papież do bierzmowanych: Nie znikajcie z parafii, proście o dar wytrwałości

Wydarzenia

W zdobywaniu takiej wolności jesteśmy jednak w dużej mierze zdani na siebie. Wszechświat cyfrowy ma kolosalną siłę przyciągania i nie pozwala na swobodę. Śledzi i moderuje każdy nasz ruch. Odziera nas z marzeń i indywidualności wciskając w gorset preferencji nie do odrzucenia. Nie możemy jednak oddać tego pola. Musimy nauczyć się stawiać granice, bo inaczej oddamy całą naszą wolność.